Cắt giảm trên 50% thời gian, chi phí tuân thủ

Trong phiên chất vấn sáng 12/11 về lĩnh vực tài chính, một trong các nhóm vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm là việc hỗ trợ doanh nghiệp, cải thiện môi trường kinh doanh, qua đó thúc đẩy tăng trưởng.

Đại biểu Trịnh Xuân An (đoàn Đồng Nai) nhấn mạnh thước đo của cải cách chính là sự thuận lợi và chi phí thực tế của doanh nghiệp khi thực hiện thủ tục. Đại biểu đề nghị làm rõ những điểm nghẽn cần ưu tiên tháo gỡ, giải pháp để doanh nghiệp cảm nhận rõ môi trường kinh doanh thuận lợi hơn.

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm Chính phủ giao các bộ, ngành, trong đó có Bộ Tài chính. Nhờ những cố gắng không ngừng, thời gian tuân thủ thủ tục hành chính đã giảm khoảng 53%, chi phí tuân thủ giảm khoảng 55%.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời chất vấn tại Quốc hội sáng ngày 12/11/2026. Ảnh: Đức Thanh

Cụ thể, các thủ tục gia nhập thị trường hiện rất thông thoáng; thủ tục thanh toán, quyết toán thuế được đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, đặc biệt là eTax Mobile. Các thủ tục tạo điều kiện tiếp cận đất đai, tín dụng cũng từng bước được cải tiến.

“Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục rà soát, cắt giảm các thủ tục hành chính theo hướng thông thoáng nhưng vẫn phải chặt chẽ, tạo điều kiện tối đa cho người dân và doanh nghiệp kinh doanh chính đáng”, Bộ trưởng nhấn mạnh.

Liên quan câu hỏi của đại biểu Nguyễn Duy Thanh (đoàn Cà Mau) về số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, Bộ trưởng cho biết số, doanh nghiệp gia nhập và tái gia nhập thị trường trong 9 tháng đạt hơn 222.000, vốn đăng ký tăng 38% so với cùng kỳ.

Trong khi doanh nghiệp gia nhập thị trường rất thuận lợi, thì với doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, Bộ trưởng cho biết, thủ tục còn gắn với nghĩa vụ tài chính với ngân sách, thuế, bảo hiểm xã hội, nhà cung cấp, bên cho vay. Bộ đã chỉ đạo cơ quan quản lý để đảm bảo với doanh nghiệp đã hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ tài chính thì thủ tục rút lui khỏi thị trường được hoàn thành trong vòng 1 ngày.

Địa phương muốn tăng thu phải tạo điều kiện cho doanh nghiệp phát triển

Đại biểu Nguyễn Ngọc Việt (đoàn Hà Nội) đề nghị làm rõ cơ chế tài chính khuyến khích địa phương nuôi dưỡng doanh nghiệp, hưởng lợi từ tăng thu bền vững, đánh giá thu hút đầu tư bằng giá trị gia tăng và nguồn thu thực chất.

Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, các chính sách từ đầu nhiệm kỳ đều cố gắng cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, đặc biệt khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa, từ giảm, giãn thuế đến cắt giảm thủ tục.

Theo Bộ trưởng, năm 2026, chính sách giảm thuế, phí có quy mô khoảng 240.000 tỷ đồng, chính sách gia hạn vào khoảng 120.000 tỷ đồng, tổng cộng là khoảng 360.000 tỷ đồng. Bên cạnh đó, việc chi hàng chục nghìn tỷ đồng để kiểm soát giá xăng dầu, giá điện cũng tạo điều kiện tốt cho doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển.

Ngoài ra, Bộ Tài chính cũng đã nghiên cứu, đề xuất nhiều chính sách đặc thù tạo thuận lợi cho doanh nghiệp như hộ kinh doanh chuyển đổi lên doanh nghiệp được miễn thuế 3 năm; doanh nghiệp có doanh số dưới 10 tỷ đồng được giảm 30% thuế... Về đất đai, trong 5 năm đầu được giảm tiền thuê đất tối thiểu 30%, giao địa phương quy định cụ thể.

“Tất cả chính sách của chúng ta đang thúc đẩy doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển, tạo bệ đỡ cho doanh nghiệp tồn tại, phát triển và đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội”, Bộ trưởng khẳng định.

Về cơ chế khuyến khích địa phương, Bộ trưởng cho biết, Luật Ngân sách nhà nước đã phân chia rõ ràng, minh bạch nguồn thu, nhiệm vụ chi giữa các cấp. Địa phương có hơn 20 nguồn thu được hưởng 100%; nguồn thu này chủ yếu bắt nguồn từ doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Vì vậy, khuyến khích doanh nghiệp nhỏ và vừa phát triển chính là làm tăng nguồn thu, nguồn lực tài chính địa phương. Các địa phương căn cứ chức năng, nhiệm vụ, phân cấp, phân quyền để ban hành chính sách hỗ trợ cụ thể.

Hỗ trợ đầu tư phải gắn với kết quả đầu ra

Quan tâm đến sự liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) đề nghị có cơ chế mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường, giúp doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị lớn, chuỗi giá trị toàn cầu.

Trả lời đại biểu, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn nhìn nhận đây là “vấn đề trăn trở lớn”. Chính phủ đã chỉ đạo sửa đổi Luật Đầu tư với mục tiêu đổi mới chính sách hỗ trợ gắn với mục tiêu, nhiệm vụ, kết quả đầu ra của doanh nghiệp FDI để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa trong nước. Đồng thời, có chính sách yêu cầu doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp lớn đóng vai trò dẫn dắt.

Theo Bộ trưởng, cả nước có khoảng 1.080.000 doanh nghiệp, doanh nghiệp nhỏ chiếm 98,4%, trong đó 76% hoạt động trong thương mại, dịch vụ. Để doanh nghiệp có cơ hội tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, cần có cơ chế khuyến khích đầu tư vào công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ.

Thực hiện mục tiêu này, Bộ Tài chính và các bộ, ngành đã làm việc với những tập đoàn lớn như Samsung, đặt yêu cầu liên kết viện nghiên cứu, trường đại học trong nước để đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ, lựa chọn doanh nghiệp Việt Nam tham gia chuỗi.

Bộ trưởng cũng cho biết thêm, khi áp dụng thuế tối thiểu toàn cầu, cơ chế ưu đãi thuế không còn nhiều không gian phát huy tác dụng. Do đó, phải chuyển sang cơ chế hỗ trợ mới phù hợp thông lệ quốc tế. “Phương châm xuyên suốt là các chính sách hỗ trợ phải gắn chặt với kết quả đầu ra”, Bộ trưởng nhấn mạnh.