Các địa phương cần cạnh tranh về hiệu quả thu - chi ngân sách

H.Y

H.Y

Nguyên tắc phân cấp ngân sách nên theo hướng cho phép địa phương tự chủ nhiều hơn về thu và chi ngân sách. Trên nguyên tắc đó, các địa phương sẽ phát huy nhiều sáng kiến, năng động, tự chủ hơn. Các địa phương sẽ cạnh tranh với nhau về hiệu quả thu – chi ngân sách, chế độ phúc lợi.
aa

LDD

TS. Lê Đăng Doanh trình bày tại hội thảo. Ảnh: H.Y

Đây là một trong những đề xuất của chuyên gia kinh tế, TS. Lê Đăng Doanh nêu ra trong hội thảo mới đây về chủ đề “Xây dựng sáng kiến thúc đẩy công khai, minh bạch Ngân sách Nhà nước (NSNN)”, do Liên minh Minh bạch Ngân sách (BTAP) tổ chức tại Hà Nội cuối tuần qua.

Nhiều bước tiến trong minh bạch ngân sách

Các chuyên gia dự hội thảo đánh giá Việt Nam đã có nhiều nỗ lực trong việc đưa ra các biện pháp nhằm công khai, minh bạch quy trình lập dự toán và sử dụng NSNN. Theo TS. Ngô Minh Hương, nhiều quy định mới chặt chẽ hơn về công khai, minh bạch ngân sách đã được đưa ra trong các luật mới đây như Luật Ngân sách Nhà nước, Luật Đầu tư công, Luật Tiếp cận thông tin... Tuy nhiên, Việt Nam vẫn đứng trước những thách thức, những công việc phải thực hiện để tăng tính công khai minh bạch, qua đó tăng hiệu quả giám sát, hiệu quả sử dụng ngân sách.

Những năm gần đây, Việt Nam gặp phải nhiều khó khăn trong điều hành ngân sách như một số khoản thu giảm, cơ cấu thu chưa bền vững, chi tiêu công tăng cao nhưng hiệu quả chưa cao, dẫn đến tình trạng bội chi, nợ công tăng liên tục.

Để giải quyết được những khó khăn trên, TS. Lê Đăng Doanh cho rằng cần chú trọng giảm tỷ lệ chi thường xuyên, thực hiện kỷ luật ngân sách nghiêm ngặt. Đặc biệt, TS. Lê Đăng Doanh nêu tình trạng nhiều địa phương hiện đang phụ thuộc lớn vào ngân sách trung ương nhưng có tâm lý ỷ lại, hay chi tiêu không hợp lý, thiếu hiệu quả như xây trụ sở lớn, đầu tư dàn trải...

Theo ông Lê Đăng Doanh, trong quan hệ điều tiết ngân sách trung ương cho địa phương, cần đảm bảo nguyên tắc các khoản điều tiết đó chủ yếu nhằm duy trì các khoản chi về y tế, giáo dục, bổ sung cho đầu tư về kết cấu hạ tầng kỹ thuật ở mức độ hợp lý, còn chi cho nuôi bộ máy, nguồn thu của địa phương cơ bản phải tự cân đối.

“Tỉnh nghèo, thu nhập thấp phải chấp nhận chi tiết kiệm hơn tỉnh giàu, bộ máy phải tinh gọn hơn. Không thể tiếp tục tình trạng tỉnh nghèo, sống chủ yếu bằng điều tiết ngân sách vẫn có bộ máy cồng kềnh, xài sang...”.

Tăng tính tự chủ của địa phương, giảm tâm lý ỷ lại vào ngân sách trung ương

Về lâu dài, TS. Lê Đăng Doanh cho rằng nguyên tắc phân cấp ngân sách nên theo hướng cho phép địa phương tự chủ nhiều hơn về thu và chi ngân sách. Trên nguyên tắc đó, các địa phương sẽ phát huy nhiều sáng kiến, năng động, tự chủ hơn, ít ỷ lại và trông chờ và điều tiết ngân sách. Các địa phương sẽ cạnh tranh với nhau về hiệu quả thu – chi ngân sách, chế độ phúc lợi, người dân sẽ quyết định ở nơi thu thuế thấp hơn nhưng dịch vụ công cao hơn. Việc hỗ trợ cho ngân sách địa phương phải đảm bảo dựa trên động viên tối đa nguồn lực địa phương, đặc biệt hỗ trợ tiến tới tự chủ ngân sách.

Ngoài ra, một số bất cập khác cần được khắc phục trong cơ cấu thu chi ngân sách đã được các chuyên gia chỉ ra. Đó là kinh tế hộ gia đình hiện chiếm 33,2% GDP nhưng khoản nộp thu ngân sách chỉ chiếm 2%. Có tình trạng nhiều hộ gia đình thu nhập cao, sản xuất quy mô lớn nhưng không muốn đăng ký thành doanh nghiệp để tránh phải nộp thuế nhiều.

Hay thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt với rượu, bia, thuốc lá... đang ở mức rất thấp so với các nước. Thuế bất động sản hầu như không đáng kể... Các tổ chức chính trị xã hội đang được hưởng nhiều trợ cấp, ưu đãi, trở thành gánh nặng cho ngân sách...

Tất cả những vấn đề này đòi hỏi phải có các biện pháp cấp bách và cơ bản để cải cách cơ cấu NSNN. Do đó, thời gian tới cần tập trung thực hiện công khai, minh bạch, thực hiện trách nhiệm giải trình, trách nhiệm cá nhân về thu chi ngân sách; thực hiện tiết kiệm triệt để, cắt giảm các chế độ có tính đẳng cấp, các ưu đãi không còn phù hợp và quá sức chịu đựng của ngân sách; cắt giảm biên chế, cắt giảm trợ cấp đối với các tổ chức quần chúng..., TS. Lê Đăng Doanh đề nghị./.

H.Y

H.Y

Đọc thêm

Trưng mua tài sản phải phù hợp với giá thị trường

Trưng mua tài sản phải phù hợp với giá thị trường

(TBTCO) - Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi) quy định chỉ trưng mua, trưng dụng trong trường hợp thật cần thiết. Giá trưng mua phải phù hợp với giá thị trường; bảo đảm việc thanh toán, bồi thường cho người được huy động
Bộ Tài chính triển khai 9 nhóm giải pháp về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

Bộ Tài chính triển khai 9 nhóm giải pháp về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài

(TBTCO) - Bộ Tài chính vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 280/NQ-CP ngày 22/9/2026 của Chính phủ ban hành Kế hoạch hành động của Chính phủ thực hiện Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 8/6/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài.
Doanh nghiệp mong chờ chính sách gỡ vướng nghĩa vụ thuế tồn đọng

Doanh nghiệp mong chờ chính sách gỡ vướng nghĩa vụ thuế tồn đọng

(TBTCO) - Thảo luận về chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp, các đại biểu Quốc hội đánh giá đề xuất của Chính phủ là kịp thời, được người nộp thuế, cộng đồng doanh nghiệp rất mong đợi.
Mở rộng ưu đãi đầu tư đặc biệt, khấu hao nhanh cho dự án xanh

Mở rộng ưu đãi đầu tư đặc biệt, khấu hao nhanh cho dự án xanh

(TBTCO) - Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư vừa được Quốc hội thông qua chiều ngày 20/11 với các nội dung về cơ chế nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường, ưu đãi và hỗ trợ đầu tư đặc biệt; bổ sung chính sách thúc đẩy chuyển đổi xanh và sửa đổi Danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ Hỗ trợ đầu tư

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn làm Chủ tịch Hội đồng quản lý Quỹ Hỗ trợ đầu tư

(TBTCO) - Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng vừa ký Quyết định số 2291/QĐ-TTg ngày 20/11/2026 về việc kiện toàn Hội đồng quản lý Quỹ Hỗ trợ đầu tư. Chủ tịch Hội đồng là Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn.
Từ 1/7/2027: Đất bỏ hoang chịu thuế suất 0,2%, không áp dụng hạn mức

Từ 1/7/2027: Đất bỏ hoang chịu thuế suất 0,2%, không áp dụng hạn mức

(TBTCO) - Quốc hội vừa thông qua luật sửa 3 luật về thuế, theo đó đất bỏ hoang chịu thuế suất 0,2%, không áp dụng hạn mức từ ngày 1/7/2027.
Đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp để tháo gỡ nghĩa vụ thuế tồn đọng

Đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài, tiền chậm nộp để tháo gỡ nghĩa vụ thuế tồn đọng

(TBTCO) - Chính phủ đề xuất xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp cho người nộp thuế đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đăng ký, tạo điều kiện cho người nộp thuế khôi phục kinh doanh hoặc rút khỏi thị trường đúng quy định.
Trường Bồi dưỡng cán bộ kinh tế - tài chính kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam

Trường Bồi dưỡng cán bộ kinh tế - tài chính kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam

(TBTCO) - Ngày 20/11/2026, Trường Bồi dưỡng cán bộ kinh tế - tài chính long trọng tổ chức Lễ kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam (20/11/1982 - 20/11/2026) và gặp mặt truyền thống, vinh danh, khen thưởng các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều