Báo cáo từ Bộ Tài chính cho biết, lũy kế thanh toán vốn đầu tư công của cả nước từ đầu năm đến ngày 31/8/2023 là 300.342,6 tỷ đồng, đạt 39,47% kế hoạch (760.852,2 tỷ đồng, bao gồm kế hoạch Thủ tướng Chính phủ đã giao là 707.044,2 tỷ đồng và kế hoạch vốn cân đối ngân sách địa phương triển khai tăng so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao là 53.808,0 tỷ đồng). Trong đó Chương trình phục hồi và phát triển KT-XH là 38.202,182 tỷ đồng, đạt 29% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
 |
| Tỷ lệ giải ngân có tăng so với cùng kỳ, song vẫn còn nhiều thách thức đặt ra cho công tác giải ngân từ nay đến cuối năm. Ảnh TL |
Ước thanh toán đến hết tháng 9/2023 là 363.310,6 tỷ đồng, đạt 47,75% kế hoạch, đạt 51,38% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, tăng so với cùng kỳ (cùng kỳ năm 2022 đạt 42,16% kế hoạch và đạt 46,70% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao). Trong đó Chương trình phục hồi và phát triển KT-XH là 49.740,216 tỷ đồng, đạt 38,4% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao.
| Các dự án quan trọng quốc gia có tỷ lệ giải ngân cao hơn trung bình cả nước Đến hết ngày 31/8/2023, tổng số vốn giải ngân của 9 dự án quan trọng quốc gia ngành giao thông vận tải (Cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020; Cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2021 - 2025; Cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, giai đoạn 1; Cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, giai đoạn 1; Cao tốc Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng, giai đoạn 1; Dự án Vành đai 4 TP. Hà Nội; Dự án Vành đai 3 TP. Hồ Chí Minh; Dự án đường Hồ Chí Minh; Dự án bồi thường, hỗ trợ tái định cư sân bay Long Thành) là 48.297,55 tỷ đồng, đạt tỷ lệ 55,3% trên tổng kế hoạch năm 2023 được giao (87.317 tỷ đồng), trong đó, vốn NSTW là 41.857,66 tỷ đồng, đạt 53,9% và vốn NSĐP là 6.997,98 tỷ đồng, đạt 72,9%. Như vậy, kết quả giải ngân các dự án quan trọng quốc gia đạt tỷ lệ giải ngân cao hơn tỷ lệ bình quân chung 8 tháng của cả nước. |
Có 12/52 bộ, cơ quan trung ương và 30/63 địa phương có tỷ lệ ước giải ngân đạt trên 50%. Một số bộ, cơ quan trung ương và địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt cao gồm: Ngân hàng Phát triển (100%), Ngân hàng Nhà nước (69,65%), Ban quản lý lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh (68,06%), Đồng Tháp (79,36%), Long An (74,98%), Tiền Giang (77,84%).
Tuy nhiên, vẫn còn 29 bộ và 3 địa phương giải ngân được dưới 30% kế hoạch vốn, trong đó có 17 bộ, cơ quang trung ương chỉ giải ngân dưới 10%.
Bộ Tài chính cho biết, mặc dù tỷ lệ giải ngân cao hơn so với cùng kỳ năm trước, nhưng trên cơ sở cuộc họp Tổ công tác trong thời gian vừa qua (Tổ công tác số 3 do Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang làm tổ trưởng; Tổ công tác số 2 do Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà làm tổ trưởng) và tổng hợp theo báo cáo 8 tháng của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương, việc giải ngân vốn đầu tư công còn tồn tại một số vướng mắc.
Cụ thể, trong việc giao đất, chuyển đổi đất rừng tại một số dự án còn phức tạp, mất nhiều thời gian, chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư (tại Bộ Giao thông vận tải và tỉnh Quảng Bình).
Thực hiện các quy định mới về an toàn phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường (Bộ Y tế, tỉnh Thừa Thiên Huế), một số dự án mang tính chất chuyên ngành phải trình duyệt nhiều bước. Các dự án thủy lợi, đê điều có tính đặc thù, công tác thi công có tính thời vụ, thời gian thi công ngắn, vừa thi công, vừa phải đảm bảo phục vụ sản xuất nông nghiệp, việc khoan đê, cắt đê không thực hiện được trong mùa mưa bão; khan hiếm nguồn nguyên vật liệu, biến động giá nguyên vật liệu.
Các bộ, ngành và địa phương có nhu cầu điều chỉnh vốn từ Chương trình phục hồi và phát triển triển kinh tế với các nhiệm vụ, dự án thuộc Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025 nhưng chưa thực hiện được do phải chờ hướng dẫn cụ thể của Bộ Kế hoạch và Đầu tư.
Một số địa phương chưa tổ chức đấu giá đất nên chưa có số thu để giải ngân.
Bộ Tài chính cho biết, theo tổng hợp, tuy chỉ có 3 địa phương tỷ lệ giải ngân dưới 30%, song có 57 địa phương còn tồn tại nhiều dự án giải ngân dưới 10% (298 dự án sử dụng NSTW hỗ trợ có mục tiêu nguồn vốn trong nước với kế hoạch triển khai là 20.379 tỷ đồng) và 109 dự án tại 41 địa phương chưa thực hiện giải ngân. Nguyên nhân chủ yếu do khâu tổ chức thực hiện, đặc biệt là các khó khăn trong công tác giải phóng mặt bằng do đặc thù của từng dự án. Vì vậy cần phải có sự quan tâm, vào cuộc quyết liệt của các bộ, cơ quan trung ương và địa phương.
 |
| Công chức Kho bạc Nhà nước Nam Định đang thực hiện kiểm soát các thủ tục thanh toán vốn đầu tư công. Ảnh: H.T |
Từ tình hình trên, Bộ Tài chính báo cáo Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư tổng hợp trình cấp có thẩm quyền xem xét phương án cắt giảm kế hoạch năm 2023 tương ứng kế hoạch đã bố trí cho các dự án đến hết 31/10/2023 có tỷ lệ giải ngân bằng 0% và cắt giảm kế hoạch đến hết 31/10/2023 chưa thực hiện phân bổ. Đồng thời, Bộ Tài chính cũng đề nghị các bộ, ngành và địa phương đánh giá kiểm điểm trách nhiệm cụ thể trong việc phải cắt giảm kế hoạch, rút kinh nghiệm trong việc xây dựng kế hoạch 2024 đảm bảo sát với khả năng thực hiện.
| Để tạo thuận lợi cho công tác giải ngân vốn đầu tư công từ nay đến cuối năm, theo Bộ Tài chính, các bộ, ngành, địa phương cần quan tâm hơn nữa đến công tác giải phóng mặt bằng. |
Riêng đối với các dự án thuộc Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế xã hội được giải ngân trong thời gian 2 năm (2022-2023), tuy nhiên sau khi hoàn thiện các thủ tục đầu tư (rà soát danh mục, đăng ký, phân bổ vốn đầu tư), thực tế dự án chỉ được giải ngân trong khoảng một năm. Các dự án công nghệ thông tin thuộc Chương trình có yêu cầu phức tạp về kỹ thuật, về công nghệ, cần phải xin hướng dẫn của các cơ quan chuyên môn trước khi phê duyệt dự án. Vì vậy, Bộ Tài chính kiến nghị Thủ tướng Chính phủ ưu tiên cho phép dài thời gian thực hiện và giải ngân của các dự án công nghệ thông tin nhằm mục tiêu chuyển đổi số.
Về kế hoạch kéo dài các năm trước chuyển sang năm 2023 là 54.725 tỷ đồng, dự kiến đến hết tháng 9 tỷ lệ giải ngân nguồn vốn này khoảng 44,31% (thấp hơn tỷ lệ giải ngân nguồn vốn trong kế hoạch năm). Bộ Tài chính đề nghị Thủ tướng Chính phủ giao Bộ Kế hoạch và Đầu tư phối hợp với các bộ, cơ quan trung ương và địa phương làm rõ lý do, trách nhiệm trong việc đề xuất việc kéo dài thời gian thực hiện và giải ngân sang năm sau nhưng khả năng giải ngân chậm làm ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng nguồn vốn NSNN.
Đối với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính cũng để nghị khẩn trương có hướng dẫn về phân bổ, giao kế hoạch, giải ngân vốn chuẩn bị đầu tư dự án theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Lê Minh Khái tại văn bản số 7160/VPCP-KTTH ngày 18/9/2023.
Đối với các bộ, cơ quan trung ương và địa phương, Bộ Tài chính yêu cầu tiếp tục tập trung chỉ đạo tháo gỡ vướng mắc để triển khai nhanh, hiệu quả các nhiệm vụ trọng tâm về giải ngân vốn theo đúng chỉ đạo của Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ tại các Nghị quyết, Chỉ thị, Công điện về thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công.
Khẩn trương triển khai phân bổ kế hoạch vốn năm 2023 cho các dự án thuộc danh mục dự án được giao theo Quyết định số 888/QĐ-TTg ngày 24/7/2023; có quyết định điều chỉnh kế hoạch (nếu có nhu cầu) theo hướng dẫn của Bộ Kế hoạch và Đầu tư về điều chỉnh vốn giữa các nhiệm vụ, dự án của Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội với các nhiệm vụ, dự án thuộc Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 – 2025.
Các tổ công tác tại các bộ, cơ quan trung ương và địa phương quyết liệt trong kiểm tra, đôn đốc, kiểm điểm tiến độ theo tuần để kịp thời tháo gỡ khó khăn để đẩy nhanh tiến độ giải ngân các dự án./.
