Vốn ngoại tìm đến những thương vụ chiến lược

Dự kiến trong nửa đầu tháng 10/2026, sau khi đáp ứng các điều kiện cần thiết, Elmet Group sẽ hoàn tất việc mua 4,99% cổ phần Masan High-Tech Materials (MSR) với giá 124,75 triệu USD. Với con số trên, định giá của doanh nghiệp ngành khai khoáng này xấp xỉ khoảng 2,5 tỷ USD. Bên bán là một cổ đông hiện hữu - công ty con của Masan Group. Trong khi, với bên mua - Elmet, khoản đầu tư đánh dấu bước phát triển trong quan hệ đã kéo dài hơn 12 năm với MSR.

Hai bên đồng thời ký thỏa thuận cung ứng vonfram và dịch vụ chế biến trong hơn 8 năm, với sản lượng cam kết khoảng 1.250 tấn WO₃ quy đổi mỗi năm. Đối tác Mỹ vừa có cơ sở bảo đảm nguồn nguyên liệu, vừa tham gia sở hữu doanh nghiệp đang cung cấp nguyên liệu cho mình. Còn với MSR, hợp tác dài hạn giúp tăng khả năng dự báo đầu ra và khai thác công suất chế biến tại Việt Nam. Các thỏa thuận thương mại sẽ có hiệu lực khi giao dịch cổ phần hoàn tất.

Nhà máy công nghệ cao của Masan High-Tech Materials tại Việt Nam. Ảnh: Masan High-Tech Materials

Sự quan tâm của nhà đầu tư ngoại cũng hiện diện ở nhóm ngân hàng. VPBank đã được cổ đông thông qua kế hoạch phát hành riêng lẻ hơn 624 triệu cổ phiếu cho một nhà đầu tư nước ngoài trong năm nay. Trong khi đó, theo các nguồn tin chưa chính thức, SMBC - cổ đông chiến lược hiện hữu đang đàm phán tăng sở hữu tại ngân hàng. Với Techcombank, thông tin về khả năng bán cổ phần cho đối tác chiến lược cũng thu hút chú ý, dù chưa có giao dịch được công bố chính thức.

Ở lĩnh vực hàng tiêu dùng, kế hoạch Kokuyo mua cổ phần Tập đoàn Thiên Long (TLG) cũng vừa có thêm bước tiến trong tháng 9/2026. Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia đã chấp thuận giao dịch tập trung kinh tế có điều kiện. Nhóm doanh nghiệp liên quan phải đáp ứng các yêu cầu về cung cấp thông tin thị trường, tuân thủ pháp luật cạnh tranh và tăng đầu tư nghiên cứu, phát triển tại Việt Nam. Đây là một bước trong quá trình thực hiện thương vụ. Việc được chấp thuận về cạnh tranh giúp tiến thêm một bước trước cột mốc hoàn tất sau gần một năm thông tin về thương vụ được công bố.

Cùng đó, ngay nửa đầu năm vừa qua, thị trường đã ghi nhận các giao dịch hoàn tất. Tháng 5/2026, Livzon Pharmaceutical Group thông qua công ty con mua cổ phần Imexpharm (IMP), nâng tỷ lệ sở hữu lên 67,87% và trở thành cổ đông kiểm soát. Việc thay đổi cổ đông lớn đi cùng kế hoạch hợp tác về nghiên cứu, phát triển sản phẩm và nâng cao năng lực sản xuất của doanh nghiệp dược.

SHB cũng thực hiện xong đợt chào bán riêng lẻ 200 triệu cổ phiếu cho các nhà đầu tư chuyên nghiệp, bao gồm nhà đầu tư nước ngoài. Khác với giao dịch chuyển nhượng cổ phần từ cổ đông hiện hữu tại MSR hay Imexpharm, đợt phát hành này bổ sung vốn trực tiếp cho ngân hàng.

Từ mảng khai khoáng, dược phẩm đến ngân hàng, mỗi thương vụ có cấu trúc riêng, nhưng cho thấy nhà đầu tư ngoại vẫn tìm kiếm cơ hội gắn vốn với hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp Việt bất chấp làn sóng bán ròng cổ phiếu trên sàn chứng khoán vẫn “dai dẳng” vài năm qua.

Sức hút dài hạn trước áp lực dòng vốn ngắn hạn

Những thương vụ mua cổ phần phần nào cho thấy chỗ đứng của doanh nghiệp Việt Nam giữa các lựa chọn đầu tư dài hạn của dòng vốn toàn cầu. Tuy nhiên, câu chuyện dòng vốn ngoại trên thị trường chứng khoán lại khác.

Ngay chính tại hai ngân hàng được kỳ vọng đón thêm vốn từ nhà đầu tư chiến lược nước ngoài, cổ phiếu VPB và TCB lại nằm trong top 3 cổ phiếu bị bán ròng nhiều nhất trong gần hết quý III/2026, chỉ sau cổ phiếu Vinhomes. Còn riêng trong tuần 21–25/9, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng khoảng 415 tỷ đồng cổ phiếu VPB và 321 tỷ đồng cổ phiếu TCB.

Trong bức tranh chung toàn thị trường, giá trị bán ròng của khối ngoại đạt 2.765 tỷ đồng, mức cao nhất kể từ cuối tháng 7/2026 và đã lên tới xấp xỉ 97.000 tỷ đồng từ đầu năm.

Áp lực bán chốt lời đã gia tăng trong tuần giao dịch trọn vẹn đầu tiên khi thị trường chính thức chuyển sang lộ trình đón nhận dòng vốn thụ động từ các quỹ dựa trên chỉ số FTSE Toàn cầu. Đây là thời điểm vốn được nhiều nhà đầu tư kỳ vọng sẽ cải thiện sức hút đối với dòng tiền quốc tế.

Sự khác biệt này cũng thường xuyên xảy ra. Trong khi với một đối tác như Elmet, giá trị thương vụ còn nằm ở khả năng bảo đảm nguồn vonfram và hợp tác sản xuất trong nhiều năm. Nhà đầu tư giao dịch trên sàn phải liên tục cân đối tỷ trọng giữa các thị trường, phản ứng với biến động lãi suất, tỷ giá và giá cổ phiếu.

Thử thách trước mắt là câu chuyện lãi suất và môi trường phân bổ vốn toàn cầu đang thay đổi. Trong tháng 9/2026, Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) và Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cùng tăng lãi suất; Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BoJ) cũng điều chỉnh chính sách theo hướng thắt chặt. Lợi suất trái phiếu tại các thị trường phát triển tăng. Do đó, cũng đồng thời làm chi phí cơ hội của việc nắm giữ cổ phiếu cao hơn, nhất là với dòng vốn có thể dịch chuyển nhanh giữa các quốc gia.

Theo Khối nghiên cứu từ Chứng khoán MB (MBS), sức ép từ lợi suất toàn cầu đang là một trong những thử thách đối với thị trường Việt Nam sau nâng hạng. Ở trong nước, thanh khoản thị trường chứng khoán giảm đi cùng mức tăng tập trung ở ít nhóm cổ phiếu. Thị trường cần thêm động lực từ kết quả kinh doanh để giữ chân dòng tiền.

Ngoài ra, nâng hạng mở rộng cơ hội tiếp cận các quỹ quốc tế, nhưng quá trình phân bổ vốn phụ thuộc vào lịch cơ cấu danh mục và điều kiện thị trường tại từng thời điểm. Trong lúc chờ tác động trên được thể hiện rõ hơn, những thương vụ chiến lược vẫn là một tín hiệu về sức hấp dẫn của doanh nghiệp. Tuy nhiên, sức hút dài hạn vẫn phải vượt qua các phép thử ngắn hạn, nhất là với tuần bán ròng trở lại vừa qua.