Thương mại khởi sắc, dòng vốn đầu tư hiện diện rộng khắp

Sau hơn 35 năm thiết lập mối bang giao, quan hệ kinh tế Việt Nam - EU ghi nhận những bước phát triển tích cực trên cả ba phương diện: thương mại, đầu tư và kết nối thị trường. EU hiện là đối tác thương mại lớn thứ 4 (sau Trung Quốc, Mỹ, Hàn Quốc), thị trường xuất khẩu lớn thứ 3 (sau Trung Quốc, Mỹ) và là thị trường nhập khẩu lớn thứ 6 của Việt Nam. Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của EU trong ASEAN và đứng trong top 10 nhà cung ứng hàng hóa cho thị trường EU.

Chia sẻ với phóng viên, ông Christian-Ludwig Weber-Lortsch, cựu Đại sứ Đức tại Việt Nam, thành viên Ban Cố vấn Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) nhấn mạnh, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA) đánh dấu một cột mốc quan trọng trong quan hệ kinh tế giữa EU và Việt Nam. Hiệp định thiết lập khuôn khổ nhằm cắt giảm đáng kể thuế quan, cải thiện khả năng tiếp cận thị trường và tăng cường hợp tác kinh tế giữa hai nền kinh tế có tính bổ trợ cho nhau.

Nguồn: Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính). Đồ họa: Phương Anh

Kể từ khi EVFTA có hiệu lực (ngày 1/8/2020) đến nay, thương mại song phương đã tăng trưởng đáng kể, đưa Việt Nam trở thành đối tác thương mại lớn nhất của EU trong ASEAN. Kim ngạch thương mại song phương hiện đạt khoảng 76 tỷ Euro, tăng hơn 60% so với thời điểm trước khi hiệp định có hiệu lực, trong đó cán cân thương mại vẫn nghiêng đáng kể về phía Việt Nam.

Về đầu tư, theo báo cáo FDI 9 tháng năm 2026 của Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), tổng vốn FDI của các nước thành viên EU tại Việt Nam lũy kế đến cuối tháng 9/2026 đạt khoảng 38,33 tỷ USD (không tính đầu tư qua bên thứ 3), với 2.891 dự án còn hiệu lực. EU đứng thứ 6/140 quốc gia và vùng lãnh thổ có vốn đầu tư vào Việt Nam. Việt Nam có 98 dự án đầu tư sang EU với tổng vốn 434,88 triệu USD.

Đến nay, EU đã có dự án đầu tư tại 30/34 tỉnh, thành phố trên cả nước, dẫn đầu là TP. Hồ Chí Minh, tiếp đến là Hà Nội, Đồng Nai. Các dự án tập trung nhiều nhất vào lĩnh vực công nghiệp chế biến chế tạo, tiếp theo là lĩnh vực sản xuất, phân phối điện… Những kết quả trên đã khẳng định nền tảng hợp tác vững chắc, ngày càng phát triển tích cực giữa Việt Nam và EU.

Hướng tới dòng vốn đầu tư chất lượng cao

Chia sẻ với báo chí về chuyến thăm chính thức tới EU của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Đại sứ EU tại Việt Nam Julien Guerrier nhấn mạnh, quan hệ thương mại song phương Việt Nam - EU vẫn còn dư địa phát triển đáng kể. Đặc biệt, EU sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trên hành trình trở thành quốc gia phát triển vào năm 2045 và đạt mục tiêu trung hòa khí hậu vào năm 2050.

Đề cập triển vọng hợp tác giữa Việt Nam và EU, cựu Đại sứ Đức Christian-Ludwig Weber-Lortsch cho rằng, mục tiêu chiến lược của Việt Nam cần là thu hút nhiều hơn các dự án đầu tư thâm dụng vốn và dựa trên tri thức, qua đó nâng cao năng suất, phát triển mạng lưới nhà cung ứng trong nước và tạo việc làm có yêu cầu kỹ năng cao, thay vì chủ yếu dựa vào hoạt động lắp ráp phục vụ xuất khẩu. Các doanh nghiệp châu Âu có thể tiếp cận Việt Nam không chỉ như một thị trường tiêu thụ, mà còn là trung tâm sản xuất trong khu vực, triển khai các hoạt động nghiên cứu và phát triển, hợp tác công nghệ và đa dạng hóa chuỗi cung ứng.

Theo ông Christian-Ludwig Weber-Lortsch, một số lĩnh vực có triển vọng đặc biệt đối với đầu tư châu Âu tại Việt Nam bao gồm: sản xuất tiên tiến (tự động hóa, công nghệ công nghiệp và hệ thống sản xuất thông minh); khoa học sự sống và chăm sóc sức khỏe (dược phẩm, công nghệ sinh học, thiết bị y tế, dịch vụ chăm sóc sức khỏe); năng lượng và phát triển bền vững (năng lượng tái tạo, cơ sở hạ tầng năng lượng và công nghệ môi trường); hạ tầng số (logistics, trung tâm dữ liệu và dịch vụ số).

Ngoài ra, còn có các lĩnh vực: giáo dục và nghiên cứu (giáo dục chất lượng cao, đào tạo nghề và hợp tác nghiên cứu); nông nghiệp và chế biến thực phẩm (nông nghiệp giá trị cao và công nghệ chế biến thực phẩm hiện đại).

Ông Christian-Ludwig Weber-Lortsch cho rằng, vấn đề cốt lõi trong quan hệ thương mại, đầu tư giữa EU và Việt Nam hiện nay là bảo đảm giai đoạn hợp tác tiếp theo mang lại nhiều giá trị hơn, chứ không chỉ dừng lại ở việc gia tăng kim ngạch thương mại. Việt Nam cần thu hút thêm dòng vốn đầu tư chất lượng cao, trong khi các doanh nghiệp châu Âu cần chuyển hóa những lợi thế về khả năng tiếp cận thị trường thành hoạt động sản xuất, kinh doanh hiệu quả và dài hạn.

Theo ông, để thu hút nhiều hơn nữa FDI của EU, Việt Nam cần nâng cao năng lực cạnh tranh so với các điểm đến đầu tư khác trong khu vực. Cụ thể, cần xây dựng môi trường pháp lý ổn định, dễ dự đoán; bảo đảm nguồn năng lượng đáng tin cậy với chi phí hợp lý; nâng cao hiệu quả thủ tục hành chính; phát triển lực lượng lao động có kỹ năng. Đồng thời, tăng cường liên kết giữa các nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp trong nước.