Bà Nguyễn Ngọc Anh - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Quản lý quỹ SSI

Cùng với thu nhập và khả năng tích lũy gia tăng, nhu cầu đầu tư và quản lý tài sản của người dân cũng ngày càng mở rộng. World Bank dự báo, đến năm 2035, hơn một nửa dân số Việt Nam có thể gia nhập tầng lớp trung lưu toàn cầu, tạo nền tảng cho một lớp nhà đầu tư có nhu cầu tích lũy và gia tăng tài sản dài hạn.

Trong bối cảnh đó, việc thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp là dấu mốc quan trọng, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn đối với chất lượng các định chế trung gian và khả năng đáp ứng chuẩn mực quốc tế.

Đây là thời điểm ngành quản lý quỹ cần dịch chuyển từ tư duy tăng trưởng về quy mô sang nâng cao chất lượng và chiều sâu năng lực cạnh tranh. Yêu cầu này càng đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng cao, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng và phát triển kinh tế tư nhân.

Năng lực quản lý tài sản - nền tảng của cạnh tranh

Đến cuối tháng 6/2026, Việt Nam có 43 công ty quản lý quỹ với tổng quy mô tài sản quản lý (AUM) khoảng 846.000 tỷ đồng, tăng 6,8 lần so với cuối năm 2015, tương đương tốc độ tăng trưởng bình quân trên 20%/năm. Tuy nhiên, quy mô này mới tương đương khoảng 6% GDP, thấp hơn đáng kể so với Thái Lan (31%), Trung Quốc (57%) và Malaysia (56%), theo dữ liệu của OECD năm 2025. Mức độ bao phủ của ngành quỹ tại Việt Nam còn khá khiêm tốn, nên dư địa phát triển rất rộng mở.

AUM là một chỉ tiêu quan trọng, song không phải thước đo duy nhất đánh giá năng lực của một công ty quản lý quỹ. Một mục tiêu quan trọng mà ngành quỹ cần hướng tới là chuyển trọng tâm từ quy mô tài sản sang chất lượng quản lý tài sản. Năng lực cạnh tranh của một công ty quản lý quỹ phải được đánh giá bằng khả năng gia tăng giá trị tài sản trong dài hạn với mức lợi nhuận tương xứng với rủi ro mà nhà đầu tư chấp nhận.

Để làm được điều đó, công ty quản lý quỹ cần xây dựng năng lực nghiên cứu, phân tích và quản lý danh mục mang tính tổ chức, dựa trên dữ liệu, quy trình và kỷ luật đầu tư nhất quán. Bước phát triển quan trọng của ngành vì vậy không đơn thuần là dịch chuyển từ AUM nhỏ sang AUM lớn, mà là từ “quản lý sản phẩm” sang “quản lý tài sản theo mục tiêu tài chính của nhà đầu tư”.

Ảnh: Shutterstock

Đa dạng hóa giải pháp đầu tư

Cùng với sự gia tăng thu nhập và khả năng tích lũy, nhu cầu đầu tư của người Việt Nam ngày càng đa dạng, hướng tới tích lũy tài sản cho các mục tiêu từ ngắn hạn đến dài hạn. Theo đó, câu hỏi đặt ra không chỉ là tiết kiệm bao nhiêu, mà là làm thế nào để mỗi khoản tích lũy được phân bổ hiệu quả, phù hợp với mục tiêu và “khẩu vị” rủi ro của từng nhà đầu tư.

Đây là dư địa để ngành quỹ phát triển các giải pháp đa dạng, từ quỹ mở, quỹ thành viên, quỹ hoán đổi danh mục (ETF) đến các sản phẩm đầu tư theo mục tiêu. Quan trọng hơn, sản phẩm và tư vấn cần gắn với vòng đời tài chính - từ tích lũy tài sản, giáo dục, mua nhà đến chuẩn bị cho nghỉ hưu - với mức độ rủi ro phù hợp.

Đối với khách hàng tổ chức, các giải pháp đầu tư dài hạn cho doanh nghiệp, công ty bảo hiểm và các định chế tài chính sẽ góp phần hình thành nguồn vốn ổn định cho nền kinh tế.

Quản trị rủi ro - từ tuân thủ đến lợi thế cạnh tranh

Khi thị trường phát triển và thu hút nhiều hơn dòng vốn tổ chức, vốn quốc tế, năng lực quản trị rủi ro cần được nhìn nhận như một lợi thế cạnh tranh. Chất lượng quản trị quyết định khả năng bảo toàn tài sản, duy trì hiệu quả qua các chu kỳ và xây dựng niềm tin với nhà đầu tư.

Bên cạnh rủi ro thị trường, thanh khoản, tín dụng và vận hành, các công ty cần chủ động trước những rủi ro mới từ công nghệ, dữ liệu và an ninh mạng. Quản trị rủi ro cần được tích hợp vào toàn bộ quá trình quản lý đầu tư, từ xây dựng danh mục đến giám sát, ra quyết định và quản lý hậu đầu tư.

Cùng với đó là yêu cầu cao hơn về quản trị doanh nghiệp, kiểm soát xung đột lợi ích, minh bạch, trách nhiệm giải trình và bảo vệ nhà đầu tư. Trong quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán, chuẩn mực quản trị cao tại từng công ty sẽ góp phần nâng chất lượng toàn thị trường, củng cố niềm tin và tăng khả năng thu hút dòng vốn dài hạn.

Con người và công nghệ - động lực phát triển mới

Trong lĩnh vực quản lý tài sản, con người vẫn là yếu tố quyết định chất lượng dịch vụ. Các công ty quản lý quỹ cần thu hút và phát triển đội ngũ quản lý danh mục, phân tích, quản trị rủi ro, sản phẩm và công nghệ có chuyên môn cao, tư duy dài hạn và am hiểu thị trường. Quan trọng hơn, cần xây dựng năng lực đầu tư mang tính tổ chức, được chuẩn hóa bằng quy trình, dữ liệu và văn hóa đầu tư.

Cùng với đó, công nghệ và dữ liệu đang trở thành năng lực cạnh tranh mới. Trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và tự động hóa có thể hỗ trợ từ nghiên cứu đầu tư, quản lý danh mục, giám sát rủi ro đến chăm sóc khách hàng, qua đó tối ưu chi phí, nâng cao khả năng cá nhân hóa và mở rộng khả năng tiếp cận các giải pháp đầu tư chuyên nghiệp.

Tuy nhiên, công nghệ không thay thế con người. Lợi thế cạnh tranh thuộc về những tổ chức biết kết hợp dữ liệu và công nghệ với năng lực chuyên môn, kinh nghiệm, tính trách nhiệm của đội ngũ.

Đồ họa: Phương Anh

Từ nâng tầm công ty quản lý quỹ đến nâng tầm thị trường vốn

Để tận dụng cơ hội từ quá trình phát triển và hội nhập, các công ty quản lý quỹ cần chủ động nâng cao chuẩn mực trên mọi phương diện, bao gồm năng lực quản lý tài sản, sản phẩm đa dạng, quản trị rủi ro, nhân sự và công nghệ; đồng thời từng bước tiệm cận chuẩn mực quốc tế.

Mặt khác, để đáp ứng nhu cầu phát triển ở cấp độ ngành, cần có sự hỗ trợ của các cơ quan quản lý, liên tục hoàn thiện khung pháp lý cho các sản phẩm đầu tư dài hạn, tạo môi trường phát triển các định chế đầu tư dài hạn trong nước, nâng cấp hạ tầng công nghệ và dữ liệu, nâng cao chất lượng công bố thông tin và tính minh bạch. Việc tăng cường kết nối giữa các công ty quản lý quỹ Việt Nam với các định chế quốc tế cũng sẽ góp phần thúc đẩy sự phát triển năng lực và chuẩn mực chung.

Nâng tầm công ty quản lý quỹ chính là góp phần nâng tầm thị trường vốn. Ngành quản lý quỹ chuyên nghiệp sẽ giúp tài sản của nền kinh tế được quản lý hiệu quả hơn, nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực và thúc đẩy tăng trưởng bền vững./.