Đó là ý kiến của Thứ trưởng Bộ Tài chính Trương Chí Trung trong cuộc trả lời phỏng vấn TBTCVN.

PV: Xin Thứ trưởng cho biết, Bộ Tài chính đã ban hành những chính sách gì để thực hiện các cam kết quốc tế theo Hiệp định Thương mại tự do (FTA) đã ký kết?

Thứ trưởng Trương Chí Trung: Cho đến nay Việt Nam đã tham gia 8 hiệp định thương mại tự do, bao gồm với ASEAN, và ASEAN với các đối tác Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc, Úc, Niu Di-Lân và Ấn Độ; song phương giữa Việt Nam với Nhật Bản và giữa Việt nam với Chi-Lê. Việt Nam đã bắt đầu thực hiện cam kết của những hiệp định này từ giai đoạn 2005 - 2010, và cho đến thời điểm hiện nay, phần lớn thuế nhập khẩu trong các hiệp định này đã được xóa bỏ, phần còn lại cơ bản sẽ được xóa bỏ trong giai đoạn từ nay đến năm 2018 - 2020.

Để triển khai các cam kết này, Bộ Tài chính đã ban hành các thông tư hướng dẫn cho từng hiệp định, vừa nhằm tuân thủ thực thi các cam kết quốc tế, vừa tạo khuôn khổ pháp lý để các doanh nghiệp và cơ quan quản lý thực hiện.

Vừa qua, Bộ Tài chính đã ban hành 5 thông tư để thực hiện cho các hiệp định ASEAN, ASEAN với Trung Quốc, Hàn Quốc, Úc và Niu Di-Lân, và với Ấn Độ cho giai đoạn 2015 - 2018. Trong quý I/2015, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục ban hành thông tư để thực hiện cam kết với Nhật Bản.

Bên cạnh việc ban hành các văn bản pháp quy triển khai cam kết và hướng dẫn thực hiện biểu thuế nhập khẩu ưu đãi đặc biệt của Việt Nam, Bộ Tài chính đã tổ chức nhiều hình thức tham vấn rộng rãi như tổ chức lấy ý kiến các bộ, ngành, hiệp hội, tổng công ty và doanh nghiệp; tham gia các cuộc hội thảo; tổ chức các buổi tuyên truyền ở các vùng miền, đối tượng là các bộ, ngành, hiệp hội, các tổng công ty và các doanh nghiệp, qua đó đánh giá tác động của việc cắt giảm thuế giai đoạn 2015 - 2020 đối với các ngành hàng.

PV: Việc thực hiện các biểu thuế nhập khẩu ưu đãi mới này liệu có làm giảm thu ngân sách không, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Trương Chí Trung: Thực tế thu thuế từ hoạt động xuất nhập khẩu trong các năm qua tăng tương đối nhanh. Giai đoạn trước khi Việt Nam gia nhập WTO (2001 - 2006) thì thu từ hoạt động xuất nhập khẩu tăng khoảng 16,7%/năm, giai đoạn từ 2007 - 2014 có tốc độ tăng khá cao, trung bình hơn 20%/năm, có năm tăng 40 - 47%.

Có được kết quả này là nhờ kim ngạch xuất nhập khẩu tăng mạnh qua các năm và thuế nhập khẩu nói chung và trong các hiệp định thương mại tự do nói riêng đang trong lộ trình giảm dần, chưa xóa bỏ hoàn toàn.

Tỷ trọng thu ngân sách nhà nước (NSNN) từ thuế xuất nhập khẩu trên tổng thu NSNN năm sau so với năm trước có xu hướng giảm mặc dù giá trị thu NSNN từ thuế xuất nhập khẩu và tổng thu NSNN vẫn tăng dần với tốc độ tăng khác nhau qua các năm.

Thực tế trên cho thấy đóng góp của nguồn thu từ thuế xuất nhập khẩu không ảnh hưởng nhiều tới tổng thu NSNN. Nguyên nhân do tỷ trọng thu từ thuế xuất nhập khẩu giảm nhưng có sự bù đắp của các nguồn thu khác, nên vẫn đảm bảo tổng thu NSNN tăng đều qua các năm. Xu hướng này phù hợp với xu hướng hội nhập khi các rào cản thuế quan đang dần được xóa bỏ.

Thực hiện cam kết FTA: Vẫn đảm bảo nguồn thu ngân sách
Theo nghiên cứu của Bộ Tài chính mặc dù dự báo số thu vẫn tăng nhưng sẽ chậm hơn so với giai đoạn trước. Dự toán thu NSNN từ hoạt động xuất nhập khẩu năm 2015 là 260.000 tỷ đồng, tăng 16% so với năm trước (224.000 tỷ đồng).   Thứ trưởng Trương Chí Trung

Việc thực hiện cắt giảm theo các cam kết FTA sẽ có tác động giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp, thúc đẩy hoạt động sản xuất, kinh doanh, qua đó làm gia tăng kim ngạch xuất nhập khẩu, góp phần có tác động lan tỏa trong toàn bộ nền kinh tế trong việc tăng thu NSNN (từ các sắc thuế nội địa khác như thuế thu nhập doanh nghiệp...), tạo công ăn việc làm cho người lao động và tăng tính chủ động của nền kinh tế, giảm sự phụ thuộc vào sản phẩm nhập khẩu.

Trong giai đoạn tới, khi mà Việt Nam thực hiện lộ trình xóa bỏ thuế nhập khẩu cho hầu hết các mặt hàng theo các hiệp định đã ký kết, cũng như triển khai thực hiện các hiệp định đang đàm phán như Hiệp định đối tác chiến lược xuyên Thái Bình Dương (TPP), Hiệp định Thương mại tự do với Liên minh Châu Âu, thì sẽ có tác động lớn đến hoạt động sản xuất, kinh doanh, xuất nhập khẩu, qua đó tác động đến thu ngân sách.

PV: Vậy để vừa thực hiện tốt cam kết quốc tế, vừa đảm bảo nguồn thu ngân sách, Bộ Tài chính đã và đang triển khai các giải pháp gì, thưa Thứ trưởng?

Thứ trưởng Trương Chí Trung: Hiện nay, các cam kết quốc tế đã được Bộ Tài chính xây dựng có lộ trình hợp lý, thực hiện giảm dần thuế nhập khẩu theo các cam kết quốc tế để không tạo ra biến động lớn, đột ngột đến hoạt động sản xuất kinh doanh, xuất nhập khẩu và thu ngân sách.

Bộ Tài chính đã và đang thực hiện kết hợp đồng bộ, chặt chẽ chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa nhằm tiếp tục giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, đảm bảo nền kinh tế phát triển bền vững và tăng trưởng hợp lý.

Bên cạnh đó, thực hiện tái cơ cấu nền kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình phát triển, tăng cường tính tự chủ, độc lập của nền kinh tế, đa dạng hoá tránh sự phụ thuộc vào một thị trường; tập trung tháo gỡ khó khăn, thúc đẩy phát triển sản xuất kinh doanh, phục hồi tăng trưởng, tạo nguồn thu ngân sách ổn định, bền vững.

Ngành Tài chính cũng thực hiện cơ cấu lại thu ngân sách phù hợp với lộ trình và định hướng hội nhập, theo hướng tăng dần thu nội địa để đảm bảo thu NSNN.

Tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan Thuế, cơ quan Hải quan và các địa phương đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính gắn với hiện đại hóa lĩnh vực hải quan, rút ngắn thời gian thông quan, tạo thuận lợi, tiết kiệm thời gian, chi phí cho người nộp thuế; triển khai quyết liệt các biện pháp chống thất thu, chống chuyển giá, buôn lậu, gian lận thương mại, trốn thuế.

PV: Xin cảm ơn Thứ trưởng!

Minh Đức