Dòng vốn trước vị thế mới của thị trường

Việc Việt Nam được FTSE Russell chuyển từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ phiên giao dịch ngày 21/9/2026, mở ra giai đoạn mới đối với thị trường chứng khoán. Theo lộ trình, cổ phiếu Việt Nam sẽ được đưa vào các rổ chỉ số toàn cầu qua nhiều giai đoạn đến tháng 9/2027, qua đó đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các điều kiện để thị trường tiếp nhận dòng vốn quốc tế trong giai đoạn sau nâng hạng.

Tuy nhiên, khả năng thu hút dòng vốn không chỉ phụ thuộc vào việc thay đổi vị thế thị trường. Trong bối cảnh lợi suất trái phiếu, giá năng lượng và triển vọng chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục tác động đến quyết định phân bổ tài sản toàn cầu, dòng vốn quốc tế ngày càng cân nhắc các yếu tố nội tại của từng thị trường, từ ổn định kinh tế vĩ mô, khung pháp lý, chất lượng hàng hóa đến khả năng tiếp cận và hạ tầng giao dịch.

Khả năng tiếp cận dòng vốn ngoại gắn với chất lượng thị trường vốn. Ảnh: Lê Toàn.

Theo bà Hoàng Hải Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Kinh doanh Chứng khoán Việt Nam (VASB), nâng hạng là điều kiện cần nhưng chưa đủ để thu hút dòng vốn lớn và dài hạn. Trong khi Singapore có vai trò kết nối vốn, Malaysia có thế mạnh về tài chính Hồi giáo và Thái Lan nổi bật về thanh khoản, Việt Nam cần xây dựng lợi thế riêng, trong đó chất lượng doanh nghiệp và quản trị công ty là những yếu tố cần được chú trọng.

Từ góc độ thị trường trái phiếu, ông Phạm Phú Khôi - Tổng Thư ký Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA) cho rằng biến động địa chính trị, giá năng lượng và mặt bằng lãi suất toàn cầu đang làm chi phí huy động vốn quốc tế tăng lên. Trong bối cảnh này, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện xếp hạng tín nhiệm, chất lượng tổ chức phát hành, khung pháp lý và hạ tầng thanh toán.

Theo ông Khôi, quy mô thị trường trái phiếu toàn cầu lớn hơn đáng kể so với thị trường cổ phiếu. Nếu xếp hạng tín nhiệm quốc gia và tổ chức phát hành được cải thiện, khả năng tiếp cận vốn quốc tế của trái phiếu Việt Nam có thể được mở rộng. Ước tính dòng vốn quốc tế vào thị trường trái phiếu có thể đạt khoảng 10 - 20 tỷ USD nếu các điều kiện về tín nhiệm được khơi thông, qua đó góp phần giảm chi phí huy động và kéo dài kỳ hạn vốn.

Trong thời điểm những yêu cầu về dòng vốn và chất lượng thị trường đang được đặt ra, Việt Nam lần đầu đăng cai Hội nghị thường niên lần thứ 31 của Diễn đàn Chứng khoán châu Á (ASF AGM 2026), diễn ra tại Hà Nội từ ngày 30/9 đến 3/10/2026.

Chương trình hội nghị đề cập triển vọng thị trường chứng khoán châu Á năm 2026, tác động của biến động toàn cầu, sự dịch chuyển của dòng vốn quốc tế, ESG, tài chính xanh, chuyển đổi số, giao dịch trực tuyến và ứng dụng trí tuệ nhân tạo trên thị trường vốn. Kinh nghiệm từ các thị trường như Ấn Độ, Hàn Quốc và Singapore cũng được đưa vào trao đổi.

Tạo chiều sâu cho thị trường vốn

Khi quy mô giao dịch và sự tham gia của nhà đầu tư quốc tế tăng, hệ thống giao dịch, lưu ký, bù trừ, kết nối dữ liệu và quản trị rủi ro đứng trước yêu cầu cao hơn. Ứng dụng công nghệ đồng thời đặt ra vấn đề về an toàn, dữ liệu và tuân thủ.

Ở khía cạnh thể chế, quá trình hội nhập đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện các quy định về tiếp cận thị trường, xử lý giao dịch lỗi thanh toán, công bố thông tin, ESG và sản phẩm tài chính xanh. Với nhà đầu tư tổ chức quốc tế, bên cạnh điều kiện tiếp cận, mức độ minh bạch và tính nhất quán trong thực thi chính sách cũng là những yếu tố được xem xét khi phân bổ vốn.

ASF AGM 2026 có sự tham gia của các hiệp hội thành viên ASF, ICMA, ASIFMA, ICSA, Ngân hàng Thế giới (WB), Tổ chức Tài chính Quốc tế (IFC), cơ quan quản lý và các thành viên thị trường. Sự tham gia này tạo thêm kênh trao đổi về thị trường trái phiếu, công bố thông tin, ESG, tài chính bền vững, quản trị và hiện đại hóa hạ tầng.

Trong khuôn khổ hội nghị, các báo cáo của hiệp hội thành viên vào chiều 1/10 và sáng 2/10 cung cấp thông tin về diễn biến và những vấn đề đang đặt ra tại các thị trường chứng khoán trong khu vực. Chiều 2/10, diễn đàn chuyên đề “Đầu tư vào Việt Nam - Vươn mình trong Kỷ nguyên mới” dự kiến đề cập kinh tế, môi trường đầu tư và vai trò của thị trường vốn Việt Nam.

Bên cạnh thể chế và hạ tầng, chiều sâu của thị trường còn phụ thuộc vào chất lượng hàng hóa và cơ sở nhà đầu tư. Với trái phiếu, chất lượng tổ chức phát hành, xếp hạng tín nhiệm và sự đa dạng của sản phẩm có liên quan đến khả năng huy động vốn dài hạn.

Quá trình này cũng đặt ra yêu cầu đối với các tổ chức trung gian. Công ty chứng khoán, ngân hàng và công ty quản lý quỹ trực tiếp cung cấp dịch vụ nghiên cứu, phân phối, lưu ký, quản trị rủi ro và phát triển sản phẩm. Khi sự tham gia của nhà đầu tư tổ chức quốc tế tăng, năng lực cung cấp các dịch vụ này cũng cần được nâng tương ứng.

Những yêu cầu trên gắn với định hướng phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam trong dài hạn. Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 theo Quyết định số 1726/QĐ-TTg xác định thị trường chứng khoán là một kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của nền kinh tế, hướng tới phát triển ổn định, an toàn, hiệu quả, bền vững và hội nhập.

Đến năm 2030, mục tiêu vốn hóa thị trường cổ phiếu được đặt ở mức 120% GDP; dư nợ thị trường trái phiếu tối thiểu 58% GDP, trong đó dư nợ trái phiếu doanh nghiệp tối thiểu 25% GDP. Các mục tiêu này đặt ra yêu cầu phát triển đồng thời về quy mô và chất lượng thị trường.

Trong đó, quản trị công ty, công bố thông tin, ESG và tài chính bền vững được nhà đầu tư quốc tế sử dụng trong quá trình đánh giá và phân bổ vốn. Khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn vì vậy không chỉ gắn với việc thị trường được phân loại ở nhóm nào mà còn phụ thuộc vào mức độ minh bạch, chất lượng doanh nghiệp và khả năng đáp ứng yêu cầu của nhà đầu tư tổ chức.

ASF AGM 2026 diễn ra khi thị trường chứng khoán Việt Nam vừa bước sang vị thế mới sau nâng hạng. Trong bối cảnh đó, các vấn đề về dòng vốn, thể chế, hạ tầng, chất lượng hàng hóa và năng lực trung gian tiếp tục gắn với quá trình phát triển thị trường, cũng như mục tiêu nâng vai trò của thị trường vốn trong cung ứng nguồn lực trung và dài hạn cho nền kinh tế.