Thông quan hàng hóa vượt 888 tỷ USD

Theo Cục Hải quan, một trong những điểm sáng nổi bật của ngành Hải quan trong 9 tháng năm 2026 là đảm bảo thông quan hàng hóa, với tổng trị giá hàng hóa xuất nhập khẩu đạt 888,03 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ năm trước. Riêng quý III, kim ngạch đạt 337,76 tỷ USD, tăng 35,9%.

Ông Trần Đức Hùng - Phó Cục trưởng Cục Hải quan cho hay, trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu tăng mạnh, thực hiện chỉ đạo của Bộ Tài chính, ngành Hải quan đã đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, chế độ báo cáo. Mục tiêu quan trọng hơn là giảm các khâu xử lý không cần thiết, tăng khả năng kết nối thông tin và tổ chức thông quan hiệu quả hơn, để hàng hóa được giải phóng nhanh, trong khi yêu cầu quản lý nhà nước vẫn được bảo đảm.

Nguồn: Cục Hải quan. Đồ họa: Phương Anh

Kết quả, thực hiện theo phương án tại Quyết định số 1848/QĐ-TTg, Cục Hải quan đã cắt giảm, đơn giản hóa 35/39 thủ tục theo kế hoạch và thực thi thêm 13 thủ tục, đạt tổng mức tương đương 123,1% kế hoạch. Phương án cắt giảm 16 điều kiện kinh doanh cũng được điều chỉnh để đưa vào nghị quyết của Chính phủ, hoàn thành chỉ tiêu đề ra.

Với phương án tại Quyết định số 2421/QĐ-BTC, ngành đã thực thi 27/39 thủ tục, đạt 69,2% kế hoạch; trong đó, 7 thủ tục được đánh giá lại và chuyển từ phương án đơn giản hóa sang bãi bỏ. Cục Hải quan đồng thời đưa 12/32 chế độ báo cáo định kỳ ra khỏi danh mục, giảm 37,5%; tỷ lệ báo cáo điện tử trong các chế độ còn lại đạt 65%.

Những thay đổi này hướng tới giảm thời gian chuẩn bị hồ sơ, hạn chế các yêu cầu báo cáo trùng lặp và giúp doanh nghiệp thuận tiện hơn khi thực hiện thủ tục.

Cùng với đó, cải cách thể chế cũng được đẩy mạnh để theo kịp yêu cầu quản lý mới. Ngày 23/8/2026, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan số 11/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Trong quý III, Cục Hải quan hoàn thành nhiều đề án trình Chính phủ, Bộ Tài chính; tham mưu ban hành các nghị định, thông tư. Các văn bản tập trung vào những lĩnh vực gắn trực tiếp với hoạt động xuất nhập khẩu như Cơ chế một cửa quốc gia, Cơ chế một cửa ASEAN, xác định xuất xứ hàng hóa, cửa khẩu thông minh và thủ tục đối với hàng hóa chuyển phát nhanh quốc tế.

Một chuyển biến đáng chú ý khác là thí điểm mô hình thông quan tập trung tại Chi cục Hải quan khu vực III. Thay vì phân tán xử lý theo từng khâu, mô hình này hướng tới tập trung nguồn lực và tổ chức xử lý nghiệp vụ thống nhất hơn. Kết quả bước đầu đang được đánh giá để xem xét mở rộng tại các Chi cục Hải quan khu vực.

Đáng chú ý, Đề án giao cơ quan Hải quan thống nhất thực hiện kiểm tra chuyên ngành tại cửa khẩu đã được lấy ý kiến các bộ, ngành và trình Thủ tướng Chính phủ. Nếu được triển khai đồng bộ, giải pháp này có thể giảm tình trạng kiểm tra phân tán, tăng phối hợp giữa các cơ quan và hạn chế thời gian hàng hóa phải chờ hoàn tất thủ tục chuyên ngành.

Về chuyển đổi số, trong tổng số 171 thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực Hải quan, có 96 thủ tục được cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình, 49 thủ tục trực tuyến một phần và 26 thủ tục cung cấp thông tin trực tuyến. Lũy kế từ đầu năm đến ngày 14/9, cơ quan Hải quan tiếp nhận hơn 93,24 triệu hồ sơ, với hơn 93,22 triệu hồ sơ trực tuyến.

Khối lượng giao dịch điện tử lớn cho thấy, các hệ thống công nghệ thông tin đã trở thành hạ tầng thiết yếu của hoạt động thông quan. Hiệu quả số hóa không chỉ nằm ở tỷ lệ hồ sơ trực tuyến, mà còn ở khả năng kết nối, chia sẻ dữ liệu để doanh nghiệp không phải khai báo lại thông tin đã có, còn cơ quan Hải quan có thể xử lý hồ sơ nhanh và chính xác hơn.

Theo hướng đó, Cục Hải quan đã hoàn thành nghiệm thu dự án kết nối, tích hợp và đồng bộ dữ liệu của 100% thủ tục hành chính trên Cổng thông tin một cửa quốc gia với Cổng Dịch vụ công quốc gia. Dự án mở rộng Cổng thông tin một cửa quốc gia và kết nối Cơ chế một cửa ASEAN giai đoạn 3 đã hoàn thành lập trình, cài đặt các thủ tục của bộ, ngành và chức năng trao đổi chứng nhận xuất xứ hàng hóa mẫu D với ASEAN trên môi trường thử nghiệm, đang tiếp tục kiểm thử trước khi kết nối chính thức.

Tăng thu ngân sách, tập trung hiện đại hóa

Thống kê đến hết quý III/2026, toàn ngành đã thu ngân sách đạt 399.638 tỷ đồng, bằng 88,6% dự toán và 77,4% chỉ tiêu phấn đấu cả năm. Nhiều chi cục hải quan khu vực đã vượt chỉ tiêu dự toán năm 2026. Tiêu biểu là Chi cục Hải quan khu vực X thu 20.642 tỷ đồng, đạt 111,5%; Chi cục Hải quan khu vực VI thu 18.095 tỷ đồng, đạt 188,5%; đặc biệt Chi cục Hải quan khu vực XIII thu 4.018 tỷ đồng, đạt 100,4% chỉ tiêu phấn đấu...

Trên đà kết quả đạt được nêu trên, trong thời gian còn lại của năm 2026, Cục trưởng Nguyễn Văn Thọ cho hay, toàn ngành phấn đấu hoàn thành 100% chỉ tiêu được giao về xây dựng, hoàn thiện thể chế, thu ngân sách nhà nước, chống buôn lậu, gian lận thương mại và kiểm tra sau thông quan.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Cục trưởng Cục Hải quan yêu cầu các đơn vị tập trung vào những nhiệm vụ cụ thể, gắn trách nhiệm điều hành với tiến độ và kết quả thực hiện.

Trước hết, về thu ngân sách, các đơn vị triển khai quyết liệt giải pháp chống thất thu, kiểm soát chặt căn cứ tính thuế, trị giá, mã số và xuất xứ hàng hóa; tập trung phát hiện, xử lý hành vi khai sai, gian lận thương mại, chuyển giá và trốn thuế. Công tác kiểm tra sau thông quan cần tiếp tục đổi mới theo hướng dựa trên dữ liệu và quản lý rủi ro, tập trung vào doanh nghiệp, mặt hàng, lĩnh vực có nguy cơ cao, tránh kiểm tra dàn trải.

Về chống buôn lậu, Cục trưởng yêu cầu nắm chắc địa bàn, tăng cường kiểm soát, chủ động ngăn chặn buôn lậu, gian lận thương mại, vi phạm sở hữu trí tuệ và vận chuyển trái phép ma túy; chuẩn bị đợt cao điểm chống buôn lậu trước, trong và sau Tết Nguyên đán 2027. Công tác kiểm soát cần đi cùng tạo thuận lợi thương mại, bảo đảm xử lý đúng trọng điểm.

Về cải cách và hiện đại hóa, nhiệm vụ trọng tâm của ngành là tiếp tục triển khai kế hoạch hành động về Cơ chế một cửa quốc gia, thúc đẩy logistics và tạo thuận lợi thương mại; đánh giá kết quả thí điểm thông quan tập trung để xây dựng phương án mở rộng; hoàn thiện Đề án kiểm tra chuyên ngành tại cửa khẩu...