Trước khi Quốc hội biểu quyết, thừa ủy quyền của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình và chỉnh sửa dự thảo Luật.

Bộ trưởng cho biết, trên cơ sở tổng hợp 113 ý kiến của đại biểu Quốc hội thảo luận tại tổ và hội trường cùng kết luận của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ đã “nghiêm túc tiếp thu, giải trình đầy đủ” các ý kiến.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày báo cáo. Ảnh: Đức Thanh

Dự thảo Luật đã bổ sung nguyên tắc áp dụng khi có các nội dung khác nhau giữa Luật Hải quan và các luật khác; rà soát 13 nội dung giao Chính phủ, 7 nội dung giao Bộ trưởng Bộ Tài chính quy định chi tiết; ưu tiên nguồn lực cho đầu tư hạ tầng hải quan số và bổ sung nguyên tắc không yêu cầu nộp lại hồ sơ đã có qua Cơ chế một cửa quốc gia.

Đối với Cơ chế một cửa quốc gia, dự thảo đã làm rõ cơ chế phối hợp, chia sẻ dữ liệu qua hệ thống thống nhất, đồng thời quy định không yêu cầu nộp hoặc xuất trình bản giấy đối với dữ liệu đã chia sẻ. Nhiệm vụ của các nhóm chủ thể mới như doanh nghiệp bưu chính, chuyển phát nhanh, chủ sàn thương mại điện tử, người thực hiện dịch vụ quá cảnh, trung chuyển hàng hóa cũng được bổ sung phù hợp với Công ước Kyoto và thông lệ quốc tế.

Về kiểm tra, giám sát hàng hóa qua nền tảng thương mại điện tử, dự thảo chỉ quy định các nguyên tắc cơ bản, giao Chính phủ quy định chi tiết ngưỡng giá trị, quy trình và lộ trình xác thực định danh điện tử; bổ sung trách nhiệm kết nối dữ liệu của chủ quản nền tảng thương mại điện tử nước ngoài không có trụ sở tại Việt Nam.

Do còn nhiều ý kiến khác nhau về căn cứ, tiêu chí, giá trị pháp lý và ranh giới giữa giám định với kiểm tra chuyên ngành, Bộ Tài chính đã tiếp thu, bỏ khái niệm và quy định về kiểm định hải quan khỏi dự thảo Luật.

Đối với đại lý làm thủ tục hải quan, dự thảo được chỉnh lý theo hướng Bộ trưởng Bộ Tài chính chỉ quy định về quản lý và hoạt động, không quy định điều kiện kinh doanh do nội dung này đã được cắt giảm theo Luật Đầu tư, chuyển sang cơ chế hoạt động theo tiêu chuẩn nghề nghiệp.

Dự thảo Luật đồng thời quy định chi tiết cơ chế xử lý khi hệ thống gặp sự cố, hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ, vùng sâu, vùng xa; bổ sung hồ sơ đối với phương tiện vận tải. Thẩm quyền quyết định các trường hợp kiểm tra thực tế hàng hóa khác được chuyển từ thủ trưởng cơ quan hải quan nơi xử lý hồ sơ sang Bộ trưởng Bộ Tài chính.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan. Ảnh: Đức Thanh

Về kho bảo thuế, Bộ trưởng cho biết cả nước hiện chỉ có một kho tại Thành phố Hồ Chí Minh, do đó việc bãi bỏ chế định này dự kiến không tạo ra tác động đáng kể. Dự thảo cũng bỏ địa điểm kinh doanh cửa hàng miễn thuế trong nội địa, chỉ quy định tại khu vực cách ly, khu vực hạn chế và khu vực khác theo pháp luật.

Liên quan đến sở hữu trí tuệ, dự thảo đã bổ sung cụm từ “quá cảnh” vào khoản 3 Điều 73, sửa đổi đồng bộ các điều khoản, tên chương, mục có liên quan. Các quy định về trách nhiệm tổ chức thu thuế được chỉnh lý theo hướng dẫn chiếu nội dung chung và nội dung về quản lý thuế, thay vì liệt kê chi tiết từng nghiệp vụ, nhằm tránh mâu thuẫn khi pháp luật về thuế thay đổi.

Bộ Tài chính đề nghị giữ nguyên tên gọi Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Hải quan vì những nội dung liên quan đến một số luật khác “chỉ mang tính kỹ thuật, không làm thay đổi phạm vi điều chỉnh cốt lõi”.

Về thẩm quyền chủ trì của cơ quan hải quan tại Điều 88, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết Chính phủ đề nghị giữ nguyên như luật hiện hành bởi phù hợp với chủ trương “một việc chỉ giao cho một cơ quan chủ trì chịu trách nhiệm chính” và đúng chức năng, nhiệm vụ của cơ quan hải quan.

“Thực tế giai đoạn 2021-2025, cơ quan hải quan đã phát hiện, bắt giữ và xử lý 81.988 vụ vi phạm, chuyển khởi tố 176 vụ; riêng 7 tháng đầu năm 2026 đã xử lý 13.413 vụ, chuyển khởi tố 07 vụ. Như vậy, quy định hiện hành đã phát huy hiệu quả vai trò của cơ quan hải quan, đồng thời phù hợp với chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm” - Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho hay.