AI tạo giá trị thực chất, không chỉ là “chiếc áo khoác đẹp”

Ngày 22/10, tại Hà Nội, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam và Tập đoàn IEC phối hợp tổ chức Hội thảo và Triển lãm cấp cao thường niên ngành ngân hàng lần thứ 7 (Smart Banking 2026) với chủ đề “Định hình kỷ nguyên mới của ngành ngân hàng dựa trên AI, niềm tin khách hàng và khả năng chống chịu số”.

Sự kiện được tổ chức dưới sự bảo trợ của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, với sự phối hợp chuyên môn của Vụ Thanh toán và Cục Công nghệ thông tin thuộc Ngân hàng Nhà nước.

Phát biểu tại hội thảo, ông Phạm Tiến Dũng - Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước cho biết, hệ thống ngân hàng hiện đang xử lý hơn 100 triệu giao dịch thanh toán mỗi ngày, với tổng giá trị khoảng 1,2 triệu tỷ đồng. Đây là con số rất lớn nếu đặt trong tương quan với quy mô GDP của Việt Nam, hiện khoảng 500 tỷ USD.

Smart Banking 2026 lấy chủ đề trung tâm “Định hình kỷ nguyên mới của ngành ngân hàng dựa trên AI, niềm tin Khách hàng và khả năng chống chịu số”. Ảnh tư liệu.

“Lợi thế cạnh tranh không còn nằm ở việc ngân hàng nào ứng dụng nhiều hơn, mà ở khả năng biến dữ liệu thành giá trị, biến công nghệ thành khả năng, thành năng suất và đổi mới thành niềm tin của khách hàng” - ông Dũng nhấn mạnh.

Trong bối cảnh AI ngày càng đóng vai trò quan trọng trong hoạt động ngân hàng, Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh, yêu cầu đầu tiên là AI phải tạo ra giá trị thực chất, thay vì chỉ tạo ấn tượng về mặt công nghệ.

Việc ứng dụng AI phải được tiến hành một cách có trách nhiệm, không chỉ với khách hàng, mà còn với chính tổ chức, đồng thời mang lại hiệu quả thực chất, thay vì chỉ coi AI như “một chiếc áo khoác đẹp”.

Phó Thống đốc Phạm Tiến Dũng cho rằng, AI cần được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển của mỗi tổ chức, gắn với dữ liệu, quy trình nghiệp vụ, nguồn nhân lực và mô hình quản trị.

Chia sẻ về quá trình chuyển đổi số tại TPBank, ông Nguyễn Hưng - Tổng Giám đốc TPBank cho biết, là một ngân hàng “sinh sau đẻ muộn”, khó cạnh tranh với các ngân hàng lớn nếu đi theo phương thức truyền thống, TPBank xác định chuyển đổi số là hướng đi tất yếu.

Đến nay, TPBank đã triển khai hơn 60 ứng dụng AI trong nhiều hoạt động, từ các bộ phận trực tiếp phục vụ khách hàng (front office) đến các bộ phận hỗ trợ, vận hành nội bộ (back office). Dù tăng trưởng khoảng 20 - 25%/năm, phục vụ 18 triệu khách hàng, lực lượng nhân sự gián tiếp của TPBank thậm chí giảm nhờ ứng dụng công nghệ và AI để tối ưu quy trình, tiết kiệm nguồn lực.

Theo lãnh đạo TPBank, ngay cả những ngân hàng có tỷ lệ giao dịch số thấp cũng có thể đã thực hiện hơn 2/3 giao dịch qua kênh số. Riêng tại TPBank, giao dịch qua kênh truyền thống chỉ còn chiếm khoảng 1 - 2%.

Nhìn về xu hướng công nghệ tiếp theo, lãnh đạo TPBank cho rằng, AI chuyển sang giai đoạn GenAI, AI Agent, với khả năng tự suy nghĩ, hành động và thực hiện các tác vụ theo yêu cầu.

Chẳng hạn, AI có thể được kết nối với các thiết bị thông minh trong gia đình, được cung cấp thông tin thẻ thanh toán để tự quyết định mua sắm vật dụng hằng ngày, đặt hàng và thực hiện các công việc khác. Dù điều này chưa phổ biến, lãnh đạo TPBank cho rằng trong tương lai, AI có thể ngày càng tham gia sâu hơn vào cuộc sống. Tuy nhiên, cùng với những tiện ích đó, vấn đề quan trọng được đặt ra là làm thế nào để bảo đảm an toàn.

Khả năng chống chịu số phải thành năng lực cốt lõi

Bên cạnh yêu cầu ứng dụng AI hiệu quả, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Tiến Dũng nhấn mạnh, càng đẩy mạnh số hóa, niềm tin càng trở thành tài sản quan trọng.

Trong bối cảnh công nghệ và các thủ đoạn tấn công mạng liên tục thay đổi, Ngân hàng Nhà nước cùng các tổ chức tín dụng cũng phải thường xuyên thích ứng, nâng cao năng lực phòng ngừa và ứng phó.

Các đại biểu tập trung thảo luận các chiến lược trọng tâm định hình tương lai ngành ngân hàng. Ảnh: Ánh Tuyết.

“Khả năng chống chịu số phải trở thành năng lực cốt lõi của hệ thống ngân hàng, nhất là khi hoạt động ngày càng phụ thuộc vào công nghệ, dữ liệu và sự kết nối với các đối tác trong hệ sinh thái” - ông Dũng nêu rõ.

Bởi một sự cố tại một mắt xích cũng có thể gây tác động lan rộng, kéo theo những rủi ro lớn về an ninh mạng và an toàn hoạt động.

Thực tế, có trường hợp hệ thống ngân hàng bất ngờ phát sinh 100 - 200 giao dịch vào nửa đêm, với tổng giá trị hàng chục tỷ đồng, nhưng các bộ phận nghiệp vụ vẫn không có động thái cảnh báo hay xử lý.

“Ngân hàng Nhà nước đã có văn bản yêu cầu, bên cạnh giám sát an ninh mạng thì phải có bộ phận giám sát về giao dịch” - ông Dũng nhấn mạnh. An ninh, an toàn phải được xem là một phần trong chiến lược phát triển và quản trị ngân hàng, thay vì chỉ là lớp bảo vệ bổ sung cho các hệ thống công nghệ.

Nhìn về giai đoạn tiếp theo, ông Phạm Tiến Dũng cho rằng, thành công của quá trình chuyển đổi số ngành ngân hàng sẽ phụ thuộc vào khả năng kết hợp hài hòa bốn yếu tố cốt lõi: công nghệ phải đủ mạnh, dữ liệu phải đủ tốt, quản trị phải đủ chặt chẽ và con người phải đủ năng lực.

Liên quan đến định hướng chính sách, ông Lê Anh Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) cho biết, cơ quan quản lý luôn theo đuổi quan điểm “quản lý để phát triển”, với trọng tâm chính sách được điều chỉnh phù hợp qua từng giai đoạn. Ngân hàng Nhà nước cam kết tiếp tục đồng hành cùng các tổ chức tín dụng, tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi, phát triển hạ tầng hỗ trợ và khuyến khích đổi mới sáng tạo một cách có trách nhiệm.

Tuy nhiên, theo ông Dũng, trong kỷ nguyên AI, nếu chậm đổi mới, ngân hàng có thể bỏ lỡ cơ hội từ AI, nhưng nếu triển khai quá nhanh, thiếu kiểm soát và trách nhiệm, các tổ chức tín dụng sẽ phải đối mặt với nhiều rủi ro về dữ liệu, an toàn hệ thống và tuân thủ./.