Tại Hội nghị Bàn tròn các Thành phố Đối tác Kinh tế (BPC) năm 2026 diễn ra ngày 23/10 tại TP. Hồ Chí Minh, đại diện Tập đoàn Công nghiệp Australia cho rằng giảm phát thải có thể trở thành lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp. Tuy nhiên, doanh nghiệp nhỏ và vừa vẫn gặp khó trong đo lường phát thải, trang trải chi phí chuyển đổi và tiếp cận tài chính xanh.

Đây không chỉ là vấn đề về công nghệ. Để thực hiện giảm phát thải, doanh nghiệp cần xác định mức phát thải hiện tại, xây dựng kế hoạch điều chỉnh hoạt động sản xuất và bố trí nguồn lực thực hiện. Với những doanh nghiệp hạn chế về vốn và nhân lực, các yêu cầu này có thể làm tăng chi phí và kéo dài quá trình chuyển đổi.

TP. Hồ Chí Minh cũng đề cập những khó khăn của doanh nghiệp trước các yêu cầu liên quan đến Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM). Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải quan tâm hơn đến việc kiểm kê, báo cáo phát thải và khả năng đáp ứng tiêu chuẩn của thị trường nhập khẩu.

Nếu không có đủ thông tin, công cụ đo lường và nguồn vốn phù hợp, doanh nghiệp sẽ khó xác định lộ trình chuyển đổi cũng như lựa chọn giải pháp đầu tư hiệu quả. Vì vậy, bài toán đặt ra không chỉ là nâng cao nhận thức về sản xuất xanh, mà còn phải giúp doanh nghiệp có khả năng thực hiện các yêu cầu trong thực tế.

Hội nghị Bàn tròn các Thành phố Đối tác Kinh tế (BPC) năm 2026 diễn ra ngày 23/10. Ảnh: Lạc Nguyên

Tại TP. Hồ Chí Minh, công tác kiểm kê khí nhà kính đã được triển khai tại 360 cơ sở; trong đó, 240 cơ sở lập kế hoạch giảm phát thải giai đoạn 2026 - 2030. Thành phố cũng đang thúc đẩy chuyển đổi phương tiện giao thông sang sử dụng năng lượng xanh. Khoảng 68% xe buýt đang sử dụng điện và năng lượng xanh, với mục tiêu đạt 100% vào đầu năm 2027. Công suất điện mặt trời mái nhà đạt 1.865,7 MWp.

Kết quả này cho thấy hoạt động giảm phát thải đang được triển khai ở nhiều lĩnh vực. Tuy nhiên, đối với khu vực doanh nghiệp, lập kế hoạch mới là bước đầu; khả năng thực hiện còn phụ thuộc vào vốn đầu tư, công nghệ và năng lực tổ chức sản xuất. Do đó, cần có giải pháp hỗ trợ phù hợp với điều kiện của từng nhóm doanh nghiệp, thay vì chỉ đặt ra yêu cầu chuyển đổi chung.

Một trong những hướng được TP. Hồ Chí Minh đề xuất là tăng cường hợp tác giữa các thành phố BPC trong kết nối thị trường, nhà đầu tư, thử nghiệm công nghệ và liên kết các trung tâm ươm tạo. Nếu được triển khai gắn với nhu cầu thực tế, các hoạt động này có thể giúp doanh nghiệp tìm kiếm giải pháp kỹ thuật, đối tác và cơ hội tiếp cận thị trường.

Bà Moriyama Ayako - Tổng Vụ trưởng Vụ Chiến lược Kinh tế, Chính quyền thành phố Osaka cho biết, thành phố đang thúc đẩy đưa các công nghệ trung hòa carbon được giới thiệu tại Expo 2025 vào thực tiễn. Osaka cũng sử dụng các hoạt động kết nối như Hội thảo Kinh tế tuần hoàn Việt Nam và Tech Osaka Summit để gắn các thách thức môi trường với nhu cầu công nghệ, cơ hội kinh doanh và hợp tác quốc tế.

Osaka đề xuất tăng cường cung cấp thông tin cho doanh nghiệp về thách thức môi trường và cơ hội kinh doanh tại các thành phố đối tác; lồng ghép yếu tố xanh vào các chính sách, chương trình hiện có; chia sẻ thông tin về sự kiện kết nối kinh doanh và tăng cường phối hợp giữa các tổ chức BPC.

Tại hội nghị, ông Nguyễn Lộc Hà - Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP. Hồ Chí Minh nhấn mạnh, đổi mới sáng tạo cần gắn với thương mại hóa và phát triển doanh nghiệp; tăng trưởng kinh tế phải đi cùng sử dụng hiệu quả tài nguyên. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với quá trình chuyển đổi xanh: các giải pháp môi trường cần gắn với hiệu quả kinh doanh và khả năng triển khai thực tế.

Trong bối cảnh các yêu cầu giảm phát thải ngày càng được chú ý trong thương mại quốc tế, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tháo gỡ khó khăn về vốn, công nghệ và năng lực đo lường sẽ có ý nghĩa quyết định đối với tiến độ chuyển đổi. Khi có đủ điều kiện thực hiện, doanh nghiệp mới có thể biến yêu cầu giảm phát thải thành cơ hội cải thiện hiệu quả sản xuất và duy trì sức cạnh tranh./.