Những nỗ lực của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) nhằm kiềm chế lạm phát đã khiến thị trường chứng khoán (TTCK) trên toàn thế giới lao dốc. Một số nhà đầu tư đặc biệt lo ngại về khả năng xảy ra một “cơn bão” đối với các nền kinh tế thị trường mới nổi, do lãi suất toàn cầu tăng mạnh, chỉ số USD/DXY tăng khoảng 10% so với cùng kỳ năm ngoái và sự gia tăng gần đây của giá năng lượng và thực phẩm.
Tuy nhiên, theo ông Michael Kokalari - Chuyên gia kinh tế trưởng của VinaCapital, TTCK Việt Nam đã giảm hơn 20% so với đầu năm, còn chỉ số S&P500 đã điều chỉnh 21% so với đầu năm. “Chúng tôi tin rằng, nền kinh tế Việt Nam đang chống chịu tốt hơn với những khó khăn hiện tại ở Mỹ và châu Âu so với trước đây, nhờ các chính sách của Chính phủ đã đưa ra trong suốt thập kỷ qua để bảo vệ nền kinh tế của đất nước khỏi những cơn bão kinh tế toàn cầu” - ông Michael Kokalari cho hay.
 |
Cũng theo Chuyên gia kinh tế trưởng của VincaCapital, việc củng cố khả năng chống chịu của Việt Nam giúp quốc gia đối phó tốt hơn với các đợt tăng lãi suất của FED so với các chu kỳ tăng lãi suất trước đây. Sự cải thiện này được phản ánh bởi tác động giảm thiểu mà các bất ổn hiện nay trên thị trường toàn cầu đang gây ra đối với tỷ giá USD/VND so với trước đây.
“Mặc dù chỉ số VN-Index hiện có dấu hiệu suy giảm cùng với TTCK toàn cầu, nhưng nền kinh tế Việt Nam vẫn đang trong tình trạng vững mạnh, chủ yếu do tiêu dùng nội địa - chiếm 2/3 GDP của Việt Nam, đang bùng nổ. VinaCapital kỳ vọng TTCK Việt Nam sẽ phục hồi mạnh mẽ một khi FED nới lỏng việc tăng lãi suất. Tuy nhiên, điều tương tự không thể xảy ra đối với tất cả những nền kinh tế mới nổi khác, đặc biệt là các quốc gia có thâm hụt tài khoản vãng lai và các khoản nợ bằng USD khổng lồ” - chuyên gia của VinaCapital gửi thông điệp đến nhà đầu tư.
Các giai đoạn biến động của TTCK toàn cầu trong quá khứ đã ảnh hưởng nặng nề đến Việt Nam - bao gồm khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, sự kiện “Taper Tantrum” (sự giận dữ của thị trường khi các gói kích thích kinh tế bị rút - PV) của FED vào năm 2013 và sự kiện đồng Nhân dân tệ của Trung Quốc giảm giá vào năm 2015.
Tuy nhiên, chuyên gia của VinaCapital cho rằng, lần này sẽ khác, nhưng hiện Việt Nam có một số cơ sở sẽ giúp nền kinh tế tăng cường đáng kể khả năng chống chịu đối với sự leo thang của căng thẳng kinh tế toàn cầu hiện nay.
Ông Michael Kokalari lấy ví dụ, theo nghiên cứu của FED Dallas về các quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất trong thời kỳ “Taper Tantrum” năm 2013, và kết luận rằng, các nền kinh tế thị trường mới nổi và thị trường cận biên chịu ảnh hưởng nhiều nhất, bởi việc thắt chặt chính sách tiền tệ của FED vào thời điểm đó là những đất nước có quá ít dự trữ ngoại hối, hoặc có quá nhiều khoản nợ bằng USD. Trong khi đó, Việt Nam hiện có gần 100 tỷ USD trong dự trữ ngoại hối, phù hợp với mức khuyến nghị của IMF, nợ bằng ngoại tệ của Việt Nam đang ở mức dưới 40%/GDP, khoảng một nửa trong số đó về cơ bản là các khoản vay “mềm” từ các nhà cho vay siêu quốc gia. với các điều khoản ưu đãi.
 |
Hơn nữa, vào cuối năm 2021, Tạp chí Economist và các tạp chí khác đã công bố bảng xếp hạng các nền kinh tế thị trường mới nổi/cận biên sẽ dễ bị ảnh hưởng nhất khi FED tăng lãi suất và thắt chặt định lượng trong năm nay. Việt Nam được xếp hạng là quốc gia ít bị ảnh hưởng nhất, do mức dư nợ khiêm tốn, tình hình kinh tế vĩ mô ổn định (bao gồm cả mức lạm phát), có tài khoản vãng lai liên tục đạt mức thặng dư.
Chuyên gia kinh tế trưởng của VinaCapital phân tích thêm, những dự đoán nêu trên của Tạp chí Economist đối với Việt Nam trong quá trình thắt chặt chính sách tiền tệ hiện tại của FED đã được chứng minh bằng các diễn biến kinh tế ở Việt Nam trong năm nay. Tiền đồng mất giá chưa đến 2% so với đầu năm và lạm phát ở Việt Nam vẫn đang ở mức khiêm tốn - trái ngược hoàn toàn với hầu hết các nền kinh tế phát triển và mới nổi.
Tỷ lệ lạm phát so với cùng kỳ năm ngoái của Việt Nam hiện ở mức dưới 3%, VinaCapital kỳ vọng tỷ lệ lạm phát của cả nước sẽ đạt mức trung bình 3,5% trong năm nay (CPI của Việt Nam có khả năng đạt đỉnh ở mức khoảng 5,5% so với cùng kỳ năm ngoái trong nửa sau của năm 2022 và sau đó giảm xuống 4,5% vào cuối năm).
“Chính phủ đặt mục tiêu giữ tỷ lệ lạm phát trung bình của Việt Nam dưới 4% trong năm nay, vì vậy dự báo của chúng tôi có nghĩa rằng, Ngân hàng Nhà nước sẽ không cần tăng lãi suất chính sách - hiện đang ở mức khoảng 4% - trái ngược với các quốc gia ASEAN mới nổi khác cùng khu vực khi tất cả các nước này đều đang tăng lãi suất, hoặc dự kiến sẽ tăng lãi suất trong những tuần tới.
Cuối cùng, theo Chuyên gia kinh kế trưởng của VinaCapital, sự cải thiện trong khả năng chống chịu của Việt Nam trước các cơn bão kinh tế toàn cầu là kết quả của các chính sách đã được thực hiện trong suốt thập kỷ qua. Vào thời điểm đó, các nhà hoạch định chính sách đã thay đổi cách tiếp cận trong việc quản lý nền kinh tế Việt Nam, chuyển từ ngầm chấp thuận tăng trưởng GDP thiếu kiểm soát, sang cân bằng giữa tăng trưởng và ổn định kinh tế vĩ mô. Các quyết định chính sách xuất phát từ sự thay đổi mang tính chiến lược đó bao gồm nhiều chính sách an toàn vĩ mô, kiểm soát cho vay tín dụng thiếu cẩn trọng của các ngân hàng thương mại trong nước và nỗ lực gia tăng mức dự trữ ngoại hối của quốc gia.
Hơn nữa, “khi Trung Quốc giảm giá đồng Nhân dân tệ vào năm 2015, sự kiện làm rung chuyển TTCK toàn cầu (bao gồm cả Việt Nam), Ngân hàng Nhà nước đã chuyển từ cố gắng duy trì tỷ giá USD/VND cố định sang thực hiện chế độ “thả nổi có quản lý”, điều đó càng giúp ổn định hơn nữa nền kinh tế vĩ mô của đất nước, từ đó củng cố khả năng chống chịu của Việt Nam trước những cơn bão kinh tế toàn cầu” - ông Michael Kokalari cho biết thêm./.
