UAE không chỉ là thị trường có sức mua đáng kể mà còn là trung tâm thương mại, logistics và trung chuyển hàng hóa của khu vực. Thông qua UAE, hàng hóa Việt Nam có thể tiếp cận 5 quốc gia còn lại trong khối Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC) nhờ cơ chế hải quan chung, đồng thời mở rộng cơ hội xuất khẩu sang Trung Đông, châu Phi và Nam Á.
Ông Phạm Bình An - nguyên Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu phát triển TP. Hồ Chí Minh cho biết, UAE có GDP năm 2025 đạt 517,7 tỷ USD, với khu vực phi dầu mỏ chiếm khoảng 77% GDP. Đáng chú ý, điều kiện tự nhiên hạn chế sản xuất nông nghiệp khiến nước này phải nhập khẩu khoảng 85-90% nhu cầu lương thực, thực phẩm. Đây là dư địa cho hàng Việt, nhất là nông sản, thực phẩm chế biến và các nhóm hàng tiêu dùng có lợi thế cạnh tranh.
CEPA tạo thêm lợi thế khi UAE cam kết xóa bỏ ngay thuế quan đối với 74,2% số dòng thuế và nâng tỷ lệ này lên 89,2% sau 5 năm thực thi. Theo các cam kết của hiệp định, phía UAE tiến tới xóa bỏ thuế quan đối với khoảng 99% kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên, mức độ hưởng lợi thực tế còn tùy thuộc từng mặt hàng, quy tắc xuất xứ và khả năng đáp ứng các điều kiện liên quan.
 |
| Các nhóm hàng tiêu dùng có lợi thế cạnh tranh tại thị trường UAE. Ảnh: Lạc Nguyên |
Ông Phạm Bình An lưu ý, doanh nghiệp không nên đồng nhất ưu đãi thuế với việc hàng hóa đương nhiên được thông quan thuận lợi. Các quy định về hàng rào kỹ thuật, kiểm dịch và an toàn thực phẩm vẫn được áp dụng. Đối với hàng hóa thuộc diện yêu cầu chứng nhận Halal, doanh nghiệp phải kiểm soát toàn bộ chuỗi cung ứng, từ nguyên liệu, quy trình sản xuất đến lưu kho và vận chuyển; đồng thời bảo đảm chứng nhận được cơ quan có thẩm quyền của UAE công nhận.
Như vậy, lợi thế từ CEPA chỉ thực sự phát huy khi doanh nghiệp xác định đúng mã HS, đối chiếu biểu thuế, đáp ứng quy tắc xuất xứ và tính toán được giá thành sau vận chuyển, kiểm định, phân phối. Nếu chỉ dựa vào mức thuế ưu đãi mà chưa chuẩn bị đầy đủ các điều kiện này, doanh nghiệp vẫn có thể gặp khó trong cạnh tranh với nhà cung cấp từ những thị trường khác.
Để khai thác hiệu quả thị trường UAE, doanh nghiệp cũng cần xác định rõ vai trò của thị trường này trong chiến lược xuất khẩu. Bà Trần Xuân Trang - Trưởng phòng Xúc tiến phát triển ngoại thương và Thị trường trong nước (ITPC), dẫn chứng số liệu năm 2025, tổng kim ngạch thương mại phi dầu khí của UAE đạt khoảng 1.050 tỷ USD, gồm nhập khẩu xấp xỉ 800 tỷ USD và xuất khẩu, tái xuất khoảng 228 tỷ USD. UAE hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại Tây Á, tiếp nhận hơn 50% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam vào khu vực.
Tuy nhiên, tiếp cận UAE như một thị trường trung chuyển không đồng nghĩa hàng hóa Việt Nam tái xuất sang nước thứ ba sẽ tự động được hưởng ưu đãi thuế từ CEPA. Doanh nghiệp cần phân biệt rõ điều kiện hưởng ưu đãi tại UAE với quy định nhập khẩu tại thị trường tiếp theo, tránh xây dựng phương án kinh doanh dựa trên giả định rằng hàng hóa đã vào UAE sẽ thuận lợi tiếp cận toàn bộ khu vực.
Ông Trương Xuân Trung - Trưởng Thương vụ Việt Nam tại Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), đề xuất, doanh nghiệp tiếp cận thị trường theo ba hướng: khai thác nhu cầu tiêu dùng nội địa UAE; mở rộng sang các quốc gia thuộc Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC); và từng bước tiếp cận Trung Đông, châu Phi theo từng cụm thị trường, ngành hàng. Các nhóm hàng có thể ưu tiên gồm nông sản tươi, thực phẩm chế biến, dệt may, da giày và đồ nội thất.
Theo ông Trung, doanh nghiệp cần chuyển từ tìm kiếm khách hàng đơn lẻ sang xây dựng quan hệ với các đối tác đồng hành phát triển thị trường, như nhà nhập khẩu chuyên ngành, hệ thống bán lẻ khu vực, doanh nghiệp kho vận và nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới. Việc lựa chọn kênh phân phối cần dựa trên năng lực sản xuất, quy mô đơn hàng và khả năng duy trì nguồn cung, thay vì đầu tư dàn trải ngay từ đầu.
Về thủ tục, ông Trần Ngọc Bình - Trưởng phòng Quản lý xuất nhập khẩu khu vực III, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) chia sẻ, việc tuân thủ Thông tư số 24/2026/TT-BCT ngày 5/5/2026 là điều kiện quan trọng để doanh nghiệp hiện thực hóa ưu đãi xuất xứ. Theo đó, doanh nghiệp cần xác định đúng quy tắc xuất xứ áp dụng cho từng mặt hàng, chuẩn bị hồ sơ chứng minh và lưu ý các công đoạn gia công đơn giản không được công nhận là căn cứ xác lập xuất xứ.
Cùng với việc hoàn thiện chứng từ C/O, doanh nghiệp cần kiểm soát điều khoản thanh toán, thẩm định đối tác và cập nhật thông tin thị trường. Đây cũng là những nội dung cần được chú trọng trong hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là các ngành hàng xuất khẩu chủ lực như nông sản, thực phẩm chế biến, dệt may, giày dép, hàng tiêu dùng và đồ gỗ nội thất.
Như vậy, CEPA tạo ra khuôn khổ thuận lợi hơn cho thương mại Việt Nam - UAE, nhưng hiệu quả không chỉ được đo bằng số dòng thuế giảm. Điều quan trọng là doanh nghiệp có chuyển được ưu đãi thành giá bán cạnh tranh, đơn hàng ổn định và mạng lưới phân phối bền vững hay không. Khi những điều kiện này được đáp ứng, UAE mới thực sự trở thành cửa ngõ giúp hàng Việt mở rộng thị trường tại Trung Đông và châu Phi./.
