“Điểm sáng” trong phát triển người tham gia

Năm 2021, trong bối cảnh dịch Covid-19 tác động sâu sắc, toàn diện tới mọi mặt đời sống kinh tế-xã hội, tuy nhiên, ngành Bảo hiểm xã hội (BHXH) Việt Nam đã phấn đấu đạt mức cao nhất các chỉ tiêu, nhiệm vụ được giao. Đáng chú ý trong đó, số người tham gia BHXH tự nguyện tiếp tục tăng trưởng mạnh, là một trong những “điểm sáng” của ngành BHXH, được các đại biểu Quốc hội khóa XV ghi nhận, đánh giá cao. Trong năm 2021, có hơn 1,4 triệu người tham gia BHXH tự nguyện, tăng 28% so với cùng kỳ năm 2020, đạt 2,94% lực lượng lao động trong độ tuổi là nông dân và lao động khu vực phi chính thức, cao hơn 1,94% so với chỉ tiêu được giao tại Nghị quyết số 28-NQ/TW (năm 2021 là 1%).

Tuyên truyền chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện tới người dân tại Sa Đéc (Đồng Tháp).

Việc giữ vững tốc độ tăng trưởng BHXH tự nguyện trong điều kiện khó khăn chung, một lần nữa khẳng định sự quyết tâm, nỗ lực cao của toàn ngành BHXH Việt Nam. Trong đó là sự tích cực, chủ động, quyết liệt thực hiện đồng bộ các giải pháp trong công tác thu và phát triển người tham gia BHXH, BHYT phù hợp với các địa bàn, khu vực tương ứng với từng cấp độ dịch Covid-19; là những nỗ lực trong đổi mới nội dung, hình thức truyền thông vận động người tham gia BHXH, BHYT, thích ứng linh hoạt trong bối cảnh dịch Covid-19. Bên cạnh đó, ngoài sự hỗ trợ từ ngân sách nhà nước (ngân sách nhà nước hiện hỗ trợ 30% mức đóng BHXH tự nguyện cho các đối tượng hộ nghèo, hộ cận nghèo là 25% và tất cả các đối tượng còn lại được hỗ trợ 10%), nhiều địa phương cũng đã có những hỗ trợ thêm cho các đối tượng tham gia BHXH tự nguyện tùy vào ngân sách địa phương, giúp hỗ trợ sự tăng trưởng của tỷ lệ bao phủ BHXH tự nguyện trong năm 2021.

Theo quy định hiện hành, mức đóng BHXH tự nguyện hàng tháng được tính bằng 22% mức thu nhập tháng do người tham gia BHXH tự nguyện lựa chọn. Mức thu nhập tháng do người tham gia BHXH tự nguyện lựa chọn thấp nhất bằng mức chuẩn hộ nghèo của khu vực nông thôn theo quy định của Thủ tướng Chính phủ và cao nhất bằng 20 lần mức lương cơ sở tại thời điểm đóng. Năm 2021, mức chuẩn hộ nghèo khu vực nông thôn là 700.000 đồng/người/tháng và mức lương cơ sở là 1.490.000 đồng/người/tháng. Do đó, mức đóng BHXH tự nguyện năm 2021 thấp nhất hàng tháng là 22% x 700.000 = 154.000 đồng/tháng.

Tuy nhiên, từ ngày 1/1/2022, theo quy định chuẩn nghèo đa chiều giai đoạn 2021-2025 tại Nghị định số 07/2021/NĐ-CP, mức chuẩn nghèo của khu vực nông thôn tăng từ 700.000 đồng lên 1.500.000 đồng/tháng. Mức đóng BHXH tự nguyện thấp nhất theo mức chuẩn nghèo mới sẽ là: 22% x 1.500.000 đồng = 330.000 đồng/tháng, tăng 176.000 đồng/tháng so với mức đóng BHXH tự nguyện của năm 2021. Việc mức thu nhập chuẩn nghèo đa chiều mới tăng lên gấp đôi khiến cho mức đóng BHXH tự nguyện cũng tăng theo. Điều này được nhận định là sẽ gây khó khăn lớn cho công tác phát triển đối tượng tham gia BHXH tự nguyện trong giai đoạn mới.

Đề xuất tăng mức hỗ trợ đóng BHXH tự nguyện

Chia sẻ với phóng viên về những khó khăn trong việc phát triển BHXH tự nguyện trong tình hình mới, Tổng Giám đốc BHXH Việt Nam Nguyễn Thế Mạnh cho biết, đây là điều mà BHXH Việt Nam rất trăn trở khi mà mức đóng tối thiểu hiện tăng lên hơn gấp đôi do mức chuẩn nghèo đa chiều tăng lên. “Đây quả thật là một bài toán rất khó và chúng tôi cũng đã tập trung ngay từ sớm vào công tác tuyên truyền để người dân hiểu cũng như các cấp ủy chính quyền địa phương nắm rõ để có các giải pháp tuyên truyền linh hoạt, hiệu quả, phù hợp với từng đối tượng, hướng tới đạt độ bao phủ BHXH tự nguyện đã được đưa vào nghị quyết của Đảng, của các cấp chính quyền địa phương” – ông Nguyễn Thế Mạnh cho biết.

Bên cạnh đó, BHXH Việt Nam đã có đề xuất tăng mức hỗ trợ tiền đóng BHXH tự nguyện nâng từ 30% lên 50% đối với người thuộc hộ nghèo, từ 25% lên 30% đối với người thuộc hộ cận nghèo và từ 10% lên 20% đối với các đối tượng còn lại. Hiện tại, BHXH Việt Nam đang cùng Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội thống nhất đề xuất tăng mức hỗ trợ phù hợp cho các đối tượng ngày.

Một giải pháp khác được đại diện ngành BHXH Việt Nam đưa ra là đề nghị ngoài ngân sách trung ương thì ngân sách địa phương các tỉnh cũng cần có những hỗ trợ thêm cho người dân tham gia BHXH tự nguyện, đặc biệt là mức tăng thêm so với chính sách trước đây. Đồng thời, BHXH Việt Nam tiếp tục kêu gọi sự đóng góp, chung tay của các ngành, các cấp, các doanh nghiệp, các mạnh thường quân trong việc tặng sổ BHXH tự nguyện cho người dân. Vừa qua, vào dịp Tết Nguyên đán 2022, toàn ngành BHXH Việt Nam đã trao tặng gần 600 sổ BHXH, hơn 10.000 thẻ BHYT tới người dân có hoàn cảnh khó khăn. Từ phát động toàn ngành BHXH, hoạt động trao tặng sổ BHXH tự nguyện và thẻ BHYT đã lan toả ra các doanh nghiệp và các tổ chức khác cùng chung tay hỗ trợ người yếu thế trong xã hội có “tấm hộ chiếu an sinh”.

“Với phương án như vậy và sự triển khai quyết liệt, vào cuộc cũng như trách nhiệm của các cấp chính quyền địa phương sát cánh cùng cơ quan BHXH, tôi tin tưởng rằng, chúng ta sẽ giải quyết được bài toán này, để người dân tiếp tục tham gia BHXH tự nguyện, hướng tới mục tiêu BHXH toàn dân”- ông Nguyễn Thế Mạnh khẳng định.