Trập trùng Nghị quyết

Năm 2021, đại dịch Covid-19 bùng phát ở khắp các địa phương cả nước, tác động nặng nề đến mọi hoạt động của đời sống. Cơ quan dân cử cả nước cũng đứng trước những khó khăn chưa từng có tiền lệ khi đây là năm chuyển giao giữa hai nhiệm kỳ với bộ máy mới, nhân sự mới và đa số đại biểu mới…

Trong bối cảnh đó, cùng với sự vào cuộc mạnh mẽ, tích cực của cấp ủy đảng, chính quyền địa phương các cấp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã ban hành các văn bản hướng dẫn, giám sát giúp hội đồng nhân dân (HĐND) các tỉnh, thành phố chủ động thực hiện tốt chức năng, vai trò là cơ quan đại diện cho nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, góp phần vừa hoàn thành nhiệm vụ, vừa bảo đảm phòng, chống dịch an toàn hiệu quả, bảo đảm an sinh xã hội, đời sống và an toàn cho người dân.

Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ chủ trì Hội nghị tổng kết hoạt động năm 2021 và triển khai công tác năm 2022 của HĐND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương khu vực phía Bắc, ngày 21/2/2022.

Ngay sau cuộc bầu cử ngày 23/5/2021, mặc dù tình hình dịch Covid-19 diễn biến phức tạp tại một số tỉnh, thành phố như Hà Nội, Bắc Ninh, Bắc Giang, Hải Dương, Hà Nam... nhưng HĐND các tỉnh, thành phố nhiệm kỳ 2021 - 2026 đã tổ chức thành công Kỳ họp thứ Nhất, bảo đảm đúng quy định của pháp luật (chỉ có duy nhất HĐND tỉnh Bình Thuận phải lùi thời gian tổ chức Kỳ họp thứ Nhất do ảnh hưởng của dịch bệnh).

Lãnh đạo Quốc hội và các Ủy viên UBTVQH đã về dự Kỳ họp thứ Nhất của HĐND cấp tỉnh, chỉ đạo, gợi mở nhiều vấn đề để HĐND có thể phát huy những lợi thế của địa phương, khắc phục những hạn chế, bảo đảm cùng với cả nước thực hiện có hiệu quả mục tiêu kép, vừa hoàn thành các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an ninh, quốc phòng, bảo đảm an sinh xã hội và phòng, chống dịch Covid-19, với phương châm tính mạng của người dân là trên hết, không để ai bị bỏ lại phía sau.

Chính phủ, Quốc hội đã ban hành nhiều Nghị quyết về phòng chống dịch bệnh, phục hồi và phát triển kinh tế.

Vì vậy, tại kỳ họp đầu tiên này, nhiều địa phương ngoài việc xem xét các nội dung về công tác tổ chức, bộ máy và cán bộ còn xem xét, quyết định một số giải pháp phòng, chống dịch Covid-19, phục hồi và phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội, an ninh - quốc phòng, trật tự an toàn xã hội của địa phương.

Trong vòng chưa đầy một năm (từ khoảng giữa năm ngoái đến nay). HĐND cấp tỉnh ở một địa phương đã ban hành ít nhất là 35 nghị quyết, đặc biệt có địa phương ban hành tới 190 nghị quyết (không kể các nghị quyết về công tác cán bộ). Trập trùng nghị quyết được ban hành mở rộng hành lang pháp lý để chiến thắng dịch bệnh, thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Nhiều kỳ họp bất thường

Nếu như tại Quốc hội, kỳ họp bất thường mới được tổ chức lần đầu tiên hồi đầu tháng 1, thì trong năm 2021, ngoài việc tổ chức 2 kỳ họp thường lệ, nhiều tỉnh, thành phố tổ chức nhiều kỳ họp HĐND bất thường để quyết định nhiều nội dung quan trọng về công tác phòng, chống dịch Covid-19 theo tinh thần Nghị quyết 30 của Quốc hội Khóa XV, Nghị quyết của Chính phủ về nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn… Như HĐND tỉnh Hưng Yên, riêng năm 2021, đã tổ chức đến 7 kỳ họp; HĐND các tỉnh Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang cũng tổ chức 6 kỳ họp; HĐND tỉnh Vĩnh Phúc tổ chức 5 kỳ họp; HĐND tỉnh Thanh Hóa tổ chức 4 kỳ họp… theo Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ, đó là phản ứng rất linh hoạt, nhạy bén, trách nhiệm, đáp ứng kịp thời thực tiễn cuộc sống.

Tuy nhiên, để đất nước có thể sớm trở lại quỹ đạo phát triển nhanh và bền vững, người đứng đầu Quốc hội cũng chỉ ra nhiều điểm yếu trong hoạt động của HĐND, trong đó nổi lên là hoạt động giám sát.

Giám sát cũng như “bắt bệnh”, giám sát chưa sâu sát, không sắc bén thì nền kinh tế không thể thực sự khỏe. Hiệu quả của công tác giám sát nhìn chung còn hạn chế; hoạt động giám sát chuyên đề, tái giám sát còn ít.

Hoạt động giải trình tại phiên họp của thường trực HĐND có nơi, có lúc còn hình thức, chất lượng thấp. Còn để xảy ra sai phạm trong quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước, tài sản công, đầu tư công, nhất là lĩnh vực đất đai, quản lý tài nguyên, môi trường; trong việc huy động, quản lý, phân bổ và sử dụng các nguồn lực cho công tác phòng, chống dịch Covid-19, trong việc mua sắm, đấu thầu thuốc, thiết bị, vật tư y tế (điển hình là sai phạm có liên quan đến vụ án tại Công ty Việt Á); việc phối hợp và triển khai thực hiện các cuộc giám sát chuyên đề của Quốc hội, UBTVQH tại một số tỉnh, thành còn thiếu tích cực, lập và gửi báo cáo giám sát chậm, chất lượng báo cáo còn hạn chế.

“Trên cơ sở Nghị quyết 30 của Quốc hội, Chính phủ ban hành nghị quyết rất cụ thể về mua sắm công, nhất là trong lĩnh vực mua sắm thuốc, test kit, vật tư, trang thiết bị y tế”- Chủ tịch Quốc hội đặt câu hỏi “bên cạnh một số địa phương làm rất tốt, tại sao vẫn có địa phương không mua sắm được, không dám mua và ngược lại thì không ít địa phương mua thì có sai phạm? Chúng ta cũng thấy là sai phạm trong mua sắm công được phát hiện qua điều tra, công tác của các cơ quan chức năng, còn chưa thấy rõ vai trò giám sát của HĐND”.