Áp dụng trí tuệ nhân tạo chống gian lận thuế

Văn Tuấn
(TBTCO) - Ngoài việc tăng cường áp dụng quản lý rủi ro trong thanh, kiểm tra như là một biện pháp hữu hiệu để phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm về thuế, Tổng cục Thuế đang đề xuất trao chức năng điều tra cho cơ quan thuế, đồng thời kết hợp áp dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào công tác thanh tra, kiểm tra để chống gian lận thuế. Đây là một trong những điểm nổi bật tại “Đề án đổi mới và tăng cường năng lực công tác thanh tra, kiểm tra người nộp thuế giai đoạn 2021 - 2030” của Tổng cục Thuế.
aa

Mục tiêu 100% tờ khai thuế sẽ được kiểm tra tự động

Trên cơ sở kế hoạch thanh tra, kiểm tra được Bộ Tài chính, Tổng cục Thuế phê duyệt, tính đến giữa tháng 7, cơ quan thuế các cấp đã hoàn thành 42,09% kế hoạch, với 31.088 cuộc thanh tra, kiểm tra. Tổng số tiền kiến nghị xử lý qua thanh tra, kiểm tra là trên 21.665 tỷ đồng, bằng 83,42% so với cùng kỳ.

Để công tác thanh tra, kiểm tra thuế phát huy vai trò chống thất thu thuế, Tổng cục Thuế đã nghiên cứu, xây dựng “Đề án đổi mới và tăng cường năng lực công tác thanh tra, kiểm tra người nộp thuế giai đoạn 2021 - 2030”. Theo đề án, đến năm 2025, tỷ lệ tờ khai thuế các sắc thuế giá trị gia tăng, thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân của doanh nghiệp (DN) được kiểm tra tự động qua phần mềm ứng dụng có sử dụng bộ tiêu chí chấm điểm rủi ro của cơ quan thuế đạt 100%. Tỷ lệ người nộp thuế (NNT) được lựa chọn để xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra theo rủi ro hàng năm bằng phần mềm ứng dụng quản lý rủi ro của cơ quan thuế đạt 90%. Tỷ lệ khiếu nại sau thanh, kiểm tra thuế không quá 5%. Tỷ lệ công chức làm công tác thanh tra, kiểm tra thuế đạt tối thiểu 30% trên tổng số công chức toàn ngành.

Áp dụng trí tuệ nhân tạo chống gian lận thuế

Nguồn: Tổng cục Thuế. Đồ họa: Thế Dương

Đến năm 2030, tỷ lệ tất cả các tờ khai thuế được kiểm tra tự động qua phần mềm ứng dụng của cơ quan thuế đạt 100%. Tỷ lệ NNT được lựa chọn để xây dựng kế hoạch thanh tra, kiểm tra theo rủi ro hàng năm bằng phần mềm ứng dụng quản lý rủi ro của cơ quan thuế đạt tối thiểu 90%. Tỷ lệ số cuộc thanh tra, kiểm tra tại trụ sở NNT thực hiện trong năm có số xử lý so với số cuộc thanh tra, kiểm tra đã thực hiện trong năm đạt tối thiểu 92%. Tỷ lệ khiếu nại sau thanh tra, kiểm tra thuế không quá 3%. Tỷ lệ công chức làm công tác thanh tra, kiểm tra thuế đạt tối thiểu 35% trên tổng số công chức toàn ngành.

Để thực hiện được mục tiêu nêu trên, Tổng cục Thuế đang xây dựng và hoàn thiện thể chế, quy chế, quy trình nghiệp vụ thanh, kiểm tra theo hướng áp dụng quản lý rủi ro trên cơ sở kết quả đánh giá tuân thủ và phân loại rủi ro NNT; xây dựng nội dung hướng dẫn Luật Quản lý thuế về lĩnh vực thanh tra, kiểm tra thuế; hoàn thiện quy trình nghiệp vụ phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra thuế theo hướng hiện đại hoá, tự động hoá và tích hợp cao trong các khâu thanh tra, kiểm tra thuế.

Nghiên cứu và hướng dẫn các biện pháp áp dụng kỹ thuật quản lý rủi ro trong thanh, kiểm tra thuế; xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu, các ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) từ khâu thu thập, xác định đối tượng thanh, kiểm tra đến khâu báo cáo, lưu trữ hồ sơ; nâng cấp, tích hợp đồng bộ các ứng dụng hiện có phục vụ thanh, kiểm tra thuế; khắc phục, hạn chế lỗi đảm bảo tính ổn định trong quá trình sử dụng; cải thiện hiệu năng, tốc độ của ứng dụng...

Đề xuất cơ quan thuế được trao quyền điều tra

Tổng cục Thuế tiếp tục nghiên cứu trình các cấp có thẩm quyền thành lập bộ phận điều tra thuế tại cơ quan thuế để nâng cao tính chủ động và thẩm quyền pháp lý của cơ quan thuế trong việc phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi gian lận thuế..., đề xuất bổ sung cơ quan thuế là cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; xây dựng, tham gia xây dựng pháp luật liên quan đến công tác quản lý thuế; thanh tra, kiểm tra thuế.

Về lâu dài, cơ quan thuế sẽ xây dựng mới và nâng cấp các ứng dụng kiểm tra tự động hồ sơ khai thuế tại trụ sở cơ quan thuế; xây dựng ứng dụng nhằm tự động hóa một số bước công việc thanh, kiểm tra dựa trên nền tảng quản lý thuế điện tử và kết nối dữ liệu tự động với bên thứ 3 (xác minh đối chiếu hóa đơn điện tử, đối chiếu số thu nộp, xác minh thông tin dữ liệu từ bên thứ 3 thông qua kết nối dữ liệu tự động); tiến tới áp dụng trí tuệ nhân tạo (Al) vào công tác thanh, kiểm tra thuế.

Ông Nguyễn Đẩu – Cục trưởng Cục Thuế Bình Định cho rằng, việc đẩy mạnh ứng dụng CNTT vào thanh tra, kiểm tra sẽ rút ngắn thời gian thu thập thông tin của NNT, mở ra sự tương tác lớn và chuyên sâu đối với NNT; nhờ đó, hỗ trợ công chức thực hiện tốt nhất nhiệm vụ của mình, đáp ứng phần nào sự thiếu hụt về nhân sự do tinh giản biên chế.

“Cục thuế Bình Định xác định đây là “hành trình dài”, cần sự nỗ lực của toàn đơn vị, trong đó quan trọng nhất là sự bứt phá của từng công chức. Công nghệ mở ra là cơ hội nhưng cán bộ, nguồn nhân lực mới có ý nghĩa quyết định. Theo đó, Cục Thuế Bình Định sẽ bám sát thực hiện có hiệu quả “Đề án đổi mới và tăng cường năng lực công tác thanh tra, kiểm tra NNT giai đoạn 2021-2030” mà Tổng cục Thuế đã ban hành, nhằm nâng cao chất lượng công tác quản lý thuế” – ông Nguyễn Đẩu nhấn mạnh.

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Chia sẻ về lộ trình thực hiện, đại diện Cục Thanh tra, kiểm tra (Tổng cục Thuế) cho biết, ngay trong năm 2022, ngành Thuế sẽ tiếp tục hoàn thiện bộ tiêu chí phân tích rủi ro, lập kế hoạch thanh, kiểm tra thuế. Theo đó, từ năm 2023 đến năm 2030, ngành Thuế sẽ tiếp tục xây dựng và thực hiện cơ chế phối hợp với các đơn vị liên quan phục vụ công tác thanh tra, kiểm tra thuế; bổ sung, đào tạo nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho công tác thanh, kiểm tra.

Đồng thời, ngành Thuế tăng cường phối hợp quốc tế phục vụ công tác thanh, kiểm tra thuế; thực hiện phân công công việc đến từng bộ phận, cán bộ công chức trong các đơn vị thanh tra, kiểm tra thuế; chú trọng thanh tra giá chuyển nhượng, đẩy mạnh kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế.

Văn Tuấn

Đọc thêm

Hải quan khu vực XIII: Xử lý nghiêm vi phạm, tăng hiệu quả chống buôn lậu

Hải quan khu vực XIII: Xử lý nghiêm vi phạm, tăng hiệu quả chống buôn lậu

(TBTCO) - Quý I/2026, Chi cục Hải quan khu vực XIII ghi nhận gần 1,87 tỷ đồng nộp ngân sách từ xử lý vi phạm. Tuy nhiên, nhiều chỉ tiêu trọng yếu trong công tác điều tra chống buôn lậu vẫn còn khoảng trống, đòi hỏi phải sớm nâng cao năng lực nghiệp vụ và tăng cường phối hợp liên ngành trong thời gian tới.
Hải quan khu vực XIV thu ngân sách bật tăng trong quý I/2026

Hải quan khu vực XIV thu ngân sách bật tăng trong quý I/2026

Quý I/2026, Hải quan khu vực XIV thu 254,627 tỷ đồng, tăng mạnh so với cùng kỳ, với Quy Nhơn tiếp tục là địa bàn chủ lực. Tuy nhiên, ngay sau đà tăng này, đơn vị bước vào giai đoạn siết quản lý, kiểm soát rủi ro và chống thất thu để giữ nguồn thu bền vững.
APA: Thiên thời, địa lợi, nhân hòa để triển khai

APA: Thiên thời, địa lợi, nhân hòa để triển khai

(TBTCO) - Trong lộ trình cải cách hệ thống thuế đến năm 2030, việc chuyển dịch từ mô hình quản lý thuế truyền thống sang mô hình hợp tác, đồng hành cùng người nộp thuế là một tất yếu khách quan. Thỏa thuận trước về phương pháp xác định giá tính thuế (APA) không chỉ đơn thuần là một công cụ kỹ thuật về giá giao dịch liên kết, mà còn là bảo chứng cho tính minh bạch và dự báo được của môi trường đầu tư Việt Nam.
50 ý tưởng sáng tạo xây dựng ngành thuế hiện đại, từng bước vươn tầm quốc tế

50 ý tưởng sáng tạo xây dựng ngành thuế hiện đại, từng bước vươn tầm quốc tế

(TBTCO) - Diễn đàn “Ý tưởng sáng tạo thanh niên ngành Thuế” là hoạt động có ý nghĩa thiết thực nhằm khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo, góp phần hiện đại hóa công tác quản lý thuế trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ. Diễn đàn thu hút được 50 ý tưởng đến từ các Thuế tỉnh, thành phố.
Cục Thuế phát sóng trực tuyến hướng dẫn hộ kinh doanh kê khai thuế

Cục Thuế phát sóng trực tuyến hướng dẫn hộ kinh doanh kê khai thuế

(TBTCO) - Bắt đầu từ ngày 23/3/2026, Cục Thuế triển khai Chương trình phát sóng trực tuyến trên trên nền tảng mạng xã hội Fanpage và Youtobe của Cục Thuế các chương trình hướng dẫn hộ kinh doanh về chính sách và hỗ trợ phương pháp kê khai thuế theo phương thức “cầm tay chỉ việc”.
Thuế tỉnh Cao Bằng chủ động triển khai các giải pháp hỗ trợ quyết toán thuế năm 2025

Thuế tỉnh Cao Bằng chủ động triển khai các giải pháp hỗ trợ quyết toán thuế năm 2025

(TBTCO) - Để bảo đảm công tác kê khai, quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp, thu nhập cá nhân của người nộp thuế năm 2025 được tổ chức triển khai thống nhất và kịp thời. Thuế tỉnh Cao Bằng đã chủ động triển khai đồng bộ các giải pháp tuyên truyền, hỗ trợ đa kênh nhằm tạo thuận lợi nhất cho tổ chức, cá nhân hoàn thành nghĩa vụ thuế theo đúng thời gian quy định.
Quảng Ninh: Hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh cập nhật chính sách thuế mới

Quảng Ninh: Hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh cập nhật chính sách thuế mới

(TBTCO) - Sáng 24/3, Thuế Cơ sở 1 Quảng Ninh tổ chức hội nghị tuyên truyền chính sách thuế, đối thoại, hỗ trợ người nộp thuế quyết toán thuế năm 2026 cho khoảng 200 doanh nghiệp và hộ kinh doanh trên địa bàn 11 xã, phường do đơn vị quản lý.
Hải quan tăng cường tuần tra xăng dầu cửa khẩu, cảng biển

Hải quan tăng cường tuần tra xăng dầu cửa khẩu, cảng biển

(TBTCO) - Ngay sau chỉ đạo của Chính phủ tại công văn 2389/VPCP-V.I về siết chặt chống buôn lậu, gian lận thương mại xăng dầu, Chi cục Điều tra chống buôn lậu (Cục Hải quan) đã yêu cầu toàn lực lượng kiểm soát tăng cường tuần tra, giám sát tại các cửa khẩu, cảng biển, kịp thời phát hiện và xử lý nghiêm vi phạm.
Xem thêm