Mở rộng dư địa thương mại, đầu tư

Phát biểu tại Diễn đàn Kinh tế Thụy Sĩ - Việt Nam 2026, ngày 19/10 tại Hà Nội, ông Philipp Rösler, Chủ tịch Diễn đàn Kinh tế Thụy Sĩ - Việt Nam nhấn mạnh, Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EFTA vừa được ký kết ngày 18/10 là nền tảng thúc đẩy tự do thương mại, cạnh tranh công bằng, tạo động lực tăng trưởng và thịnh vượng cho cả hai bên.

Diễn đàn là dịp để cộng đồng doanh nghiệp hai nước trao đổi về chính sách, lĩnh vực hợp tác trọng điểm và các giải pháp đưa cam kết của hiệp định vào thực tiễn. Theo ông Philipp Rösler, tăng cường kết nối trực tiếp, xây dựng lòng tin và phát triển quan hệ đối tác bền vững sẽ góp phần thúc đẩy hợp tác song phương, thu hút đầu tư và thắt chặt quan hệ hữu nghị Việt Nam – Thụy Sĩ.

Bà Helene Budliger Artieda - Quốc vụ khanh, Giám đốc Tổng cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO) phát biểu tại sự kiện. Ảnh: LV

Đánh giá về hiệp định, bà Helene Budliger Artieda - Quốc vụ khanh, Giám đốc Tổng cục Kinh tế Liên bang Thụy Sĩ (SECO) cho rằng, khả năng tiếp cận thị trường với các điều kiện ưu đãi ngày càng có giá trị trong bối cảnh bất ổn địa chính trị và những thách thức đối với thương mại quốc tế gia tăng. Bên cạnh ưu đãi thuế quan, nguyên tắc thượng tôn pháp luật và sự ổn định trong quan hệ song phương cũng mang lại tính chắc chắn cần thiết cho doanh nghiệp.

Theo bà Helene, hai bên đã đàm phán khó khăn để đạt được thỏa thuận tự do hóa gần như toàn bộ các dòng thuế nhập khẩu theo lộ trình. Hiệp định còn bao gồm những nội dung quan trọng như sở hữu trí tuệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.

Bà đánh giá cao việc Việt Nam nhìn nhận vai trò của nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và đầu tư tư nhân vào phát triển bằng sáng chế, sản phẩm mới. Việt Nam đang hướng tới trở thành trung tâm sản xuất có giá trị cao, trong khi cả Việt Nam và Thụy Sĩ đều mong muốn cạnh tranh toàn cầu dựa trên chất lượng, độ chính xác và năng lực đổi mới sáng tạo.

Việc đưa nội dung sở hữu trí tuệ vào hiệp định tạo cơ sở thúc đẩy nghiên cứu, phát triển và thương mại hóa sản phẩm. Cùng với đó, các cam kết về phát triển bền vững và việc làm thỏa đáng góp phần gắn kết thương mại với trách nhiệm môi trường, xã hội và điều kiện lao động.

Nâng năng lực doanh nghiệp, hiện thực hóa ưu đãi

Từ góc độ thực thi, ông Ngô Chung Khanh - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công thương) nhấn mạnh, giá trị thực sự của một hiệp định không nằm ở những điều khoản trên giấy, mà ở kết quả cụ thể mang lại cho doanh nghiệp và người dân.

Ngô Chung Khanh - Phó Vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công thương) chia sẻ về cơ hội từ FTA Việt Nam - EFTA. Ảnh: LV

Theo ông Khanh, hiệp định mở ra cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nhóm thị trường có sức mua cao, tiêu chuẩn khắt khe và yêu cầu minh bạch lớn. Ở chiều ngược lại, Việt Nam mang đến cho doanh nghiệp Thụy Sĩ và các nước EFTA một thị trường nội địa lớn, không gian sản xuất đang phát triển và khả năng kết nối với mạng lưới ASEAN, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP).

Dù vậy, những lợi ích này không tự động xuất hiện khi hàng rào thuế quan được cắt giảm. Ông Khanh lưu ý, mức thuế 0% sẽ không có nhiều ý nghĩa nếu sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật, yêu cầu an toàn thực phẩm, quy định môi trường, khả năng truy xuất nguồn gốc hoặc doanh nghiệp không tiếp cận được người mua.

Do đó, doanh nghiệp Việt Nam cần xác định đúng sản phẩm và thị trường mục tiêu, nắm chắc quy tắc xuất xứ, đầu tư vào chất lượng, chứng nhận sản phẩm và xây dựng thương hiệu đáng tin cậy. Việc đánh giá chi phí tuân thủ, khả năng đáp ứng tiêu chuẩn và chủ động kết nối nhà nhập khẩu cũng cần được thực hiện sớm để xây dựng chiến lược tiếp cận thị trường phù hợp.

Một hướng đi quan trọng khác là gắn thương mại với đầu tư, chuyển giao công nghệ và phát triển chuỗi cung ứng. Với thế mạnh về cơ khí chính xác, thiết bị công nghiệp, dược phẩm, khoa học đời sống, tài chính và đào tạo nghề, Thụy Sĩ có nhiều lĩnh vực tiềm năng để hợp tác với Việt Nam.

Theo ông Khanh, mục tiêu không chỉ là nhập khẩu máy móc hay thu hút thêm vốn đầu tư, mà còn phải phát triển năng lực sản xuất mới, kết nối doanh nghiệp Việt Nam vào mạng lưới cung ứng của các tập đoàn và gia tăng giá trị tạo ra trong nước. Hiệu quả dự án cần được đánh giá cả qua công nghệ chuyển giao, số lượng nhà cung ứng nội địa được phát triển và chất lượng nguồn nhân lực được nâng lên.

Để hỗ trợ doanh nghiệp, Bộ Công thương sẽ phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền thúc đẩy thủ tục phê chuẩn, hướng tới đưa hiệp định vào thực thi sớm nhất có thể, đồng thời tăng cường phổ biến cam kết và hướng dẫn triển khai.

Bên cạnh nỗ lực của cơ quan quản lý, ông Khanh khuyến nghị các hiệp hội và tổ chức xúc tiến thương mại tăng cường kết nối kinh doanh thực chất. Doanh nghiệp Thụy Sĩ cũng được khuyến khích nhìn nhận Việt Nam không chỉ là thị trường tiêu thụ hay địa điểm sản xuất có chi phí cạnh tranh, mà còn là đối tác cùng phát triển sản phẩm, xây dựng mạng lưới cung ứng và chia sẻ công nghệ.

Trong 12 tháng tới, hiệu quả hợp tác cần được thể hiện bằng những giao dịch kinh doanh, dự án đầu tư, quan hệ đối tác và chương trình đào tạo mới. Chính phủ có trách nhiệm thiết lập khung khổ và cơ chế thực thi, nhưng doanh nghiệp mới là lực lượng quyết định các cơ hội từ hiệp định có được chuyển hóa thành giá trị thực hay không./.