Ảnh: TL.
Đánh giá các nội dung chính của quy hoạch thời kỳ trước, theo Liên danh tư vấn lập quy hoạch là Viện Chiến lược và phát triển giao thông vận tải (GTVT) - Công ty CP Tư vấn đầu tư và xây dựng GTVT - Tổng công ty Tư vấn thiết kế GTVT, các mục tiêu đặt ra không đạt được theo quy hoạch. Cụ thể, về vận tải, quy hoạch đặt ra đến năm 2019 đạt 1 - 2% về khách và 1 - 3% về hàng; tuy nhiên chỉ thực hiện được 0,17% về khách và 0,24% về hàng không.
Về kết cấu hạ tầng, vốn đầu tư cho hệ thống đường sắt không đảm bảo yêu cầu. Giai đoạn 2011 - 2015 chỉ đạt 1,8% toàn ngành, trong đó đường sắt quốc gia được trung bình 527 tỷ đồng/năm. Giai đoạn 2016-2020, con số này đã tăng lên, với tỷ lệ 6,8% vốn toàn ngành, trong đó đường sắt quốc gia trung bình 3.730 tỷ đồng/năm, nhưng vẫn thấp.
Về đường sắt hiện có, mới cải tạo, nâng cấp đảm bảo an toàn được 2/7 tuyến là Hà Nội - Lào Cai và Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh. Đối với đường sắt xây dựng mới, chưa hoàn thành tuyến Yên Viên - Phả Lại - Hạ Long - Cái Lân; chưa xây dựng 3 tuyến vành đai theo quy hoạch và nghiên cứu được 4/6 tuyến.
Mặt khác, trong quản lý quy hoạch, chưa thực hiện cắm mốc chỉ giới đất dành cho đường sắt nên khó khăn cho công tác quản lý; trong khi đó các địa phương quản lý đất dành cho đường sắt lại chưa theo quy định.
Trong dự thảo quy hoạch đang xây dựng, tư vấn đưa ra các chỉ tiêu cần đạt được đến năm 2030 như: Khối lượng vận chuyển hàng hóa đạt 11,8 triệu tấn, thị phần khoảng 0,3%; hành khách đạt 460 triệu khách, chiếm thị phần 4,4%.
Đồng thời, về hạ tầng, đầu tư nâng cấp, từng bước đưa vào cấp kĩ thuật các tuyến đường sắt hiện có, trong đó ưu tiên nâng cấp, hiện đại hóa tuyến đường sắt Hà Nội - TP. Hồ Chí Minh. Xây dựng các tuyến đường sắt kết nối cảng biển cửa ngõ quốc tế, cửa khẩu quốc tế chính; triển khai xây dựng một số đoạn đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam có nhu cầu vận tải lớn.
Tầm nhìn đến năm 2050, hoàn thành tuyến đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam, các tuyến đường sắt trong khu đầu mối Hà Nội, khu đầu mối TP. Hồ Chí Minh, đường sắt kết nối các cảng biển, khu công nghiệp, khu kinh tế, kết nối các tỉnh Tây Nguyên, đường sắt ven biển, đường sắt xuyên Á./.
Văn Nam-Trí Dũng
