Đường cất hạ cánh 1B - Cảng hàng không quốc tế Nội Bài (Ảnh: ACV).

Liên danh tư vấn Artelia Airports (Pháp) - Tổng công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải - CTCP (TEDI) vừa hoàn thành Báo cáo đầu kỳ Quy hoạch Cảng hàng không quốc tế Nội Bài thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Điểm nhấn đáng chú ý trong Báo cáo đầu kỳ là việc liên danh tư vấn kiến nghị Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam – ACV báo cáo Cục Hàng không Việt Nam và Bộ Xây dựng xem xét, thống nhất lựa chọn phương án quy hoạch A6.

Theo phương án A6, đường cất hạ cánh 1A (11L/29R) hiện hữu sẽ được kéo dài về phía Đông lên 3.800 m, đồng thời xây dựng thêm một đường cất hạ cánh mới ở phía Bắc, cách đường 1A khoảng 520 m.

Đường cất hạ cánh 1B hiện hữu sẽ được chuyển thành đường lăn song song nhằm tổ chức lại hoạt động khai thác khu bay, đồng thời tạo điều kiện bố trí đồng bộ hệ thống đường lăn và sân đỗ máy bay.

Theo định hướng nghiên cứu, đường cất hạ cánh 1A sau khi kéo dài chủ yếu phục vụ hoạt động cất cánh, trong khi đường cất hạ cánh mới phía Bắc chủ yếu phục vụ hạ cánh.

Với cấu hình này, Liên danh tư vấn ước tính năng lực khu bay Nội Bài có thể đạt khoảng 55 - 60 triệu hành khách/năm, đáp ứng nhu cầu khai thác theo quy hoạch đến năm 2050 và tạo dư địa dự phòng trong trường hợp sản lượng thực tế vượt công suất dự kiến.

Bên cạnh việc tổ chức lại khu bay, phương án A6 còn định hướng bố trí nhà ga hành khách T3 mới ở phía Đông nhà ga T1 hiện hữu, đồng thời phát triển các khu nhà ga hàng hóa, cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa tàu bay và những công trình phụ trợ.

Tuy nhiên, việc mở rộng khu bay về phía Bắc đặt ra yêu cầu bố trí lại quỹ đất quốc phòng và đất địa phương, trong đó có những khu vực cần chuyển đổi mục đích sử dụng hoặc hoàn trả đất cho quân sự.

Theo tính toán sơ bộ, tổng nhu cầu sử dụng đất của phương án A6 khoảng 1.427,70 ha, gồm đất hàng không dân dụng quản lý khoảng 986,92 ha, đất dùng chung do quân sự quản lý khoảng 327,34 ha và các diện tích đất quân sự khác.

Đáng chú ý, phương án dự kiến sử dụng khoảng 159,58 ha đất quân sự hiện hữu để xây dựng đường cất hạ cánh mới, đồng thời đề xuất bổ sung khoảng 541,06 ha đất địa phương cho hàng không dân dụng và 44,95 ha để hoàn trả cho quân sự.

Các diện tích này thuộc những nhóm đất có mục đích sử dụng, hiện trạng quản lý khác nhau, cần tiếp tục được rà soát, thống nhất trước khi hoàn thiện phương án quy hoạch.

Vì vậy, Liên danh tư vấn kiến nghị Bộ Xây dựng, Cục Hàng không Việt Nam tổ chức làm việc với Bộ Quốc phòng và TP. Hà Nội để thống nhất phương án bố trí đất quốc phòng, đất địa phương phục vụ mở rộng Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.

Do mới dừng ở giai đoạn lập báo cáo đầu kỳ, đơn vị tư vấn chưa xác định nhu cầu vốn đầu tư để triển khai các hạng mục công trình theo phương án quy hoạch A6 được kiến nghị lựa chọn.

Về sự cần thiết lập quy hoạch mới, Liên danh tư vấn cho biết Quy hoạch Cảng hàng không quốc tế Nội Bài được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 590/QĐ-TTg ngày 20/5/2008 xác định công suất đến năm 2020 đạt 20 - 25 triệu hành khách/năm, định hướng sau năm 2020 đạt 50 triệu hành khách/năm.

Trong khi đó, tại Quyết định số 1140/QĐ-BXD ngày 01/7/2026, Bộ Xây dựng xác định Nội Bài là cảng hàng không quốc tế cấp 4F, công suất 35 triệu hành khách/năm đến năm 2030 và 50 triệu hành khách/năm đến năm 2050, với nhu cầu sử dụng đất khoảng 1.500 ha.

Do Nội Bài chưa có quy hoạch riêng cho thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050 phù hợp với những chỉ tiêu mới, việc rà soát, cập nhật định hướng phát triển và tổ chức lại hệ thống hạ tầng được đơn vị tư vấn đánh giá là cần thiết.

Thực tế, nhiều hạng mục tại Nội Bài đã bộc lộ hạn chế về năng lực khai thác. Sân bay hiện có hai đường cất hạ cánh, dài lần lượt 3.200 m và 3.800 m, cùng rộng 45 m, đã được cải tạo, nâng cấp trong giai đoạn 2020 - 2022.

Tuy nhiên, khoảng cách giữa hai đường cất hạ cánh chỉ khoảng 250 m, không đủ để bố trí đường lăn song song ở giữa, qua đó hạn chế đáng kể năng lực khai thác khu bay.

Theo đánh giá được báo cáo dẫn lại, khu bay hiện đáp ứng khoảng 40 hoạt động cất, hạ cánh/giờ. Đơn vị tư vấn ước tính năng lực phục vụ khoảng 35 - 40 triệu hành khách/năm, trong kịch bản lạc quan đạt khoảng 43 triệu hành khách/năm, chưa đáp ứng mục tiêu công suất 50 triệu hành khách/năm vào năm 2050.

Đối với hệ thống nhà ga, sau khi nhà ga quốc tế T2 được mở rộng lên công suất 15 triệu hành khách/năm, tổng công suất thiết kế của hai nhà ga T1 và T2 đạt khoảng 30 triệu hành khách/năm.

Tuy nhiên, năm 2025, Nội Bài phục vụ 33,86 triệu lượt khách, vượt gần 13% công suất thiết kế, đồng thời ghi nhận hơn 207.400 lượt cất, hạ cánh.

Tình trạng quá tải cũng xuất hiện tại khu vực vận chuyển hàng hóa khi ba kho hàng có tổng công suất thiết kế khoảng 800.000 tấn/năm nhưng sản lượng thực tế năm 2025 đã vượt 1 triệu tấn. Bên cạnh đó, không gian mở rộng khu vực hàng hóa bị hạn chế do nằm giữa nhà ga T1 và các cơ sở bảo dưỡng, sửa chữa tàu bay, trong khi sân đỗ thiếu vị trí đỗ vào giờ cao điểm, ảnh hưởng đến khả năng tổ chức khai thác đồng bộ.

Ngoài ra, tuyến đường Võ Văn Kiệt kết nối Nội Bài với trung tâm Hà Nội thường xảy ra ùn tắc vào các dịp cao điểm, đặc biệt là lễ, Tết.

Vì vậy, Liên danh tư vấn cho rằng cần nghiên cứu sớm việc mở rộng hệ thống đường bộ và phát triển các tuyến đường sắt đô thị kết nối sân bay, bảo đảm đáp ứng nhu cầu vận tải trong dài hạn.