Trong khuôn khổ chương trình, từ năm 2004 đến nay đã có hơn 75.000 lao động Việt Nam sang làm việc tại Hàn Quốc với việc làm và thu nhập ổn định, trung bình từ 1.000 USD đến 1.500 USD/người/tháng. Lao động Việt Nam được người sử dụng lao động Hàn Quốc đánh giá cao về sự chăm chỉ, cần cù và sáng tạo.

Những năm gần đây, tỷ lệ lao động Việt Nam bỏ hợp đồng, hết thời hạn làm việc không trở về nước và ở lại cư trú không hợp pháp tại Hàn Quốc khá cao đã ảnh hưởng tới quan hệ hợp tác lao động giữa hai bên. Từ tháng 8/2012 đến nay, Việt Nam và Hàn Quốc chưa ký lại Bản ghi nhớ (MOU) bình thường về Chương trình EPS mà chỉ ký Bản ghi nhớ đặc biệt với thời hạn 1 năm, lần lượt vào ngày 31/12/2013 và ngày 10/4/2015.

Theo đó, chỉ những lao động đã kiểm tra tiếng Hàn trong năm 2012 và những lao động đã làm việc tại Hàn Quốc thuộc diện tái nhập cảnh có thể tham gia Chương trình. Điều này cũng đồng nghĩa hàng năm, hàng chục nghìn lao động Việt Nam không có cơ hội sang Hàn Quốc làm việc.

Trước đó, nhiều giải pháp đã được Bộ Lao động Thương binh và Xã hội (LĐ-TB&XH) và phía Hàn Quốc thực hiện nhằm giảm tỷ lệ lao động cư trú, làm việc không hợp pháp tại Hàn Quốc, bao gồm: áp dụng quy định ký quỹ với người lao động trước khi xuất cảnh; thành lập Văn phòng quản lý lao động theo Chương trình EPS tại Hàn Quốc để tăng cường công tác quản lý, hỗ trợ người lao động; đề nghị chính quyền, đoàn thể tại các địa phương có nhiều lao động ở lại cư trú không hợp pháp vận động các gia đình thuyết phục người thân của mình về nước. Đồng thời, phối hợp với cơ quan chức năng của Hàn Quốc gặp gỡ, tư vấn và vận động lao động trở về nước đúng thời hạn; Triển khai các hoạt động hỗ trợ người lao động tái hòa nhập, tìm việc làm mới trong nước sau khi kết thúc hợp đồng trở về; chính phủ ban hành các quy định về xử phạt vi phạm hành chính đối với lao động hết hạn hợp đồng nhưng ở lại, cư trú và làm việc không hợp pháp.

Chính phủ Hàn Quốc cũng đã thực hiện nhiều chính sách khuyến khích người lao động nước ngoài bất hợp pháp tại Hàn Quốc tự nguyện hồi hương. Theo đó, từ tháng 5/2015 miễn phạt tiền và giảm thời hạn tái nhập cảnh Hàn Quốc đối với lao động tự nguyện hồi hương trong thời gian từ 1/4/2016 đến 30/9/2016.

Nhờ những nỗ lực của cơ quan hai nước, tỷ lệ lao động hết hạn hợp đồng không về nước giảm từ 47% vào cuối năm 2013 xuống còn khoảng 35% vào cuối năm 2015, số lao động cư trú bất hợp pháp giảm từ 18.000 người xuống còn hơn 15.000 người. Tuy nhiên, tỷ lệ này còn cao hơn nhiều so với tỷ lệ chung của các nước khác có phái cử lao động sang Hàn Quốc.

Bản ghi nhớ lần này đánh dấu việc phái cử và tiếp nhận lao động Việt Nam sang làm việc tại Hàn Quốc trở lại bình thường. Bản ghi nhớ bao gồm các điều khoản thống nhất chung về cơ quan phái cử và tiếp nhận quy định về tiêu chuẩn của người dự tuyển; nguyên tắc xác định và thông tin về chi phí phái cử; quy trình phái cử và tiếp nhận. Số lượng lao động Việt Nam được phía Hàn Quốc tiếp nhận hàng năm phụ thuộc vào mức độ giảm tỷ lệ lao động Việt Nam đang cư trú và làm việc không hợp pháp tại Hàn Quốc.

Việc ký kết mở ra cơ hội đối với nhiều lao động cư trú và làm việc không hợp pháp tại Hàn Quốc tự nguyện hồi hương. Sau ký kết, các cơ quan chức năng của hai bên sẽ phối hợp xây dựng kế hoạch tổ chức kiểm tra tiếng Hàn, kiểm tra tay nghề…đối với người lao động có nguyện vọng tham gia Chương trình./.

Mai Đan