Một lượt quét mã, cả hệ thống vận hành phía sau

Thanh toán QR xuyên biên giới đang dần trở thành một trải nghiệm quen thuộc với du khách Việt Nam khi ra nước ngoài. Ông Nguyễn Đăng Hùng - Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) kể rằng, một đồng nghiệp của ông vừa trở về từ Thái Lan cách đây vài tuần và đã ghi nhận VietQR Global được triển khai ngay tại quầy thanh toán của một trung tâm mua sắm thuộc hệ thống Central Retail ở Bangkok.

Khi đó, du khách Việt Nam có thể sử dụng ứng dụng ngân hàng, trung gian thanh toán hoặc ví điện tử trong nước để quét mã, thanh toán thuận tiện tại Thái Lan, mà không cần đổi ngoại tệ hay mang theo nhiều tiền mặt.

Du khách Singapore thanh toán qua mã QR tại Việt Nam. Ảnh: NAPAS

Đằng sau một thao tác quét QR tưởng chừng rất đơn giản được vận hành bởi nhiều lớp hạ tầng và kết nối phía sau.

Ông Nguyễn Đăng Hùng cho biết, kết nối thanh toán xuyên biên giới có xuất phát điểm từ việc xây dựng hạ tầng. Nếu các ngân hàng, trung gian thanh toán tự kết nối với từng quốc gia, thách thức không chỉ nằm ở pháp lý, mà còn ở ngân hàng quyết toán, thanh khoản và khác biệt kỹ thuật, từ chuẩn QR, quy trình nghiệp vụ đến tra soát, khiếu nại, an toàn và bảo mật.

Từ hạ tầng kết nối, bài toán tiếp tục kéo dài xuyên suốt vòng đời của một giao dịch. Theo ông Phạm Anh Tuấn - Vụ trưởng Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước), thanh toán xuyên biên giới liên quan đến hàng loạt khâu, từ nhận diện, xác thực khách hàng, chuyển mạch, quy đổi tiền tệ, thanh toán, quyết toán, quản trị rủi ro, phòng chống gian lận, phòng chống rửa tiền, tra soát, khiếu nại, bảo vệ dữ liệu, đến phối hợp giữa các chủ thể thuộc các khuôn khổ pháp lý của những quốc gia khác nhau.

Trong khi đó, nhu cầu của khách hàng lại rất đơn giản. Ông Tuấn dẫn chứng, một người Việt Nam đi du lịch, công tác ở nước ngoài mong muốn có thể sử dụng ứng dụng ngân hàng, hoặc ứng dụng thanh toán quen thuộc của mình. Một du khách quốc tế đến Việt Nam cũng mong muốn thanh toán thuận tiện tại khách sạn, nhà hàng, cửa hàng, điểm du lịch, phương tiện vận tải hay một hộ kinh doanh nhỏ.

Khách hàng không cần biết một giao dịch phải đi qua bao nhiêu hệ thống, mà điều họ quan tâm là có thanh toán được hay không, tỷ giá và chi phí có minh bạch, giao dịch có an toàn và khi phát sinh sự cố, quyền lợi của họ được bảo đảm ra sao.

Ở chiều ngược lại, các đơn vị chấp nhận thanh toán cũng cần thấy được lợi ích rõ ràng khi tham gia. Thanh toán xuyên biên giới phải dễ triển khai, chi phí hợp lý, quy trình quyết toán minh bạch, đồng thời giúp mở rộng khả năng tiếp cận khách hàng. Bởi dù nhu cầu của người dùng gia tăng, hiệu quả kết nối vẫn khó phát huy, nếu mạng lưới điểm chấp nhận thanh toán chưa đủ rộng, hoặc các đơn vị chưa có đủ động lực tham gia.

Xóa nhòa ranh giới thanh toán, ngân hàng tăng tốc kết nối

Sự thuận tiện ở phía người dùng chỉ thực sự phát huy khi đi cùng mạng lưới chấp nhận thanh toán đủ rộng. Đây cũng là dư địa lớn để VietQR Global tiếp tục mở rộng độ phủ.

Thông tin từ Vụ Thanh toán (Ngân hàng Nhà nước) cho thấy, cả nước hiện có hơn 2,5 triệu đơn vị chấp nhận thanh toán nội địa. Tuy nhiên, số lượng đơn vị chấp nhận thanh toán VietQR Global còn khá nhỏ, khoảng 154.000 đơn vị, tương ứng trên 6%.

Để mở rộng độ phủ, các ngân hàng thương mại đang tích cực triển khai VietQR Global tại mạng lưới điểm chấp nhận thanh toán. Sacombank là một trong những ngân hàng tiên phong phối hợp với NAPAS triển khai giải pháp thanh toán QR xuyên biên giới.

Theo đại diện Sacombank, du khách nước ngoài có thể sử dụng ứng dụng của quốc gia mình để thanh toán tại Việt Nam và ngược lại, du khách Việt Nam đi nước ngoài có thể dùng ứng dụng Sacombank Pay để quét mã QR thanh toán, tiện lợi “như ở nhà”. Điều này không chỉ góp phần phát triển du lịch, mà còn mở ra cơ hội thúc đẩy kinh doanh cho hàng triệu đơn vị bán lẻ, hộ kinh doanh và doanh nghiệp Việt Nam.

Ông Nguyễn Vĩnh Tuyên - Phó Tổng Giám đốc Nam A Bank từng chia sẻ, khách hàng có thể dễ dàng thực hiện giao dịch xuyên biên giới chỉ với một lần quét QR, mang đến trải nghiệm nhanh chóng, tiện lợi và an toàn, đồng thời xóa bỏ rào cản thanh toán ngoài lãnh thổ.

Đến nay, đã có hơn 810 nghìn giao dịch thanh toán từ Việt Nam ra nước ngoài (outbound), với tổng giá trị vượt 760 tỷ đồng; đồng thời, ghi nhận hơn 111 nghìn giao dịch thanh toán từ nước ngoài vào Việt Nam (inbound), với tổng giá trị hơn 232 tỷ đồng. Hiện Nam A Bank cùng với các tổ chức tín dụng khác đang tiếp tục đẩy mạnh mạng lưới chấp nhận thanh toán cho các du khách quốc tế.

Bên cạnh đó, khi thanh toán vượt ra ngoài biên giới quốc gia, yêu cầu về an toàn, bảo mật cũng trở nên cao hơn. Trao đổi với phóng viên, ông Lưu Danh Đức - Phó Tổng giám đốc Sacombank cho biết, trước đây, thanh toán chủ yếu diễn ra trong nước nên việc kiểm soát dòng tiền và tài khoản nhận tiền thuận lợi hơn. Hiện thanh toán đã xuyên quốc gia cho nên đòi hỏi bảo mật ngày càng phải tốt hơn. Về công nghệ, sự phức tạp chủ yếu nằm ở hệ thống phía sau, còn với người dùng, trải nghiệm gần như không thay đổi.

Một lợi ích đáng chú ý được ông Đức nhấn mạnh là việc giảm chi phí liên quan đến chuyển đổi ngoại tệ, tỷ giá cũng tốt hơn. Phí giao dịch qua VietQR Global khoảng 1,5%, thấp hơn mức 2,4 - 3% áp dụng với thẻ quốc tế phát hành ngoài Việt Nam.

Dù đã ghi nhận những kết quả bước đầu, quy mô giao dịch vẫn còn khá khiêm tốn so với dư địa của thị trường thanh toán xuyên biên giới.

Theo Vụ trưởng Vụ Thanh toán Phạm Anh Tuấn, mục tiêu, nhiệm vụ thời gian tới còn rất nặng nề, đó là đẩy mạnh truyền thông, định hướng, triển khai các chương trình khuyến mại để đưa các hộ tiểu thương, hộ kinh doanh và các đơn vị chấp nhận thanh toán này bổ sung thêm mã nhận diện. Qua đó, mở rộng độ phủ và nâng cao hiệu quả các dự án kết nối thanh toán song phương.