Trao đổi với báo giới, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Tâm đánh giá Nghị quyết đã từng bước đi vào cuộc sống, bức tranh môi trường kinh doanh đã có thêm nhiều gam màu sáng tích cực, qua đó thắp lên kỳ vọng mới về sức bật của kinh tế tư nhân, củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp vào định hướng đồng hành của Đảng, Nhà nước.

PV: Thưa Thứ trưởng, sau một năm Nghị quyết 68-NQ/TW được ban hành, Thứ trưởng đánh giá như thế nào về những kết quả ban đầu và chuyển biến của khu vực kinh tế tư nhân?

Trước hết, khu vực kinh tế tư nhân đã được định vị với vai trò là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế. Nhận thức của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội đối với khu vực này đã có sự chuyển biến bước ngoặt; tinh thần Nghị quyết không chỉ dừng lại ở chủ trương mà còn được cụ thể hóa bằng các chương trình hành động, cơ chế, chính sách của Chính phủ và các bộ, ngành, địa phương. Khu vực kinh tế tư nhân đã đạt được một số kết quả đáng khích lệ:

Thứ nhất, Nghị quyết đã tạo hiệu ứng tích cực, lan tỏa mạnh mẽ tinh thần khởi nghiệp. Tính chung năm 2025, cả nước có gần 297,5 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 27,4% so với năm 2024; tổng vốn đăng ký bổ sung ước đạt gần 6,4 triệu tỷ đồng, tăng 77,8%. Đà phục hồi tiếp tục được duy trì trong 4 tháng đầu năm 2026 với gần 75 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và hơn 48 nghìn doanh nghiệp quay trở lại hoạt động, nâng tổng số gia nhập và tái gia nhập thị trường lên gần 123 nghìn doanh nghiệp, tăng 36,7%. Tính đến hết ngày 18/5/2026, cả nước có hơn 1,062 triệu doanh nghiệp đang hoạt động.

Thứ hai, cùng với đà phục hồi kinh tế và niềm tin gia tăng ở khu vực tư nhân, thị trường chứng khoán Việt Nam có bước khởi sắc mạnh mẽ, tạo động lực mới cho dòng vốn đầu tư. Chỉ số VN-Index liên tục tăng điểm, đạt gần 1.925 điểm vào ngày 15/5/2026; tổng giá trị vốn hóa đạt khoảng 10,5 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 82% GDP năm 2025. Số lượng nhà đầu tư tiếp tục bùng nổ, đạt gần 13 triệu tài khoản. Quy mô huy động vốn qua thị trường chứng khoán và trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ năm 2025 đạt khoảng 744,5 nghìn tỷ đồng, tăng 42,85%.

Thứ ba, hoạt động xuất nhập khẩu là điểm sáng nổi bật trong 4 tháng đầu năm 2026 với tổng giá trị đạt hơn 345 tỷ USD, tăng gần 25% so với cùng kỳ.

Những kết quả phục hồi sản xuất – kinh doanh của khu vực tư nhân này tiếp tục tác động tích cực tới thu ngân sách nhà nước, trong đó thu từ khu vực sản xuất kinh doanh tăng 31,2%, tiếp tục là động lực chính của tăng trưởng thu ngân sách.

Bên cạnh đó, việc triển khai Nghị quyết số 68 còn tạo hiệu ứng lan tỏa, thu hút các tập đoàn tư nhân lớn tham gia đầu tư vào các dự án hạ tầng chiến lược, góp phần định hình lại cấu trúc phát triển của khu vực kinh tế tư nhân trong trung và dài hạn.

PV: Nghị quyết 68 đặt trọng tâm vào cải cách thể chế, cắt giảm thủ tục hành chính và chuyển từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Thứ trưởng đánh giá như thế nào về kết quả triển khai thời gian qua?

Trên tinh thần Nghị quyết 68-NQ, công tác hoàn thiện thể chế, pháp luật về đầu tư, kinh doanh và cắt giảm thủ tục hành chính tiếp tục được Đảng, Nhà nước tập trung chỉ đạo quyết liệt. Nhiều nội dung về phát triển kinh tế tư nhân đã được đưa vào Văn kiện Đại hội XIV, cụ thể hóa tại Kết luận 18-KL/TW và Nghị quyết 109/NQ-CP.

Ngay từ đầu tháng 4/2026, Chính phủ đã ban hành 11 Nghị quyết về cắt giảm, phân cấp thủ tục hành chính; đồng thời Thủ tướng phê duyệt phương án dự kiến bãi bỏ 606 thủ tục, đơn giản hóa 2.479 thủ tục. Tính đến ngày 15/4/2026, các bộ, ngành đã thực thi cắt giảm 292 thủ tục hành chính, đơn giản hóa 1.640 thủ tục kinh doanh; cắt giảm 2.594/6.974 điều kiện kinh doanh, tương ứng giảm 30,9% thời gian thực hiện thủ tục hành chính và 38% chi phí tuân thủ.

Bên cạnh đó, Luật Đầu tư sửa đổi vừa được Quốc hội thông qua đã rà soát, cắt giảm 38 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Luật làm rõ nguyên tắc phân định các ngành nghề cần thực hiện “tiền kiểm” và chuyển các ngành nghề có thể kiểm soát bằng quy chuẩn, tiêu chuẩn sang cơ chế “hậu kiểm”, góp phần giảm chi phí tuân thủ. Giữa tháng 5, Chính phủ tiếp tục ban hành 3 Nghị quyết đặc thù, theo đó từ ngày 1/7/2026, số ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện sẽ giảm từ 198 xuống còn 142.

PV: Một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Nghị quyết 68-NQ/TW là tăng cường cơ hội tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất kinh doanh cho kinh tế tư nhân. Đây là điều đặc biệt có ý nghĩa, nhất là với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo Thứ trưởng, đâu là hướng tiếp cận cần ưu tiên để chính sách mặt bằng thực sự là động lực hỗ trợ doanh nghiệp?

Tiếp cận đất đai, mặt bằng sản xuất là một trong những điểm nghẽn lớn, kéo dài đối với khu vực kinh tế tư nhân, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Dù cả nước đã có 478 khu công nghiệp nhưng tỷ lệ lấp đầy tại các khu đã hoạt động lên tới 78,8%, khiến doanh nghiệp nhỏ và vừa gặp bất lợi trong cạnh tranh thuê đất, nhà xưởng.

Chính vì vậy, Nghị quyết số 68-NQ/TW yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số để tạo thuận lợi trong tiếp cận đất đai và có cơ chế kiểm soát biến động giá đất nhằm hạn chế tác động đến doanh nghiệp. Thời gian tới, chính sách hỗ trợ cần chuyển từ cách tiếp cận chung sang hỗ trợ cụ thể; các địa phương cần chủ động bố trí quỹ đất theo Nghị quyết số 198/2025/QH15 và Nghị định số 20/2026/NĐ-CP, đảm bảo khai thác tài sản công đúng pháp luật, hiệu quả.

Về phía Bộ Tài chính, chúng tôi đang nghiên cứu hoàn thiện dự thảo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi), dự kiến trình Quốc hội vào tháng 10/2026. Trong đó, sẽ nghiên cứu hoàn thiện chính sách hỗ trợ tiếp cận đất đai, mặt bằng theo hướng quy định rõ hơn trách nhiệm của địa phương, cơ chế công khai quỹ đất, phương thức hỗ trợ và nhóm đối tượng ưu tiên. Mục tiêu là tạo lập một “đường băng” dài hạn giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa có thêm không gian mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh.

PV: Nghị quyết số 198/2025/QH15 đã thể chế định hướng tại Nghị quyết 68 khi giao Chính phủ xây dựng và triển khai Chương trình đào tạo 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030. Xin Thứ trưởng chia sẻ những điểm mới của Chương trình cũng như lộ trình triển khai trong thời gian tới?

Phần lớn doanh nghiệp tư nhân phát triển từ hộ kinh doanh gia đình nên còn hạn chế về kỹ năng quản trị và khó thu hút nhân lực chất lượng cao. Từ yêu cầu của Nghị quyết 68, Bộ Tài chính đã trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 525/QĐ-TTg ngày 31/3/2026 phê duyệt Chương trình đào tạo 10.000 giám đốc điều hành đến năm 2030.

Chương trình được thiết kế với nhiều nội dung mới, đột phá như: các khóa đào tạo được phân loại cho nhiều đối tượng (lãnh đạo cấp chiến lược; giám đốc điều hành; giám đốc chuyên môn; quản trị kinh doanh thực chiến; lãnh đạo kế cận); phương thức đào tạo được đổi mới thông qua phương thức Phiếu học bổng (Voucher) giúp doanh nghiệp chọn chính xác dịch vụ phù hợp nhu cầu; nghiệp vụ được số hóa toàn trình trên Trang đào tạo 10 nghìn CEO… Bên cạnh đó, bổ sung các hoạt động hỗ trợ sau đào tạo như huấn luyện (coaching), cố vấn (mentoring). Học viên còn được tham gia Chương trình Phòng thí nghiệm lãnh đạo (CEO Lab), Chương trình sẵn sàng CEO (CEO Readiness Program) và Diễn đàn lãnh đạo cấp cao (CEO Forum).... để có thêm các kiến thức, kinh nghiệm, kết nối kinh doanh.

Bộ Tài chính đang khẩn trương xây dựng và hoàn thiện Thông tư hướng dẫn thực hiện Chương trình và dự kiến sẽ triển khai ngay trong năm 2026.

PV: Năm 2026 được kỳ vọng là giai đoạn chuyển mạnh từ chủ trương, chính sách sang kết quả cụ thể. Từ góc độ người trực tiếp theo dõi, chỉ đạo công tác triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW, Thứ trưởng kỳ vọng điều gì ở chặng đường sắp tới? Theo Thứ trưởng, đâu là những việc cần làm quyết liệt nhất để khu vực tư nhân cảm nhận rõ hơn sự thay đổi từ chính sách?

Sau một năm triển khai Nghị quyết 68, có thể nói nhận thức về kinh tế tư nhận được khẳng định trong toàn hệ thống chính trị và xã hội, thể chế và niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp đã được củng cố rõ hơn.

Vấn đề đặt ra trong giai đoạn tới là làm sao để những chủ trương chuyển hóa nhanh hơn thành kết quả cụ thể trong thực tiễn. Doanh nghiệp cần cảm nhận được sự thay đổi qua thủ tục thuận lợi hơn, chi phí tuân thủ thấp hơn và sự chủ động từ cơ quan nhà nước. Năm 2026 phải là giai đoạn hành động thực chất, đo lường hiệu quả chính sách bằng chính trải nghiệm của doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Đối với Bộ Tài chính, các nhiệm vụ phải hoàn thành trong năm 2026 tại Nghị quyết số 138/NQ-CP và Nghị quyết số 139/NQ-CP của Chính phủ đều gắn trực tiếp với yêu cầu này. Chúng tôi đang tập trung sửa đổi toàn diện Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hoàn thiện các văn bản về thuế, trái phiếu doanh nghiệp, Quỹ Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa… Đây là những công cụ quan trọng để giảm chi phí tuân thủ, mở rộng kênh huy động vốn, nâng cao năng lực quản trị cho doanh nghiệp.