Ngày 20/10, Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) tổ chức cuộc họp kỹ thuật công bố Bản đồ ranh giới rừng năm 2020 phiên bản 1.0 (VFM2020.v1). Dữ liệu được tích hợp trên nền tảng WebGIS tại địa chỉ eudr.vnforest.gov.vn, tạo công cụ để doanh nghiệp tra cứu, đối chiếu vùng sản xuất với ranh giới rừng tại thời điểm năm 2020, phục vụ thực hiện Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).
EUDR đặt ra yêu cầu cao về tính hợp pháp, khả năng truy xuất nguồn gốc đến vị trí địa lý vùng sản xuất và bằng chứng chứng minh sản phẩm không liên quan đến mất rừng, suy thoái rừng sau ngày 31/12/2020.
Với các ngành hàng gỗ, cà phê và cao su, việc có thêm nguồn dữ liệu bản đồ thống nhất giúp doanh nghiệp thuận lợi hơn trong rà soát vùng nguyên liệu, phát hiện điểm cần kiểm tra và chuẩn bị thông tin làm việc với đối tác nhập khẩu.
Theo ông Nguyễn Văn Diện, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, đáp ứng EUDR vừa là thách thức, vừa là cơ hội để ngành lâm nghiệp đổi mới phương thức quản lý, đẩy mạnh chuyển đổi số dữ liệu tài nguyên rừng và nâng cao uy tín hàng hóa Việt Nam trên thị trường quốc tế.
TS. Phạm Văn Duẩn, Phó Viện trưởng Viện Sinh thái rừng và Môi trường cho biết, VFM2020.v1 được xây dựng từ dữ liệu theo dõi rừng do địa phương cung cấp, kết hợp ảnh viễn thám, dữ liệu tham chiếu quốc tế và kết quả rà soát tại địa phương.
Quá trình xây dựng gồm 6 bước: chuẩn hóa dữ liệu hiện trạng rừng năm 2020; rà soát bản đồ quy hoạch ba loại rừng; đánh giá độ tin cậy của các nguồn dữ liệu; phân tích biến động bằng ảnh viễn thám; xác minh với địa phương; hoàn thiện và tích hợp dữ liệu lên WebGIS.
Bản đồ phân loại dữ liệu thành 3 mức độ tin cậy: cao, trung bình và khu vực cần rà soát. Những vị trí có khác biệt rõ rệt giữa các nguồn dữ liệu được chuyển đến địa phương để đối chiếu hồ sơ quản lý rừng, bổ sung thông tin và kiểm tra thực địa khi cần thiết. Cách phân loại này giúp doanh nghiệp xác định khu vực cần ưu tiên xác minh, trong đó có những diện tích trồng cà phê có cây che bóng hoặc những khu vực có đặc điểm thảm thực vật dễ dẫn đến khác biệt trong phân loại.
Kết quả so sánh giữa VFM2020 và bản đồ JRC GFC2020 phiên bản 4 do Trung tâm Nghiên cứu chung thuộc Ủy ban châu Âu xây dựng cho thấy, trên phạm vi đất lâm nghiệp có dữ liệu VFM2020, mức độ đồng thuận giữa hai bản đồ đạt 78,5%, tỷ lệ khác biệt là 21,5%. Riêng diện tích rừng tự nhiên, mức độ trùng khớp đạt 92%.
Theo ông Phạm Ngọc Hải, Viện Điều tra, Quy hoạch rừng (Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam), khoảng 1,73 triệu ha được VFM2020 xác định là rừng nhưng JRC không phân loại là rừng. Ở chiều ngược lại, khoảng 2,25 triệu ha được JRC xác định là rừng nhưng VFM2020 không phân loại là rừng.
Mức độ đồng thuận giữa hai bản đồ cũng khác nhau theo vùng: miền Trung - Tây Nguyên đạt 80,3%, miền Bắc đạt 77,6%, trong khi miền Nam đạt 65,7%.
Những khác biệt này cho thấy, doanh nghiệp không nên chỉ dựa vào kết quả tra cứu bản đồ để kết luận về hiện trạng vùng nguyên liệu. Khi phát hiện thông tin chưa thống nhất, cần đối chiếu hồ sơ quản lý, dữ liệu sử dụng đất và bằng chứng thực tế, đồng thời phối hợp với cơ quan chuyên môn, địa phương để xác minh. Không thể mặc nhiên coi mọi khu vực có khác biệt giữa hai bản đồ là vi phạm EUDR.
Ông Nguyễn Văn Diện lưu ý, VFM2020.v1 là dữ liệu nền phục vụ tra cứu, kiểm tra và đối chiếu, không phải căn cứ duy nhất để kết luận một sản phẩm có tuân thủ EUDR hay không. Doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng đầy đủ các yêu cầu của quy định, bao gồm thông tin truy xuất nguồn gốc, dữ liệu địa lý vùng sản xuất và các bằng chứng liên quan.
Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm xác định VFM2020.v1 là bước khởi đầu trong quá trình xây dựng, cập nhật và hoàn thiện cơ sở dữ liệu. Thời gian tới, Cục sẽ phối hợp với các viện nghiên cứu, cơ quan chuyên môn, chính quyền địa phương, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp để rà soát dữ liệu, thống nhất hướng dẫn kỹ thuật và xử lý các vấn đề phát sinh.
Doanh nghiệp được khuyến nghị chủ động tra cứu bản đồ tại eudr.vnforest.gov.vn, đối chiếu vùng nguyên liệu và phản ánh những điểm sai khác kèm vị trí cụ thể, hồ sơ liên quan cùng bằng chứng có thể kiểm chứng./.
