Ngày 1/3/2025 là thời điểm lịch sử, đánh dấu bước chuyển quan trọng của Bộ Tài chính khi chính thức vận hành theo mô hình mới, từng bước khẳng định vai trò là trung tâm điều phối nguồn lực tài chính, đầu tư, ngân sách và an sinh của đất nước trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Triển khai Nghị quyết số 18-NQ/TW, Bộ Tài chính được tổ chức lại theo mô hình mới, trên cơ sở hợp nhất Bộ Tài chính và Bộ Kế hoạch và Đầu tư, sáp nhập Bảo hiểm Xã hội Việt Nam, tiếp nhận chức năng, nhiệm vụ từ Ủy ban Quản lý vốn nhà nước tại doanh nghiệp và một số chức năng, nhiệm vụ từ Uỷ ban Giám sát tài chính; tổ chức lại 06 tổng cục và tương đương thành đơn vị cấp cục thuộc Bộ Tài chính.

Ngay sau khi chuyển sang mô hình mới, Bộ Tài chính đã khẩn trương triển khai các phương án tổ chức, đảm bảo các nhiệm vụ được vận hành thông suốt với nguyên tắc “một việc – một đầu mối chịu trách nhiệm”. Bộ Tài chính vận hành theo mô hình mới gồm 34 đầu mối, với 11 vụ và văn phòng, 18 cục và tương đương, 1 đơn vị đặc thù và 4 đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc. Số lượng đầu mối giảm khoảng 3.600, tương ứng 37,7%, nhưng chất lượng quản lý nhà nước được nâng lên rõ rệt. Các lĩnh vực trọng yếu vận hành ổn định, bảo đảm quá trình sắp xếp, kiện toàn bộ máy không ảnh hưởng đến việc thực hiện các nhiệm vụ thiết yếu đối với người dân và doanh nghiệp. Với vai trò “trung tâm hoạch định chiến lược”, Bộ Tài chính đảm nhận nhiệm vụ tiên phong kiến tạo các chính sách tài chính, đầu tư công, phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế đất nước bền vững.

Trụ sở Bộ Tài chính.

Năm 2025 là dấu mốc quan trọng khi Trung ương ban hành nhiều nghị quyết chiến lược định hướng phát triển đất nước trong bối cảnh mới. Trong tiến trình đó, ngành Tài chính giữ vai trò nòng cốt, tiên phong thể chế hóa các chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước thành hệ thống chính sách tài chính - ngân sách cụ thể, tạo nền tảng huy động và phân bổ hiệu quả nguồn lực cho phát triển kinh tế - xã hội.

Bộ Tài chính đã chủ động tham mưu, tổ chức triển khai các nghị quyết lớn của Bộ Chính trị (Nghị quyết số 57-NQ/TW, Nghị quyết 59-NQ/TW, Nghị quyết 66-NQ/TW, Nghị quyết 68-NQ/TW), đồng thời xây dựng, trình Quốc hội khối lượng lớn các dự án luật có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động sâu sắc đến nền kinh tế. Riêng trong năm 2025, Bộ chủ trì trình Quốc hội 15 dự án luật, nghị quyết; trong đó 11 luật và 3 nghị quyết đã được thông qua, tập trung vào các lĩnh vực then chốt như thuế, ngân sách nhà nước, quản lý nợ công, thị trường vốn, tài chính doanh nghiệp nhà nước, quản lý tài sản công và các cơ chế, chính sách đặc thù cho địa phương. Trong đó, Nghị quyết của Quốc hội về Trung tâm Tài chính Quốc tế tại Việt Nam đã góp phần hoàn thiện khung thể chế cho phát triển thị trường tài chính hiện đại, tăng cường khả năng kết nối với khu vực và quốc tế.

Song song với hoàn thiện thể chế, Bộ Tài chính được giao làm cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo 751 về tháo gỡ khó khăn cho các dự án tồn đọng, trực tiếp xây dựng và vận hành hệ thống cơ sở dữ liệu phục vụ rà soát hơn 4.200 dự án, góp phần nâng cao hiệu quả điều hành, tăng cường công khai, minh bạch và thúc đẩy giải phóng nguồn lực cho nền kinh tế.

Trong cải cách hành chính và chuyển đổi số, ngành Tài chính tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt với việc kết nối, liên thông các hệ thống dữ liệu quốc gia, đẩy mạnh cung cấp dịch vụ công trực tuyến, gắn với định danh điện tử, đồng thời sắp xếp tổ chức bộ máy theo hướng tinh gọn, hiện đại, hiệu quả. Qua đó, ngành Tài chính khẳng định rõ vai trò tiên phong trong triển khai các nghị quyết chiến lược của Trung ương, tạo nền tảng thể chế vững chắc cho phát triển nhanh và bền vững.

Đồng chí Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Đảng và Nhà nước trao tặng Huân chương Độc lập hạng Nhất cho ngành Tài chính. Ảnh: Dũng Minh

Sáng ngày 8/8/2025, Bộ Tài chính trang trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 80 năm ngày Truyền thống ngành Tài chính (28/8/1945 - 28/8/2025) và đón nhận Huân chương Độc lập hạng Nhất. Tổng Bí thư Tô Lâm, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng nhiều đồng chí Lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã tham dự, chúc mừng. Sự kiện ghi nhận những cống hiến, nỗ lực của toàn thể công chức, viên chức, người lao động toàn ngành Tài chính trong 80 năm xây dựng và phát triển. Cùng ngày, Đại hội Thi đua yêu nước ngành Tài chính lần thứ V (2025 - 2030) diễn ra, tôn vinh các điển hình tiên tiến và tạo động lực để toàn Ngành tiếp tục đổi mới, thi đua hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ.

Bí thư Đảng uỷ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng phát biểu khai mạc Đại hội đại biểu Đảng bộ Bộ Tài chính lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025 - 2030. Ảnh: Đức Thanh

Ngày 21/8/2025, tại TP. Hà Nội, Đại hội Đảng bộ Bộ Tài chính lần thứ I nhiệm kỳ 2025 - 2030 được tổ chức thành công. Đại hội đánh giá kết quả nhiệm kỳ 2020 - 2025 và đề ra mục tiêu giai đoạn mới với 3 đột phá: nâng cao năng lực lãnh đạo; đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách hành chính; tăng cường kỷ luật, kỷ cương gắn với xây dựng đội ngũ cán bộ.

Trong khuôn khổ chuỗi hoạt động trọng điểm kỷ niệm 80 năm, tại triển lãm Thành tựu Kinh tế - Xã hội Việt Nam năm 2025, Bộ Tài chính đã tổ chức trưng bày "80 năm Ngành Tài chính - Kiến tạo và Phát triển” tổng kết chặng đường 80 năm vẻ vang và vai trò tiên phong, kiến tạo cùng những đóng góp bền vững của ngành trong sự nghiệp phát triển đất nước.

Bộ Tài chính xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những trụ cột quan trọng, đóng vai trò kết nối các nguồn lực và tạo nền tảng cho phát triển bền vững của ngành Tài chính trong giai đoạn mới. Trên tinh thần đó, Bộ đã chủ động triển khai đồng bộ các nhiệm vụ chuyển đổi số cả trong nội bộ cơ quan và trên phạm vi toàn Ngành, coi đây là giải pháp xuyên suốt nhằm nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý tài chính công và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Ngày 20/10/2025, Bộ trưởng Bộ Tài chính ký ban hành Quyết định số 3546/QĐ-BTC phê duyệt Chiến lược chuyển đổi số của Bộ Tài chính đến năm 2030. Chiến lược được xây dựng bám sát chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ; đồng thời phù hợp với Khung kiến trúc tổng thể Quốc gia số, tạo cơ sở quan trọng để hoàn thiện thể chế và thúc đẩy đổi mới phương thức quản lý tài chính công. Theo đó, Bộ Tài chính đặt mục tiêu đến năm 2030, toàn bộ các cơ sở dữ liệu chuyên ngành được xây dựng, cập nhật, kết nối và chia sẻ đầy đủ, thống nhất, bảo đảm “sạch” và “sống”, đồng thời tích hợp vào Cơ sở dữ liệu quốc gia về Tài chính. Các hệ thống thông tin và dịch vụ công của Bộ sẽ từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn (Big Data), qua đó nâng cao chất lượng phục vụ, hỗ trợ ra quyết định và tăng cường hiệu quả chỉ đạo, điều hành.

Ảnh minh họa

Để cụ thể hóa Chiến lược chuyển đổi số, Bộ trưởng Bộ Tài chính đã ban hành Quyết định số 2570/QĐ-BTC ngày 24/7/2025 và Quyết định số 3748/QĐ-BTC ngày 06/11/2025, phê duyệt kế hoạch triển khai chi tiết xây dựng các cơ sở dữ liệu quốc gia và cơ sở dữ liệu chuyên ngành thuộc phạm vi quản lý của Bộ. Đến nay, Bộ Tài chính đã hoàn thành giai đoạn 1 xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về Tài chính, đạt tiến độ tích cực trong đồng bộ hóa dữ liệu tổng hợp cấp quốc gia. Toàn bộ dữ liệu cốt lõi đã được tích hợp, kết nối với Trung tâm Dữ liệu quốc gia và Văn phòng Chính phủ, đồng thời chia sẻ 27 chỉ số quan trọng phục vụ công tác chỉ đạo, điều hành.

Cùng với đó, Bộ Tài chính đã xây dựng và đưa vào vận hành Hệ thống Trung tâm Giám sát, Điều hành thông minh (IOC) ngành Tài chính phiên bản 1.0, đồng thời ban hành Bộ chỉ số điều hành với 235 chỉ số bao phủ các lĩnh vực then chốt như: ngân quỹ nhà nước, thuế, hải quan, đầu tư công…, qua đó từng bước hình thành nền tảng quản trị số hiện đại, minh bạch và hiệu quả cho toàn ngành Tài chính.

Ngày 21/12/2025, theo Nghị quyết số 222/2025/QH15 của Quốc hội, Trung tâm Tài chính quốc tế (TTTCQT) chính thức đi vào hoạt động, mở ra bước phát triển mới của ngành Tài chính trong tiến trình hội nhập sâu vào hệ thống tài chính toàn cầu. Với vai trò là các cực tăng trưởng tài chính mới, TP. Hồ Chí Minh và Đà Nẵng được định vị làm trung tâm triển khai TTTCQT, vận hành theo cơ chế linh hoạt, tiệm cận chuẩn mực quốc tế, qua đó mở rộng kênh huy động và phân bổ vốn cho nền kinh tế, thúc đẩy phát triển tài chính số, tài chính xanh và tài chính bền vững, đồng thời thu hút dòng vốn, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần nâng cao vị thế Việt Nam trên bản đồ tài chính khu vực và thế giới.

Trên nền tảng thể chế và hạ tầng tài chính được củng cố, thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục ghi nhận bước tiến mang tính nền tảng khi được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Việc nâng hạng không chỉ củng cố niềm tin của nhà đầu tư, mà còn mở ra không gian thu hút các dòng vốn quốc tế dài hạn, tạo điều kiện để thị trường vốn thực sự trở thành kênh dẫn vốn trung - dài hạn cho các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững trong bối cảnh chuyển đổi số và hội nhập sâu rộng.

Định hướng phát triển thị trường vốn gắn với tăng trưởng xanh tiếp tục được khẳng định rõ nét trong năm 2025, khi Việt Nam đăng cai Hội nghị Thượng đỉnh Đối tác vì Tăng trưởng xanh và Mục tiêu toàn cầu 2030 (P4G) lần thứ tư tại Hà Nội, với sự tham dự của hơn 1.000 đại biểu đến từ trên 40 quốc gia. Là một trong bảy quốc gia sáng lập và đối tác chính thức của P4G, Việt Nam đã tái khẳng định cam kết chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng xanh, bền vững, lấy con người làm trung tâm, với khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là các động lực then chốt. Đặc biệt, trong khuôn khổ Hội nghị - sự kiện đa phương cấp cao lớn nhất do Việt Nam đăng cai giai đoạn 2021 - 2026, Bộ Tài chính đã ký kết các hiệp định tài trợ cho 3 dự án lớn với tổng giá trị vay và viện trợ đạt 396,76 triệu USD, qua đó trực tiếp huy động nguồn lực tài chính cho các chương trình tăng trưởng xanh, thúc đẩy hợp tác công - tư và hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Những định hướng và giải pháp đồng bộ nêu trên đã tạo nền tảng cho sự bứt phá của thị trường tài chính - chứng khoán Việt Nam trong năm 2025, năm đánh dấu 25 năm hình thành và phát triển của thị trường. Tính đến tháng 12/2025, chỉ số VN-Index tăng gần 40% so với cuối năm 2024; thanh khoản thị trường duy trì ổn định với giá trị giao dịch bình quân trên 29 nghìn tỷ đồng/ phiên, tăng 40% so với bình quân năm trước, có những phiên đạt gần 50 nghìn tỷ đồng; quy mô vốn hóa thị trường tăng khoảng 35%, tương đương 84% GDP. Đặc biệt, số lượng tài khoản nhà đầu tư vượt mốc 11 triệu, hoàn thành mục tiêu đề ra tại Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, cho thấy sức hấp dẫn và mức độ lan tỏa ngày càng lớn của thị trường.

Năm 2025 đánh dấu bước chuyển mang tính đột phá trong điều hành chính sách tài chính - đầu tư, khi Bộ Tài chính chủ động tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, quyết liệt thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công và tạo lực hút mới đối với dòng vốn đầu tư nước ngoài, qua đó tiếp sức quan trọng cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 8%. Trên nền tảng cải cách mạnh mẽ trong quản lý tài chính - đầu tư công, Bộ Tài chính đã trình cấp có thẩm quyền ban hành Nghị định số 254/2025/NĐ-CP cùng các nghị định về cơ chế tài chính đối với dự án PPP, hợp đồng BT; đồng thời đẩy mạnh phân cấp, đơn giản hóa quy trình và rút ngắn thời gian xử lý thủ tục. Những giải pháp này nhanh chóng phát huy hiệu quả, đưa tiến độ giải ngân vốn đầu tư công bứt phá rõ rệt khi 11 tháng năm 2025 tăng khoảng 155 nghìn tỷ đồng so với cùng kỳ năm 2024, góp phần thực hiện mục tiêu giải ngân gần 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư công - mức cao nhất từ trước tới nay. Nguồn vốn được khơi thông và giải phóng nhanh đã tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển hạ tầng, với 455 km đường cao tốc được đưa vào khai thác, 6 dự án cao tốc mới được khởi công, cùng việc Nhà ga T3 Tân Sơn Nhất và nhiều công trình hạ tầng trọng điểm khác chính thức đi vào hoạt động.

Nguồn: Cục Thống kê. Đồ họa: Phương Anh

Song hành với đầu tư công, năm 2025 cũng ghi nhận dấu ấn nổi bật trong thu hút vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài. Nhờ cải cách thể chế đồng bộ, ổn định kinh tế vĩ mô và hệ thống hạ tầng được cải thiện rõ rệt, môi trường đầu tư của Việt Nam tiếp tục gia tăng sức hấp dẫn đối với các nhà đầu tư quốc tế. Trong 11 tháng năm 2025, vốn FDI thực hiện tăng 8,9% so với cùng kỳ, đạt mức cao nhất trong 5 năm qua. Cùng với đó, doanh nghiệp Việt Nam cũng đẩy mạnh đầu tư ra nước ngoài nhằm mở rộng thị trường và nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu, với tổng vốn đầu tư ra nước ngoài trong 11 tháng tăng 2,5 lần so với cùng kỳ. Những kết quả này cho thấy vai trò “bệ đỡ” của chính sách tài chính trong việc huy động và khơi thông các nguồn lực, tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng và phát triển bền vững của nền kinh tế.

Ảnh minh họa

Ngày 4/5/2025, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, trong đó yêu cầu chấm dứt hình thức thuế khoán đối với hộ kinh doanh chậm nhất vào năm 2026. Đây là bước đi quan trọng trong hiện đại hóa quản lý thuế và thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân phát triển minh bạch, bền vững.

Triển khai Nghị quyết, Bộ Tài chính ban hành Quyết định số 3389/QĐ-BTC ngày 6/10/2025 phê duyệt Đề án chuyển đổi mô hình quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, định hướng chuyển sang cơ chế tự khai, tự nộp thuế từ đầu năm 2026. Từ ngày 1/11/2025 đến 30/12/2025, ngành Thuế đồng loạt triển khai “Chiến dịch 60 ngày cao điểm chuyển đổi mô hình quản lý thuế đối với hộ kinh doanh nộp thuế khoán sang phương pháp kê khai” trên phạm vi toàn quốc, hỗ trợ các hộ kinh doanh chuyển đổi từ thuế khoán sang phương pháp kê khai mà không làm gián đoạn hoạt động sản xuất kinh doanh.

Theo kế hoạch, đến ngày 30/12/2025, toàn bộ hộ kinh doanh sẽ hoàn tất chuyển sang kê khai thuế, đánh dấu năm 2025 là cột mốc lịch sử khi 100% hộ kinh doanh rời bỏ thuế khoán. Cùng với tổ chức thực hiện, Bộ Tài chính cũng trình Chính phủ để trình Quốc hội khóa XV, kỳ họp thứ 10 sửa đổi Luật Quản lý thuế và Luật thuế Thu nhập cá nhân nhằm hoàn thiện cơ sở pháp lý cho mô hình quản lý mới. Việc xóa bỏ thuế khoán không chỉ giúp nâng cao tính minh bạch và công bằng trong thực thi nghĩa vụ thuế, mà còn hỗ trợ hộ kinh doanh nắm rõ doanh thu, chi phí và lợi nhuận, chủ động mở rộng kinh doanh và từng bước chuyển lên doanh nghiệp.

Đến ngày 15/12/2025, thu ngân sách nhà nước lập kỷ lục, đạt 2.469 nghìn tỷ đồng, vượt 25,5% dự toán (tăng 502 nghìn tỉ đồng). Trong đó, thu nội địa tăng 26,7% dự toán, thu cân đối từ hoạt động xuất nhập khẩu tăng 30,8% dự toán. Có được kết quả trên là nhờ sự chỉ đạo quyết liệt của Chính phủ và việc thực thi hiệu quả các luật thuế cũng như nhiệm vụ thu ngân sách. Đà phục hồi của nền kinh tế tạo tác động tích cực, giúp nguồn thu bứt phá trong bối cảnh kinh tế quốc tế còn nhiều biến động và hoạt động sản xuất trong nước đối mặt với không ít thách thức.

Trong tổng thể bức tranh kinh tế - xã hội năm 2025, thu ngân sách trở thành điểm sáng ấn tượng, phản ánh hiệu quả quản lý của Bộ Tài chính và sự phục hồi mạnh mẽ của nền kinh tế. Dự kiến tổng thu cả năm đạt gần 2,55 triệu tỷ đồng, vượt 29,9 % dự toán (588 nghìn tỷ đồng), tỷ lệ động viên vào NSNN đạt 19,9% GDP, góp phần có thêm nguồn lực tạo nguồn thực hiện cải cách chính sách tiền lương, xử lý các vấn đề quan trọng, cấp bách đột xuất phát sinh, tăng chi đầu tư phát triển và đảm bảo an sinh xã hội.

Nhờ chính sách tài khóa linh hoạt, vừa hỗ trợ doanh nghiệp và người dân, vừa đẩy mạnh chi đầu tư phát triển, ngân sách nhà nước vẫn giữ được cân đối tương đối vững chắc, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô và tạo nền tảng tăng trưởng cho giai đoạn tới. Thành quả này góp phần củng cố nền tài chính quốc gia, tạo dư địa điều hành cho các năm tiếp theo và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

Ảnh: Đức Minh - Mạnh Cường

Trong bối cảnh vừa phải bảo đảm cân đối ngân sách nhà nước, vừa tạo dư địa thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, Bộ Tài chính đã điều hành chi ngân sách theo hướng linh hoạt, tiết kiệm và hiệu quả. Các khoản chi chưa thực sự cần thiết được chủ động rà soát, cắt giảm, ưu tiên tập trung nguồn lực cho những nhiệm vụ trọng tâm, cấp bách như: cải cách tiền lương, chuyển đổi số, đầu tư công…, qua đó góp phần hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 8% trở lên.

Trong năm 2025, tình hình mưa lũ, thiên tai diễn biến phức tạp, gây thiệt hại nghiêm trọng tại nhiều tỉnh miền Bắc và miền Trung, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống của người dân. Trước thực tiễn đó, Bộ Tài chính đã chủ động, kịp thời tham mưu và triển khai đồng bộ các giải pháp tài chính – ngân sách, hỗ trợ các địa phương khắc phục hậu quả, ổn định đời sống nhân dân và từng bước phục hồi kinh tế - xã hội.

Đến hết tháng 11/2025, Bộ Tài chính đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ bố trí khoảng 6,8 nghìn tỷ đồng từ nguồn dự phòng ngân sách trung ương năm 2025 cho các tỉnh, thành phố bị ảnh hưởng, phục vụ công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh và khôi phục sản xuất. Cùng với đó, Bộ Tài chính đã khẩn trương xuất cấp 27,9 nghìn tấn gạo cùng nhiều loại vật tư, thiết bị cứu hộ, cứu nạn từ nguồn dự trữ quốc gia, kịp thời hỗ trợ cho 18 địa phương trên cả nước.

Cùng với các giải pháp về ngân sách, Bộ Tài chính đã huy động sự vào cuộc đồng bộ của các lực lượng trong toàn ngành tham gia hỗ trợ người dân khắc phục hậu quả thiên tai. Các doanh nghiệp bảo hiểm được yêu cầu đẩy nhanh công tác giám định, bồi thường, tạm ứng chi trả, bảo đảm nhanh chóng, đầy đủ quyền lợi cho người tham gia bảo hiểm. Ngành Thuế, Bảo hiểm xã hội Việt Nam và các doanh nghiệp nhà nước trong lĩnh vực tài chính cũng đồng thời triển khai linh hoạt các biện pháp hỗ trợ an sinh và tài chính, góp phần giúp người dân sớm ổn định đời sống, phục hồi sản xuất, kinh doanh.