Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam phát biểu tại phiên họp sáng 4/11.

Sáng 4/11, Quốc hội tiếp tục thảo luận tại hội trường về tình hình kinh tế - xã hội, ngân sách nhà nước, đầu tư công… Một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm, phát biểu nhiều nhất là về đổi mới sách giáo khoa (SGK) nói riêng và lĩnh vực giáo dục nói chung.

Đổi mới giáo dục là vấn đề rất khó

Theo các đại biểu, bên cạnh những kết quả tích cực đạt được trong đổi mới cơ bản và toàn diện giáo dục, thì lĩnh vực giáo dục đào tạo còn nhiều tồn tại, hạn chế, gây bức xúc dư luận xã hội. Một trong số đó là vấn đề biên soạn sách giáo khoa lớp 1, bộ Cánh Diều tiếp tục được đại biểu nêu ra, phân tích và đề nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT) làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan.

Đề cập về bộ SGK lớp 1, đại biểu Phạm Thị Minh Hiền nêu vấn đề, đây là năm đầu tiên áp dụng một chương trình làm bộ sách theo hình thức xã hội hóa trong điều kiện cơ sở vật chất còn thiếu thốn, đội ngũ giáo viên cấp tiểu học chưa thể đạt yêu cầu cao hơn chắc chắn sẽ gặp nhiều bỡ ngỡ. Tuy nhiên, nhiều chuyên gia đã nhận định, chúng ta đã học tập, tham khảo rất nhiều nước và cắt mỗi bên một ít để cho vào chương trình giáo dục đổi mới. Vì vậy, sách giáo khoa khi biên soạn cũng bị gọt đẽo theo một hệ thống chưa hoàn thiện.

"Muốn biên soạn bộ sách hoàn chỉnh thì trước hết phải có sẵn hoặc xây dựng hệ thống khoa học chuẩn chỉnh nhưng chúng ta lại cuốn chiếu từng giai đoạn, chỗ nọ có thể phá vỡ chỗ kia. Không riêng gì một bộ sách mà cả 5 bộ sách đều dính vào các lỗi cơ bản về nguyên tắc biên soạn, về bản quyền, về ngữ điệu", đại biểu nói.

Cùng mối quan tâm trong lĩnh vực GD&ĐT, đại biểu Quách Thế Tản (Hòa Bình) cho rằng, thành tích nổi bật của ngành Giáo dục vừa qua là đã hoàn thành mục tiêu kép, vừa bảo đảm an toàn sức khỏe của học sinh, giáo viên, vừa hoàn thành kế hoạch năm học 2019 - 2020. Đây là thành tích rất lớn, rất đáng tự hào.

Tuy nhiên, đại biểu Quách Thế Tản cũng chỉ rõ, lĩnh vực GD&ĐT cũng còn một số tồn tại, hạn chế. Đó là đội ngũ nhà giáo còn nhiều khó khăn, bất cập. Tình trạng thừa, thiếu giáo viên mầm non, phổ thông ở nhiều địa phương vẫn chưa được giải quyết dứt điểm, chất lượng chưa đồng đều. Một bộ phận giáo viên, cán bộ quản lý giáo dục chưa có ý thức giữ gìn đạo đức, phẩm chất và danh dự nhà giáo. Cơ sở vật chất trường lớp còn thiếu, đã xuống cấp, nhất là khu vực miền núi, vùng đặc biệt khó khăn. Đặc biệt, việc quản lý SGK và tài liệu tham khảo còn bất cập khi triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, nhất là một số nội dung chưa phù hợp trong SGK lớp 1. "Mặc dù Bộ GD&ĐT đã chỉ đạo giải pháp kịp thời song cũng cần rút kinh nghiệm sâu sắc về vấn đề này", đại biểu Quách Thế Tản đề nghị.

Phát biểu về ý kiến SGK tiếng Việt lớp 1 có "sạn", bà Ngô Thị Minh, Thứ trưởng Bộ GD&ĐT bày tỏ sự chia sẻ những lo toan, trăn trở của cử tri và các đại biểu. "Những lo toan đó hoàn toàn chính đáng. Việc đổi mới chương trình, SGK phổ thông là vấn đề lớn và rất khó. Bộ và Hội đồng thẩm định đã tiếp thu ý kiến cử tri, giải trình trước Quốc hội", bà Ngô Thị Minh nói. SGK là tài liệu và mỗi môn học có nhiều SGK. Việc dạy theo chủ đề sẽ giúp học sinh có nhiều cách nhìn nhận, cách tiếp cận bởi trình độ các em khác nhau.

Bên cạnh đó, thời gian qua do ảnh hưởng đại dịch Covid-19 nên việc bồi dưỡng giáo viên, học sinh theo chương trình mới cũng là "áp lực rất lớn". Vì vậy, Thứ trưởng Ngô Thị Minh mong đại biểu, cử tri hiểu và có sự đồng thuận.

Sai sót trong SGK lớp 1: Phải có cơ quan chuyên môn thẩm định

Trước nhiều ý kiến đại biểu nêu về SGK, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã phát biểu làm rõ hơn về vấn đề này. Theo Phó Thủ tướng, trong các phiên họp gần đây của Chính phủ, đều có thảo luận về vấn đề SGK. Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã trực tiếp họp 2 lần với Bộ GD&ĐT, Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội, các chuyên gia, kể cả những người tham gia thẩm định.

"Sơ bộ đúng như các đại biểu Quốc hội nói, sai đến đâu, đến mức nào thì phải có cơ quan chuyên môn, vì các đại biểu, kể cả Bộ trưởng Bộ GD&ĐT cũng không hề có kiến thức, kinh nghiệm dạy tiếng Việt lớp 1. Nhưng qua những lần làm việc có thể thấy sách Tiếng Việt lớp 1 của bộ sách Cánh Diều, đã được Bộ GD&ĐT thẩm định, phê duyệt, có sai sót", Phó Thủ tướng nói và khẳng định những sai sót này phải được tiếp thu một cách rất cầu thị, khoa học. Còn những việc liên quan đến chuyên môn về dạy ngôn ngữ cho trẻ mới đi học, người bình thường không hiểu thì phải trao đi đổi lại một cách cởi mở và cầu thị.

Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã yêu cầu Bộ GD&ĐT theo đúng tinh thần như vậy. Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã nhìn nhận rõ có sai sót và trách nhiệm thuộc về Bộ, trong đó theo luật là thuộc về Bộ trưởng. Bộ trưởng Bộ GD&ĐT đã có những chỉ đạo khá cương quyết như đã thay Chủ tịch Hội đồng Thẩm định.

Nói về chủ trương thực hiện một chương trình, nhiều bộ SGK, Phó Thủ tướng dùng hình ảnh, trước kia chúng ta dùng 1 chương trình, 1 bộ SGK, không có sự phân biệt và coi như bắt buộc giống như quy định các cô giáo chỉ dùng một bộ áo dài đồng phục, một màu, một kiểu. Bây giờ một chương trình, nhiều bộ SGK để phát huy sáng tạo, không độc quyền, giống như quy định vẫn là áo dài nhưng màu sắc, chất liệu, kiểu dáng khác nhau. Nhiều bộ hơn nhưng phải đúng là áo dài. Chất liệu, đường kim mũi chỉ phải đẹp hơn, tốt hơn áo dài đồng phục trước đây, Phó Thủ tướng so sánh.

Vì vậy, dù có một bộ SGK hay nhiều bộ SGK thì chất lượng ít nhất bằng hoặc tốt hơn ngày xưa. Đây là trách nhiệm của Bộ GD&ĐT và Bộ không thể hoàn thành được nếu không có sự đóng góp ý kiến của đội ngũ giáo viên, các nhà khoa học giáo dục và toàn thể nhân dân.

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng lưu ý Bộ GD&ĐT cần tận dụng công nghệ thông tin công khai các bản thảo SGK trước khi phê duyệt, thậm chí trong quá trình thẩm định, để mọi người dân, trong đó có rất nhiều giáo viên, người có kinh nghiệm dạy trẻ, góp ý và qua đó chắt lọc, tiếp thu những ý kiến đúng, giải thích lại những ý kiến chưa đúng để toàn xã hội đồng thuận. "Tất cả chúng ta đều vì tương lai của đất nước, đều vì con cháu", Phó Thủ tướng nhấn mạnh./.

Dương An