Longform Chia sẻ
Tân Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Đức Phớc và những dấu ấn trong công tác tài chính - ngân sách

18:44 | 26/08/2024

Đúng ở thời điểm khó khăn nhất của đất nước, của nền kinh tế, vào tháng 4/2021, Quốc hội phê chuẩn bổ nhiệm Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc đến nay đã hơn 4 năm.
Những dấu ấn trong điều hành chính sách tài khóa của tân Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc

Những dấu ấn trong điều hành chính sách tài khóa của tân Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc

CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA

TIÊN PHONG HỖ TRỢ NỀN KINH TẾ VƯỢT KHÓ

Nhắc đến những thành công trong điều hành chính sách tài khóa những năm qua không thể không nhắc đến nỗ lực điều hành của tập thể lãnh đạo Bộ Tài chính, trong đó ghi dấu ấn của cá nhân Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc.

Bộ Tài chính là cơ quan tham mưu tổng hợp giúp việc Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ trong lĩnh vực tài chính- NSNN. Cá nhân Bộ trưởng Hồ Đức Phớc đã cùng với tập thể Ban Cán sự Đảng, lãnh đạo Bộ Tài chính lãnh đạo, chỉ đạo toàn ngành Tài chính thực hiện nhiệm vụ với nhiều giải pháp quyết liệt, đột phá, để lại nhiều dấu ấn quan trọng trong tham mưu chính sách tài khóa hỗ trợ nền kinh tế.

Là người kinh qua nhiều chức vụ công tác, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc đã có nhiều kinh nghiệm, thể hiện tầm nhìn và tư duy chiến lược, nhanh nhạy trong việc dự báo tình hình, nắm bắt thời cơ, nhờ đó, đã cùng tập thể lãnh đạo Bộ Tài chính “thiết kế” chính sách tài khóa góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ nhất so với nhiều quốc gia trong bối cảnh ảnh hưởng bởi dịch bệnh Covid-19.

Là một nền kinh tế có độ mở lớn, Việt Nam không thể tránh khỏi ảnh hưởng mạnh từ những biến động bên ngoài cộng với những áp lực từ bên trong. Do đó, việc triển khai hiệu quả các giải pháp chính sách tài khóa, tiền tệ, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân góp phần quyết định vào việc thực hiện mục tiêu ổn định, duy trì đà phục hồi và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Những dấu ấn trong điều hành chính sách tài khóa của tân Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc

Chủ động, linh hoạt trong điều hành chính sách tài khóa thời gian qua đã giúp nền kinh tế tăng sức đề kháng với những "cú sốc" bên ngoài, đồng thời góp phần xây dựng nền kinh tế độc lập, tự chủ vững chắc. Trong khó khăn, Bộ Tài chính vẫn chèo lái “con thuyền” ngân sách cập bến thành công, trong đó có vai trò của vị “thuyền trưởng”, “Tư lệnh” ngành Tài chính, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc.

Giữ trọng trách người đứng đầu ngành Tài chính, ngay từ những ngày đầu, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc đã ưu tiên công tác xây dựng thể chế. Ông cho rằng, hoàn thiện thể chế chính là giải pháp căn cơ để tháo gỡ những “điểm nghẽn”, những vướng mắc.

Bắt tay vào thực hiện, rất nhiều kế hoạch hành động, chương trình công tác được Bộ trưởng Bộ Tài chính ký ban hành trong thời gian qua, trong đó có nhiều kế hoạch hết sức “thời sự”, như: Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIII của Đảng; Kế hoạch cải cách hành chính giai đoạn 2021- 2025; Kế hoạch triển khai phong trào thi đua toàn ngành chung sức đồng lòng chiến thắng đại dịch; Thành lập tổ công tác đặc biệt của Bộ Tài chính về tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và người dân bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19…

Với những “việc cần làm ngay”, như thành lập Tổ công tác hỗ trợ người dân, doanh nghiệp; hay toàn Ngành chung sức, đồng lòng nỗ lực chiến thắng đại dịch… cho thấy sự quan tâm đặc biệt của vị “Tư lệnh” ngành Tài chính đối với những nhiệm vụ tưởng như khiêm tốn nhưng có ý nghĩa lớn này, bên cạnh khối lượng công việc rất lớn mà ngành Tài chính phải đảm đương. Bộ Tài chính luôn đồng hành cùng doanh nghiệp, người dân; rà soát cắt bỏ các thủ tục hành chính không cần thiết, không tạo ra “giấy phép con” làm ảnh hưởng đến doanh nghiệp và người dân.

Minh chứng là từ đầu nhiệm kỳ đến nay, Bộ Tài chính đã hoàn thành 144 đề án, nhiệm vụ được giao, trong đó: trình Quốc hội thông qua Luật Kinh doanh bảo hiểm (sửa đổi); Luật Giá (sửa đổi) và thông qua 14 nghị quyết; trình Uỷ ban Thường vụ Quốc hội thông qua 10 nghị quyết và cho ý kiến về định hướng sửa các luật thuế; trình Chính phủ ban hành 99 nghị định; trình Thủ tướng Chính phủ ban hành 19 quyết định. Bên cạnh đó, Bộ Tài chính đã ban hành theo thẩm quyền 318 thông tư trong lĩnh vực quản lý tài chính - NSNN.

Dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo của Bộ trưởng Hồ Đức Phớc, công tác xây dựng, hoàn thiện thể chế, chính sách, pháp luật đã được Bộ Tài chính triển khai thực hiện nghiêm túc, đáp ứng yêu cầu về tiến độ và chất lượng, kể cả các văn bản quy phạm pháp luật, đề án, nhiệm vụ phát sinh ngoài kế hoạch. Qua đó, góp phần hoàn thiện khung khổ pháp lý trong lĩnh vực tài chính -NSNN; hỗ trợ tích cực công tác phòng, chống dịch bệnh Covid-19, kịp thời tháo gỡ khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, phát triển kinh tế của doanh nghiệp, người dân.

Liên tục trong 3 năm 2021, 2022, 2023 thu NSNN đều vượt dự toán. Thu NSNN năm 2021 đạt 1.591,5 nghìn tỷ đồng, vượt 17,2% (233,3 nghìn tỷ đồng) so dự toán, tăng 3,7% so với thực hiện năm 2020. Năm 2022 tổng thu ngân sách đạt 1.820,3 nghìn tỷ đồng, bằng 128,6% dự toán, tăng 14,4% so với năm 2021. Năm 2023 tổng thu NSNN đạt 1.754,1 nghìn tỷ đồng, bằng 108,2% du toán.

Thu NSNN đạt khá, đã đảm bảo nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ chính trị, xã hội quan trọng của bộ máy nhà nước, các nhiệm vụ an ninh quốc phòng, an sinh xã hội, các nhiệm vụ đầu tư phát triển trong kế hoạch đầu tư công trung hạn và Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội với quy mô lên tới 347 nghìn tỷ đồng, trong khi vẫn kiểm soát bội chi NSNN trong phạm vi mục tiêu kế hoạch tài chính quốc gia 5 năm giai đoạn 2021-2025.

Những dấu ấn trong điều hành chính sách tài khóa của tân Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc

Các chính sách tài chính đi vào cuộc sống đã góp phần quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế- xã hội. GDP các năm 2020, 2021, 2022, 2023 tăng trưởng lần lượt là: 2,91%, 2,58%, 8,02%, 5,05%. 6 tháng đầu năm 2024, GDP tăng 6,42%, là mức tăng trưởng ấn tượng trong bối cảnh vẫn còn nhiều khó khăn, thách thức.

Trong bối cảnh khó khăn, thu ngân sách vẫn vượt mà không ảnh hưởng tới “sức khỏe” doanh nghiệp là nhờ ngành Tài chính đã quyết liệt triển khai các ý tưởng của cá nhân người đứng đầu ngành Tài chính- Bộ trưởng Hồ Đức Phớc. Ngay từ thời điểm nhậm chức, ông đã đưa ra thông điệp với toàn ngành Tài chính đó là đẩy mạnh cải cách hiện đại hóa, ứng dụng mạnh mẽ công nghệ thông tin trong công tác quản lý, đã làm tốt thì làm tốt hơn nữa, cải cách rồi thì đẩy mạnh cải cách hơn nữa, góp phần để “tài chính Nhà nước, tài chính Doanh nghiệp và tài chính Dân cư” mạnh mẽ hơn nữa.

Những dấu ấn trong điều hành chính sách tài khóa của tân Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc

Bắt tay thực hiện ngay từ những ngày đầu, mặc dù gặp phải không ít khó khăn do ảnh hưởng bởi dịch bệnh. Nhưng sự quyết tâm, những ý tưởng táo bạo, bắt tay vào “những việc làm ngay”, như: đẩy mạnh triển khai ứng dụng hóa đơn điện tử, thu từ chuyển nhượng kinh doanh bất động sản, thu từ kê khai nộp thuế của các “ông lớn” công nghệ, kinh doanh trên các nền tảng số…

Người đứng đầu ngành Tài chính đặc biệt nhấn mạnh, trong bối cảnh khó khăn, chính sách chi NSNN được quản lý và điều hành theo hướng tiết kiệm, chặt chẽ, ưu tiên phân bổ và đảm bảo nguồn lực NSNN cho phòng, chống dịch; thực hiện các nhiệm vụ trọng yếu của đất nước; đảm bảo an sinh xã hội; ưu tiên thúc đẩy giải ngân, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công nhằm góp phần phục hồi và tăng trưởng kinh tế.

Những dấu ấn trong điều hành chính sách tài khóa của tân Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc

Thủ tướng Phạm Minh Chính, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cùng các đại biểu nhấn nút kích hoạt hệ thống hóa đơn điện tử toàn quốc.

CHÍNH SÁCH TÀI KHÓA KHOAN THƯ SỨC DÂN,

ĐỒNG HÀNH CÙNG DOANH NGHIỆP

Trước diễn biến phức tạp của dịch Covid-19, Bộ Tài chính đã có sáng kiến trình Thủ tướng Chính phủ thành lập Quỹ Vắc-xin phòng Covid-19. Dưới sự chỉ đạo của Bộ trưởng, chỉ trong 1 đêm, Quỹ đã được hình thành và triển khai nhanh nhạy, kịp thời, để cùng với nguồn lực từ ngân sách, có thêm nguồn mua vắc-xin tiêm phòng cho khoảng 70% dân số.

Đến hết ngày 30/6/2024 đã huy động được 10.912,8 tỷ đồng từ các tổ chức cá nhân ủng hộ. Từ nguồn của Quỹ huy động đã đáp ứng được nhu cầu mua vắc xin tiêm phòng Covid-19 cho tất cả người dân trong cả nước. Đến nay, Viêt Nam đã cơ bản hoàn thành mục tiêu loại trừ Covid-19 ra khỏi bệnh truyền nhiễm nhóm A.

Còn nhớ, chia sẻ với báo chí, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc cho hay: “Chúng tôi hiểu rằng tiền trong quỹ dù một đồng cũng là kết tinh của tình yêu thương, trách nhiệm, sự sẻ chia và tinh thần yêu nước sâu sắc của nhân dân. Bộ Tài chính phải có trách nhiệm quản lý đúng đắn, chặt chẽ, minh bạch, và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả để phục vụ công tác phòng, chống dịch tốt nhất cho nhân dân. Tôi hy vọng, sự đóng góp của người dân và doanh nghiệp Việt Nam vào quỹ sẽ tiếp tục được lan tỏa, cùng NSNN tạo nên nguồn lực tài chính lớn mạnh để có đủ kinh phí mua số lượng vắc-xin cho toàn dân”.

Không nhận thành công về mình, về ngành mình nhắc đến những thành quả đạt được của việc vận hành Quỹ, Bộ trưởng cho rằng, đó là “kỳ tích của lòng dân”.

Những dấu ấn trong điều hành chính sách tài khóa của tân Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và Bộ trưởng Bộ tài chính Hồ Đức Phớc chụp ảnh lưu niệm cùng các cá nhân, tổ chức ủng hộ Quỹ vắc-xin phòng, chống Covid-19 ngày 5/6/2021.

Cùng với thành lập Quỹ để hỗ trợ người dân, Bộ Tài chính đã liên tục đưa ra các gói hỗ trợ về thuế. Trước bối cảnh chịu tác động của đại dịch Covid-19, từ đầu nhiệm kỳ, Bộ Tài chính dưới sự chỉ đạo điều hành quyết liệt, sâu sát của Bộ trưởng Hồ Đức Phớc, Bộ Tài chính đã khẩn trương xây dựng kế hoạch hành động và chỉ đạo triển khai quyết liệt ngay từ các ngày đầu, tháng đầu; kịp thời đề xuất trình Thủ tướng Chính phủ, Chính phủ và cấp có thẩm quyền ban hành và ban hành theo thẩm quyền các giải pháp chính sách tài khóa để phòng, chống dịch, hỗ trợ doanh nghiệp và người dân.

Đồng thời, chủ động tham mưu gói phục hồi kinh tế với quy mô 347 nghìn tỷ đồng, trong đó có tập trung đầu tư cơ sở hạ tầng, an sinh xã hội, chuyển đổi số, song song với quản lý, điều hành thu, chi NSNN chặt chẽ, triệt để tiết kiệm chi thường xuyên; chủ động xây dựng và triển khai các phương án điều hành đảm bảo cân đối NSNN các cấp, tập trung ưu tiên nguồn lực cho phòng, chống dịch Covid-19, đảm bảo an sinh xã hội và ổn định đời sống nhân dân.

Thống kê của Bộ Tài chính cho thấy, gần 5 năm đã miễn, giảm, gia hạn thuế là khoảng gần 1 triệu tỷ đồng.

Những dấu ấn trong điều hành chính sách tài khóa của tân Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc

ĐIỂM SÁNG TRONG KIỂM SOÁT BỘI CHI VÀ NỢ CÔNG

Những thành công là điểm sáng trong điều hành thời gian qua có dấu ấn của Bộ trưởng đó chính là quản lý chặt chẽ, hiệu quả nợ công và bội chi NSNN.

Bộ Tài chính đã tăng cường kiểm soát chặt chẽ bội chi NSNN, vay nợ chính quyền địa phương; triệt để tiết kiệm chi thường xuyên, cắt giảm những khoản chi chưa cấp thiết, không giải ngân, cùng với thu NSNN đạt tiến độ khá so dự toán, nên bội chi NSNN và nợ công được kiểm soát ở mức thấp hơn dự toán và mức trần Quốc hội quyết định.

Từ đó, đảm bảo an ninh tài chính quốc gia và bền vững nợ công, tạo dư địa cho điều hành chính sách tài khóa chủ động, linh hoạt, mở rộng hợp lý để hỗ trợ nền kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng. Dự kiến đến cuối năm 2024, nợ công khoảng 37-38%GDP, nợ Chính phủ khoảng 35-36%GDP, nợ nước ngoài quốc gia khoảng 34-35%GDP, nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ so thu NSNN khoảng 23-24%.

Những dấu ấn trong điều hành chính sách tài khóa của tân Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc

Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc chủ trì Hội nghị Xúc tiến Đầu tư tại Hàn Quốc với chủ đề “Việt Nam – Điểm đến đầu tư”.

Tổ chức xếp hạng tín nhiệm S&P Global Ratings (Mỹ) xếp hạng tín nhiệm quốc gia đối với Việt Nam trong dài hạn ở mức “BB+” và trong ngắn hạn ở mức “B”. Triển vọng về xếp hạng tín nhiệm trong dài hạn là ổn định.

Ngoài ra, Bộ trưởng Hồ Đức Phớc luôn đặc biệt quan tâm đến mục tiêu ưu tiên đẩy mạnh cải cách hành chính, cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm đơn giản hóa các điều kiện kinh doanh.

Xác định cải cách hành chính là nhiệm vụ trọng tâm, đóng vai trò thúc đẩy hoàn thành các mục tiêu tăng trưởng kinh tế, phát triển của ngành, Bộ trưởng đã cùng với Ban Cán sự Đảng Bộ Tài chính lãnh đạo, chỉ đạo ban hành các văn bản chỉ đạo, điều hành, kiểm tra, đôn đốc thực hiện các chương trình, kế hoạch cải cách hành chính của Bộ cũng như các đơn vị thuộc Bộ.

Bộ Tài chính đã xây dựng và ban hành các Kế hoạch cải cách hành chính hàng năm và từng giai đoạn. Từ năm 2021 đến nay, Bộ Tài chính đã rà soát, bãi bỏ 428 thủ tục hành chính; sửa đổi, bổ sung, thay thế 302 thủ tục và ban hành mới 192 thủ tục trong các lĩnh vực quản lý.

Thực hiện công khai, cập nhật kip thời lên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính theo quy định, đạt 764/764 thủ tục; đã thực hiện rà soát, đề xuất phương án, cắt giảm, đơn giảm hóa 278 quy định liên quan đến hoạt động kinh doanh liên quan đến lĩnh vực tài chính, đạt 22% so với thời điểm năm 2020 và vượt yêu cầu 20% tại Nghị quyết số 68/NQ-CP của Chính phủ.

Minh chứng bằng những con số khô khan, nhưng đó là thành quả, là nỗ lực qua từng ngày, từng tháng của toàn ngành Tài chính, trong đó có vai trò, sự quyết liệt và dấu ấn của người đứng đầu- Bộ trưởng Hồ Đức Phớc.

Điều này đã thể hiện sự kiên định trong điều hành, bởi ngay từ thời điểm nhậm chức, ông đã nhấn mạnh: “Mục tiêu của ngành Tài chính là đảm bảo chính sách tài chính luôn đi trước một bước, góp phần khai thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực tài chính phục vụ công cuộc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, ngành Tài chính kiên định thực hiện 5 định hướng chính sách lớn đặt ra cho giai đoạn 2021-2030”.

Những dấu ấn trong điều hành chính sách tài khóa của tân Phó Thủ tướng Hồ Đức PhớcNhững dấu ấn trong điều hành chính sách tài khóa của tân Phó Thủ tướng Hồ Đức Phớc

Trần Thắng

Đồ họa: Hồng Vân - Phương Anh

Hồng Vân