Chiếc xuồng máy chở đầy thuốc lá lậu bị Cục Hải quan Đồng Tháp phối hợp với Công an bắt giữ. Ảnh: Lê Thu

Bắt hơn 3 triệu bao thuốc lá lậu

Ông Đặng Văn Dũng - Phó Chánh Văn phòng thường trực Ban Chỉ đạo 389 quốc gia cho biết, trong những năm qua công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại đối với mặt hàng thuốc lá luôn được lực lượng chức năng tích cực thực hiện và thu được nhiều kết quả quan trọng, góp phần tăng thu ngân sách, bảo vệ sản xuất trong nước, bảo đảm an ninh kinh tế, trật tự, an toàn xã hội, quyền lợi, sức khỏe của người dân.

Tuy nhiên, tình hình buôn lậu, gian lận thương mại đối với mặt hàng thuốc lá vẫn còn diễn biến phức tạp. Các đối tượng móc nối, cấu kết hình thành các đường dây buôn lậu, gian lận thương mại với thủ đoạn tinh vi, gây nhiều khó khăn cho các lực lượng chức năng trong việc phát hiện, xử lý vi phạm.

Hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển, kinh doanh, tàng trữ trái phép thuốc lá ngoại, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, thuốc lá nguyên liệu, xì gà trên tuyến biên giới, cửa khẩu, vùng biển và địa bàn nội địa không phát sinh điểm nóng, vụ việc nổi cộm, phức tạp nhưng chưa có chiều hướng giảm.

Mặt hàng vi phạm chủ yếu là thuốc lá điếu có xuất xứ từ Thái Lan, Campuchia, Lào; lá thuốc lá xuất xứ từ Trung Quốc; thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, xì gà có xuất xứ từ châu Âu, châu Mỹ. Nổi lên là địa bàn các tỉnh, thành phố Quảng Ninh, Cao Bằng, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hà Nội, Nghệ An, Quảng Trị, Đà Nẵng, Gia Lai, Ninh Thuận, Bình Thuận, Bình Phước, Tây Ninh, Long An, Đồng Tháp, An Giang, Kiên Giang, Bình Dương, TP. Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Trà Vinh, Sóc Trăng, Bạc Liêu, Cà Mau.

Những tháng đầu năm 2023, các lực lượng chức năng ở trung ương và các tỉnh, thành phố đã kiểm tra, phát hiện 2.799 vụ việc vi phạm liên quan đến thuốc lá nhập lậu. Qua đó tịch thu hơn 3 triệu bao thuốc lá điếu; gần 31,7 nghìn sản phẩm thuốc lá điện tử; 3,1 tấn nguyên liệu thuốc lá. Các đơn vị đã tiêu hủy 159.697 bao thuốc lá điếu, 2.513 sản phẩm thuốc lá điện tử. Đồng thời xử phạt vi phạm hành chính 2.365 vụ, 510 đối tượng với tổng số tiền phạt lên tới hơn 20 tỷ đồng. Đặc biệt có 174 vụ/189 bị can đã bị xử lý hình sự.

Tinh vi và liều lĩnh

Qua nhiều vụ việc đã bị phát hiện, xử lý có thể thấy, thủ đoạn của các đối tượng buôn lậu thuốc lá khá đa dạng. Đối tượng thường lợi dụng đặc điểm địa hình, thời tiết, khí hậu, giao thông trên tuyến biên giới, cửa khẩu, cảng biển, vùng biển… để vận chuyển trái phép thuốc lá.

Ví dụ như vụ việc giữa tháng 8/2023, lực lượng hải quan Đồng Tháp chỉ trong một buổi chiều bắt giữ liên tiếp 2 vụ buôn lậu thuốc lá. Vụ thứ nhất, đối tượng điều khiển xuồng máy chạy chở 16 túi nhựa bên trong có chứa 4.000 thuốc lá điếu, từ hướng sông biên giới Sở Thượng về kênh Tứ Thường. Toàn bộ tang vật đều là thuốc lá ngoại hiệu Jet và Hero. Vụ thứ hai chỉ sau đó 10 phút, Tổ công tác tiếp tục phát hiện và truy đuổi một phương tiện từ Campuchia về Việt Nam chở 24 túi nhựa chứa 6.000 bao thuốc lá lậu.

Theo nhận định của các lực lượng chức năng, đối tượng vận chuyển thuốc lá lậu rất tinh vi và liều lĩnh, thường xuyên thay đổi thời gian vận chuyển hàng lậu. Nếu như trước đây, các vụ vận chuyển hàng lậu thường được các đối tượng lợi dụng đêm tối để vận chuyển, nay họ tổ chức canh đường, nhằm lúc lực lượng chức năng vừa hết giờ làm việc hành chính, điều khiển phương tiện xuồng máy vượt sông, chở thuốc lá lậu với số lượng lớn. Trong quá trình truy đuổi mặc dù lực lượng hải quan và công an đã liên tục phát tín hiệu dừng phương tiện để kiểm tra, thậm chí nổ súng cảnh cáo, nhưng các đối tượng vẫn ngoan cố tăng tốc chạy vào bờ, sau đó bỏ lại phương tiện, tang vật, chạy thoát thân.

Đặc biệt, thay vì chở ngang nhiên bằng xe gắn máy thì nay việc vận chuyển thuốc lá lậu bằng xe ô tô trở nên “đại trà” hơn. Điển hình như tại Long An, vụ triệt phá điểm giao nhận thuốc lá điếu nhập lậu của Công an xã Tân Long, huyện Thủ Thừa ngày 15/3/2023, bắt giữ một đối tượng, tang vật thu giữ gồm 23.500 bao thuốc lá ngoại và một ô tô vận chuyển. Hay như vụ Bộ đội Biên phòng Long An phá thành công chuyên án LA 323, bắt giữ một đối tượng và 57.100 bao thuốc lá ngoại nhập lậu ngày 24/4/2023… Cũng với chiêu thức cất giấu hàng trên xe tải để vận chuyển thuốc lá lậu, ngày 17/6/2023, lực lượng công an tỉnh Long An đã phối hợp bắt quả tang 2 đối tượng đang vận chuyển 19.000 gói thuốc lá điếu nhập lậu các loại bằng xe ô tô.

Các đối tượng buôn lậu, gian lận thương mại, vận chuyển trái phép mặt hàng thuốc lá hoạt động có tổ chức chặt chẽ, trên địa bàn rộng, liên tuyến, liên tỉnh, xuyên quốc gia, thường xuyên thay đổi quy luật hoạt động, phương thức, thủ đoạn ngày càng tinh vi, gây khó khăn trong phát hiện, bắt giữ, xử lý của lực lượng chức năng.

Những tháng cuối năm và cận Tết, tình hình buôn lậu thuốc lá, vận chuyển trái phép hàng hóa, tiền tệ qua biên giới sẽ có chiều hướng gia tăng, phức tạp. Vì vậy, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia đã chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tiếp tục quán triệt, thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật, văn bản chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Ban Chỉ đạo 389 quốc gia về công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả; nhất là các văn bản chỉ đạo về công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả mặt hàng thuốc lá.

Bên cạnh đó, chủ động nắm chắc tình hình, làm tốt công tác điều tra cơ bản; nhận diện phương thức, thủ đoạn, quy luật hoạt động, đối tượng, đường dây, tuyến địa bàn trọng điểm về buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả.

Các lực lượng, đơn vị, địa phương, hiệp hội, doanh nghiệp thường xuyên trao đổi tình hình, chia sẻ thông tin, phối hợp phòng ngừa, đấu tranh hiệu quả với hoạt động buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả mặt hàng thuốc lá... Đồng thời tiếp tục rà soát, kiến nghị xử lý khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả đối với mặt hàng thuốc lá.

ÔNG NGUYỄN THANH TOÀN - CỤC TRƯỞNG CỤC HẢI QUAN ĐỒNG THÁP: Xử lý nghiêm để giáo dục, răn đe Các đối tượng buôn lậu biết rõ vận chuyển thuốc lá lậu với số lượng lớn, nếu bị bắt sẽ bị khởi tố hình sự. Chính vì vậy, hầu hết sẽ tìm mọi cách để thoát thân, trốn tránh trách nhiệm hình sự khi bị phát hiện. Cục Hải quan Đồng Tháp đã chỉ đạo lực lượng chuyên trách phối hợp với cơ quan công an để mở rộng điều tra các vụ việc vi phạm để xác minh, truy tìm đối tượng chủ hàng. Qua đó xử lý nghiêm để giáo dục, răn đe. ÔNG HÀ QUANG HÒA, TỔNG GIÁM ĐỐC TỔNG CÔNG TY THUỐC LÁ VIỆT NAM, PHÓ CHỦ TỊCH HIỆP HỘI THUỐC LÁ VIỆT NAM: Nguy cơ với sức khỏe và an toàn của người dân Một thực trạng đáng lo ngại là thuốc lá các nhãn hiệu nổi tiếng bị làm giả từ Campuchia và đưa về Việt Nam tiêu thụ, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tình hình kinh doanh của doanh nghiệp trong nước, sức khỏe người tiêu dùng và thất thu thuế. Bên cạnh thuốc lá điếu truyền thống, các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới (thuốc lá điện tử, thuốc lá làm nóng,…) mặc dù chưa có khung pháp luật quản lý nhưng đã và đang thâm nhập vào thị trường Việt Nam bằng nhiều con đường khác nhau (xách tay, tiểu ngạch, nhập lậu,…), được bán tràn lan và có xu hướng gia tăng nhanh chóng. Các sản phẩm này không những gây thất thu ngân sách mà hoàn toàn không được kiểm soát về thành phần, chất lượng, tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ đối với sức khỏe và an toàn của người sử dụng. Đông Mai (ghi)