Đáng chú ý nhất trong số các dự án triển khai mới đây là 3 dự án quy mô lớn mang tính chất chiến lược hướng tới phát triển kinh tế biển gồm: cảng Cái Mép Gemadept - Terminal Link giai đoạn 2 (cụm cảng biển nước sâu Cái Mép - Thị Vải), cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ giai đoạn 1; cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ.
Dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ với tổng mức đầu tư lên đến 128.000 tỷ đồng (gần 5 tỷ USD) được xem là cú hích chiến lược, được trao quyết định đầu tư ngày 29/4/2026. Giai đoạn 1, dự án xây dựng bến cảng dài khoảng 7 km, quy mô sử dụng đất khoảng 571 ha, với 4 bến chính và 9 bến sà lan, đạt công suất 4,8 triệu TEU/năm vào năm 2030. Cảng có khả năng tiếp nhận tàu container lớn nhất thế giới hiện nay với tải trọng trên 250.000 tấn.
 |
| TP. Hồ Chí Minh đang từng bước hình thành hệ sinh thái hàng hải hiện đại. Ảnh: Trí Dũng |
Theo ông Nguyễn Lê Chơn Tâm - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Cảng Sài Gòn (VIMC), đại diện tổ hợp nhà đầu tư, dự án cảng trung chuyển quốc tế Cần Giờ nằm tại vị trí địa chiến lược trên tuyến hàng hải quốc tế, với tổng công suất thiết kế lên đến 16,9 triệu TEU. Mục tiêu của VIMC là biến Cần Giờ thành chiếc cầu nối ngắn nhất, hiệu quả nhất để giúp hàng hóa thế giới đến Việt Nam và hàng hóa Việt Nam ra thế giới nhanh hơn, hiệu quả hơn, kinh tế hơn. Đây chính là cách để nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế quốc gia trong kỷ nguyên mới.
“Siêu cảng” Cần Giờ khi hình thành sẽ cùng cụm cảng Cái Mép - Thị Vải tạo thành “mặt tiền biển” đón siêu tàu liền mạch, đưa TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm logistics của khu vực và quốc tế.
Ngày 17/4/2026, Gemadept Corporation cùng đối tác chiến lược CMA CGM, một hãng tàu container lớn nhất của Pháp, đã chính thức động thổ dự án cảng nước sâu Gemalink giai đoạn 2 tại cụm cảng Cái Mép - Thị Vải, khu vực cửa ngõ hàng hải quan trọng phía Nam.
| Với lợi thế về vị trí địa chiến lược, quy mô thị trường, hệ thống cảng biển nước sâu, mạng lưới logistics ngày càng hoàn thiện và các dự án động lực đang được triển khai, TP. Hồ Chí Minh đang đứng trước cơ hội hình thành một hệ sinh thái hàng hải hiện đại, có khả năng kết nối sâu với các chuỗi cung ứng toàn cầu. |
Dự án có quy mô 1.150 m cầu bến chính, tổng diện tích 93 ha, trong đó có 21,4 ha mặt nước. Giai đoạn 1 của cảng đã được đưa vào khai thác với 800 m cầu cảng chính và 190 m cầu cảng phụ, tiếp nhận tàu trọng tải đến 232.000 tấn.
Ở giai đoạn 2, dự án xây dựng bổ sung cầu cảng chính dài 285 m, tiếp nhận tàu 250.000 DWT và cầu cảng thượng lưu dài 359 m, tiếp nhận tàu 150.000 DWT. Tổng mức đầu tư gần 8.400 tỷ đồng, dự kiến hoàn thành vào quý IV/2027, nâng tổng công suất toàn cảng lên hơn 3 triệu TEU/năm.
Dự án tiếp tục tiên phong áp dụng mô hình “Cảng Xanh và Thông minh”. Toàn bộ hệ thống sẽ ứng dụng 100% thiết bị cẩu điện E-STS, E-RTG cùng công nghệ tối tân, giúp các hãng tàu đáp ứng tiêu chuẩn ESG toàn cầu và duy trì vị thế của cụm cảng Cái Mép - Thị Vải trong top 10 cảng container khai thác hiệu quả nhất thế giới. Việc mở rộng này không chỉ góp phần vào mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2 con số của quốc gia, mà còn thúc đẩy lộ trình đưa TP. Hồ Chí Minh trở thành trung tâm tài chính hàng hải quốc tế.
Cùng với đó, dự án cảng tổng hợp và container Cái Mép Hạ có tổng vốn đầu tư hơn 50.000 tỷ đồng, quy mô 351 ha, có thể đón tàu biển lớn nhất thế giới. Giai đoạn 1 xây dựng 2 cầu cảng dài 900 m, tiếp nhận tàu 250.000 DWT; 9 bến sà lan dài 1.027 m, tiếp nhận tàu 5.000 DWT, với công suất 2 triệu TEU/năm và tổng mức đầu tư hơn 14.800 tỷ đồng.
Song hành với đầu tư hạ tầng, TP. Hồ Chí Minh đang từng bước hoàn thiện chiến lược phát triển kinh tế biển. Sau sáp nhập, địa giới hành chính của TP. Hồ Chí Minh mở rộng từ hơn 2.000 km2 lên hơn 6.770 km2, kéo theo phạm vi quản lý cảng biển tăng từ 24 lên hơn 70 cảng, tạo dư địa lớn cho phát triển.
Hiện Đề án phát triển kinh tế biển TP. Hồ Chí Minh thành trung tâm kinh tế biển quốc gia đã được hoàn thiện, trình Thủ tướng Chính phủ, với trọng tâm là quy hoạch không gian biển và khai thác bền vững tài nguyên vùng bờ đến năm 2050.
Thực tế, ngay trong quý I/2026, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải đã ghi nhận tăng trưởng tích cực với sản lượng container đạt khoảng 1,94 triệu TEU, tăng 13% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, cảng Gemalink đạt hơn 523.000 TEU (tăng 17%), CMIT đạt trên 371.000 TEU (tăng 14%), còn SSIT ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng gần 269.000 TEU, tăng tới 47%.
Theo ông Nguyễn Xuân Sang - Thứ trưởng Bộ Xây dựng, cụm cảng Cái Mép - Thị Vải có lợi thế đặc biệt với độ sâu luồng lạch từ 14 m đến 15,5 m, cho phép tiếp nhận tàu container trên 200.000 DWT, thậm chí đã đón tàu tới 234.000 DWT mà không cần trung chuyển. Điều này giúp hàng hóa đi thẳng sang châu Âu, châu Mỹ và nhiều thị trường châu Á, giảm 20 - 30% chi phí logistics, rút ngắn thời gian và hạn chế rủi ro, giúp nâng cao vị thế của cụm cảng trên bản đồ hàng hải quốc tế
Bên cạnh đó, hơn 90% hàng hóa được vận chuyển bằng đường thủy nội địa, kết hợp với hạ tầng liên kết vùng ngày càng hoàn thiện, tạo nên hệ thống logistics hiệu quả và bền vững.
Hệ thống cảng dự kiến tăng trưởng 3,5 - 3,8%/năm, tiếp tục mở rộng khu bến Cái Mép Hạ, hướng tới phát triển cảng xanh, cảng thông minh và chuyển đổi số. Với nền tảng hiện có và loạt dự án đang triển khai, TP. Hồ Chí Minh đang từng bước khẳng định vai trò là cửa ngõ xuất nhập khẩu chiến lược của khu vực phía Nam, tiến tới trở thành trung tâm logistics và trung chuyển quốc tế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Song hành với đầu tư hạ tầng, chuyển đổi số, phát triển xanh và giảm phát thải đang trở thành yêu cầu tất yếu của ngành hàng hải toàn cầu.
Xu hướng xây dựng cảng thông minh, cảng xanh, thúc đẩy quá trình khử carbon (decarbonization), phát triển các hành lang vận tải xanh (green corridor) và ứng dụng công nghệ số trong quản lý khai thác đang được triển khai mạnh mẽ tại các trung tâm hàng hải lớn trên thế giới.
Đối với TP. Hồ Chí Minh, đây không chỉ là yêu cầu về môi trường, mà còn là điều kiện để nâng cao năng lực cạnh tranh, thu hút các hãng tàu, nhà đầu tư và doanh nghiệp logistics quốc tế trong giai đoạn phát triển mới.
Khi các quy hoạch chiến lược, cơ chế quản trị mới và các dự án hạ tầng trọng điểm được triển khai đồng bộ, TP. Hồ Chí Minh sẽ không chỉ tiếp tục giữ vai trò đầu tàu kinh tế của cả nước, mà còn từng bước khẳng định vị thế là trung tâm logistics, dịch vụ hàng hải và trung chuyển khu vực, đóng góp quan trọng vào mục tiêu phát triển kinh tế biển bền vững và nâng cao vị thế hàng hải quốc gia trong giai đoạn mới.
