PV: Kinh tế Việt Nam đang phục hồi rõ nét, ông đánh giá như thế nào về việc phối hợp nhịp nhàng, đồng bộ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, tạo đà cho tăng trưởng trong những tháng đầu năm 2022?

TS. Nguyễn Như Quỳnh: Chính sách tài khóa (CSTK) và chính sách tiền tệ (CSTT) là hai công cụ điều tiết vĩ mô quan trọng ở mọi quốc gia và có mối liên hệ phụ thuộc lẫn nhau. Trong thời gian qua, CSTK và CSTT đã có sự phối hợp đồng bộ, linh hoạt, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, tháo gỡ khó khăn cho sản xuất - kinh doanh và an sinh xã hội.

Trong 7 tháng của năm 2022, CSTK được điều hành chủ động, linh hoạt, quyết liệt và hiệu quả. Các giải pháp chính sách kịp thời được ban hành, điều chỉnh và triển khai nhằm hỗ trợ nền kinh tế, đồng thời đảm bảo nguồn lực hỗ trợ Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội.

TS. Nguyễn Như Quỳnh

Mặt khác, CSTT được điều hành chủ động, linh hoạt, thận trọng, phối hợp chặt chẽ với CSTK và các chính sách kinh tế vĩ mô khác nhằm góp phần kiểm soát lạm phát, ổn định thị trường tiền tệ và ngoại hối, đảm bảo thanh khoản trong hệ thống. Mặt bằng lãi suất cho vay ổn định. Tín dụng tăng trưởng cao, tính đến ngày 30/6/2022, tín dụng toàn nền kinh tế đạt trên 11,4 triệu tỷ đồng, tăng 9,35% (cùng kỳ năm 2021 tăng 6,47%). Ngoài ra, các giải pháp giãn thời hạn trả nợ, miễn, giảm lãi, phí giúp đảm bảo duy trì tín dụng cho nền kinh tế và hỗ trợ phục hồi kinh tế. Tổng số tiền lãi miễn, giảm, hạ cho khách hàng bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19 đến nay đạt trên 50 nghìn tỷ đồng.

Nhìn chung, sự phối hợp đồng bộ giữa CSTK và CSTT đã góp phần ổn định và phục hồi kinh tế vĩ mô. GDP 6 tháng đầu năm 2022 tăng 6,42%, hoạt động sản xuất - kinh doanh khởi sắc, xuất khẩu duy trì đà tăng trưởng cao, kiểm soát lạm phát, đảm bảo các cân đối lớn của nền kinh tế.

PV: Dư luận đánh giá cao vai trò của CSTK trong hỗ trợ nền kinh tế phục hồi và tăng trưởng. Ông nhận định về điều này ra sao, thưa ông?

TS. Nguyễn Như Quỳnh: Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế - xã hội (KT-XH) trong các tháng đầu năm được triển khai khẩn trương, tích cực. Bộ Tài chính đã hoàn thành cơ bản việc trình cấp có thẩm quyền ban hành các hướng dẫn chính sách về miễn, giảm, gia hạn thu ngân sách nhà nước (NSNN); các chính sách tín dụng qua Ngân hàng Chính sách xã hội; đảm bảo nguồn lực thực hiện Chương trình phục hồi và phát triển KT-XH.

Các chính sách thu NSNN hỗ trợ phục hồi thúc đẩy nền kinh tế theo tinh thần Nghị quyết số 43/2022/QH15 của Quốc hội và Nghị quyết số 11/NQ-CP của Chính phủ, bao gồm: giảm thuế suất thuế giá trị gia tăng (GTGT) từ 10% xuống còn 8% từ ngày 1/2/2022 đến hết ngày 31/12/2022; cho phép tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp đối với khoản chi ủng hộ, tài trợ của doanh nghiệp, tổ chức cho các hoạt động phòng, chống dịch Covid-19 tại Việt Nam cho kỳ tính thuế năm 2022; giảm thuế trước bạ đăng ký ô tô sản xuất trong nước; giảm thuế nhập khẩu với một số mặt hàng.

Trước diễn biến phức tạp của thị trường xăng, dầu thế giới, giá xăng, dầu tăng mạnh, gây áp lực lên lạm phát và hoạt động sản xuất - kinh doanh trong nước và đời sống nhân dân, mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng, dầu, mỡ nhờn được giảm xuống mức sàn đến hết ngày 31/12/2022, theo Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Đồng thời, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 51/2022/NĐ-CP điều chỉnh giảm thuế nhập khẩu ưu đãi đối với mặt hàng xăng từ mức thuế suất 20% xuống 10%.

Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Văn Chung

Bên cạnh đó, Chính phủ đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ khác như: gia hạn thời hạn nộp thuế GTGT, thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân và tiền thuê đất trong năm 2022; gia hạn thời hạn nộp thuế tiêu thụ đặc biệt đối với ô tô sản xuất hoặc lắp ráp trong nước.

Việc giải ngân, các chính sách hỗ trợ cơ bản đạt kết quả tốt, trong đó đã miễn, giảm khoảng 31 nghìn tỷ đồng thuế, tương đương 48% quy mô dự kiến; gia hạn các loại thuế hơn 43 nghìn tỷ đồng, tương đương với 32% quy mô dự kiến.

PV: Theo ông, ngành Tài chính cần phải làm gì để đảm bảo các mục tiêu về tài chính - NSNN trong năm 2022?

TS. Nguyễn Như Quỳnh: Năm 2022 là năm có ý nghĩa quan trọng, tạo nền tảng thực hiện các mục tiêu của kế hoạch 5 năm 2021 - 2025. Trong năm 2022, tình hình kinh tế, chính trị thế giới vẫn có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, đặc biệt là xung đột vũ trang giữa Nga và Ukraine, lạm phát, giá dầu tăng cao, kinh tế toàn cầu phục hồi chậm lại... có thể tác động, ảnh hưởng đến kinh tế trong nước, hoạt động sản xuất - kinh doanh ở một số ngành, lĩnh vực; tạo áp lực kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô. Do đó, để đảm bảo các mục tiêu về tài chính - NSNN trong năm 2022, một số nội dung trọng tâm của ngành Tài chính cần được quan tâm gồm:

Một là, chủ động theo dõi sát tình hình trong nước, thế giới để tham mưu kịp thời cho Chính phủ ứng phó linh hoạt với các biến động vĩ mô, cũng như các biến động trong lĩnh vực tài chính, bảo đảm mục tiêu ổn định vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Phối hợp linh hoạt, chặt chẽ CSTK, CSTT và các chính sách kinh tế vĩ mô khác. Đặc biệt, Chính phủ khẩn trương triển khai kịp thời, trọng tâm, trọng điểm các giải pháp tài khóa, tiền tệ tại Nghị quyết số 43/2022/QH15 của Quốc hội nhằm phát huy tối đa hiệu quả của các gói kích thích kinh tế, cải thiện sản xuất - kinh doanh, góp phần thúc đẩy tăng trưởng GDP.

Hai là, tăng cường quản lý, chống thất thu, chuyển giá, gian lận thương mại, trốn lậu thuế, nhất là đối với các hình thức kinh doanh qua mạng, thương mại điện tử...; đẩy mạnh thanh tra, kiểm tra thuế; quản lý chặt chẽ hoàn thuế; quyết liệt xử lý, thu hồi nợ thuế, giảm tỷ lệ nợ đọng thuế, đẩy mạnh áp dụng hóa đơn điện tử; phấn đấu tăng thu NSNN so với dự toán.

Ba là, tiếp tục thực hiện chính sách chi tiết kiệm, hiệu quả; tăng cường kiểm soát chặt chẽ các khoản chi, hạn chế ứng trước dự toán và chi chuyển nguồn; chủ động rà soát, sắp xếp các khoản chi theo thứ tự ưu tiên; rà soát, cân đối nguồn lực cho chính sách an sinh xã hội, hỗ trợ người dân ổn định sau đại dịch Covid-19.

Bốn là, đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công, tạo động lực cho phục hồi và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Các bộ, ngành, địa phương chưa phân bổ hết kế hoạch vốn năm 2022 thì khẩn trương thực hiện phân bổ vốn chi tiết cho các dự án theo đúng quy định của Thủ tướng Chính phủ.

Năm là, chủ động phương án ứng phó với các rủi ro và yếu tố ảnh hưởng khác, đảm bảo cân đối ngân sách trung ương và ngân sách các cấp địa phương. Quản lý chặt chẽ bội chi NSNN; kiểm soát chặt chẽ nợ công, các nghĩa vụ nợ dự phòng của NSNN, nợ của chính quyền địa phương; đảm bảo mức vay nợ trong hạn mức được duyệt, kiểm soát các chỉ tiêu an toàn nợ công trong phạm vi ngưỡng, trần theo quy định.

PV: Xin cảm ơn ông!