Theo Hiệp hội Các nhà Chế biến Hạt có dầu Quốc gia Mỹ (NOPA), sản lượng ép đậu tương của các thành viên NOPA trong tháng 9 chỉ đạt 5,34 triệu tấn, thấp nhất trong vòng 13 tháng qua. Sự sụt giảm này chủ yếu do nguồn cung hạt vụ cũ cạn kiệt trước thời điểm thu hoạch rộ kết hợp các đợt bảo dưỡng định kỳ hàng năm tại các nhà máy chế biến.

Hoạt động ép dầu chững lại đã thu hẹp lượng khô đậu tương cung ứng tức thời, song việc tồn kho dầu đậu tương giảm xuống mức 477.600 tấn đã kích hoạt chiến lược giao dịch đảo chiều giữa các sản phẩm thành phẩm, khiến khô đậu tương chịu áp lực bán tháo chốt lời mạnh mẽ sau chuỗi ngày tăng nóng.

Dầu đậu tương còn chịu sức ép tâm lý trước các thông tin Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) có thể tái phân bổ nghĩa vụ pha trộn nhiên liệu tái tạo và xem xét miễn trừ cho các nhà máy lọc dầu nhỏ.

Nguồn cung áp đảo, kéo giá đậu tương đi xuống. Ảnh: TL.

Ở chiều ngược lại, đà giảm giá của đậu tương đã phần nào được kìm hãm nhờ làn sóng mua gom đột biến từ Trung Quốc. Trong 3 ngày liên tiếp từ ngày 14 - 16/10, Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) liên tục công bố các hợp đồng bán hàng nhanh với tổng khối lượng vượt 1,8 triệu tấn cho niên vụ 2026-2027.

Trong đó, Trung Quốc mua trực tiếp gần 1,1 triệu tấn (gồm 330.000 tấn ngày 15/10 và 558.000 tấn ngày 16/10), phần còn lại hơn 700.000 tấn được ghi nhận cho các điểm đến chưa xác định. Dù khối lượng mua thực tế từ châu Á tạo điểm tựa chặn đà rơi tự do của giá hạt thô, dòng tiền phái sinh vẫn thận trọng khi thời tiết tại Nam Mỹ chuyển biến thuận lợi.

Tại thị trường trong nước, giá khô đậu tương giao ngay tại các cảng diễn biến trái chiều giữa hai miền. Tại miền Bắc, nguồn cung nhập khẩu trực tiếp về cảng trong tháng 10 ở mức rất thấp, kết hợp việc dỡ hàng tại miền Nam chậm khiến lịch tàu cập cảng miền Bắc bị lùi, đẩy giá chào giao ngay cảng Cái Lân lên mức cao từ 14.420 - 14.500 đồng/kg (đầu tuần có thời điểm lên tới 14.700 đồng/kg giao về nhà máy tại Hưng Yên).

Dù thị trường ghi nhận một doanh nghiệp thương mại nhập bổ sung gần 11.000 tấn khô đậu tương Trung Quốc về cảng Cái Lân với giá khoảng 508 USD/tấn, nguồn hàng này vẫn chưa đủ giải tỏa tình trạng khan hiếm giao ngay. Ngược lại, giá chào giao tháng 11 tại miền Bắc đã hạ nhiệt về mức 14.100 đồng/kg nhờ kỳ vọng nguồn cung mới.

Tại miền Nam, giá khô đậu tương giao ngay duy trì ổn định trong khoảng 13.450 - 13.500 đồng/kg tại cảng Vũng Tàu, chủ yếu được nâng đỡ bởi lực mua thu gom chuyển hàng ra miền Bắc để khai thác chênh lệch giá. Tuy nhiên, áp lực giảm giá trung hạn đang hình thành rõ nét khi thống kê tàu cho thấy tổng nguồn cung khô đậu tương toàn quốc trong tháng 11 dự kiến tăng vọt lên gần 850.000 tấn (bao gồm hơn 570.000 tấn nhập khẩu và khoảng 270.000 tấn từ hoạt động ép 370.000 tấn hạt nội địa), tạo điều kiện giải tỏa triệt để tình trạng thiếu hụt nguồn cung và giúp các nhà máy tái tích lũy tồn kho.

Theo ông Đỗ Xuân Quý - Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Giao dịch hàng hóa 3D, đậu tương đang chịu sức ép từ nguồn cung vụ mới trong ngắn hạn, nhưng cán cân cung cầu chưa hoàn toàn bất lợi cho giá. Thị trường cần thêm dữ liệu về xuất khẩu, tiến độ mùa vụ và thời tiết Nam Mỹ để xác nhận hướng đi tiếp theo.

“Nhà đầu tư nên ưu tiên đánh giá phản ứng giá sau các báo cáo quan trọng thay vì chỉ dựa vào một yếu tố riêng lẻ. Thị trường vẫn có thể xuất hiện các nhịp phục hồi nếu doanh số xuất khẩu vượt kỳ vọng, tồn kho được điều chỉnh giảm hoặc thời tiết tại Nam Mỹ gây lo ngại cho tiến độ gieo trồng và triển vọng sản lượng vụ mới” - ông Quý nhận định.