Chủ nhiệm UBTP Lê Thị Nga trình bày báo cáo thẩm tra tại phiên họp ngày 21/9. Ảnh: H.Y

Số vụ phát hiện tham nhũng tiếp tục giảm

Sau khi nghe đại diện các cơ quan trình bày báo cáo, Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp (UBTP) Lê Thị Nga đã trình bày báo cáo thẩm tra về các nội dung này. Theo đó, UBTP cơ bản tán thành với đánh giá về những kết quả đạt được trong công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật năm 2016. Nhìn chung, công tác phòng ngừa vi phạm pháp luật và tội phạm đã triển khai hiệu quả nhiều chính sách phòng ngừa; chỉ đạo các bộ, ngành tăng cường các phương án, không để xảy ra tình huống đột xuất, bất ngờ; ban hành nhiều văn bản quy phạm pháp luật nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước; tăng cường nhiều đợt cao điểm phòng chống tội phạm.

Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra cũng cho rằng, công tác phòng ngừa còn những hạn chế, tồn tại, trong đó nổi lên một số vấn đề đáng quan tâm như tình hình vi phạm pháp luật trong lĩnh vực tài nguyên môi trường tiếp tục diễn biến phức tạp; đặc biệt đã xảy ra sự cố ô nhiễm môi trường rất nghiêm trọng tại một số tỉnh ven biển miền Trung gây hậu quả nghiêm trọng, là cơ hội để các đối tượng phản động lợi dụng kích động gây rối; vi phạm trong lĩnh vực vệ sinh an toàn thực phẩm, hàng giả, hàng kém chất lượng đã đến lúc rất báo động. Tội phạm tham nhũng vẫn diễn biến phức tạp, nghiêm trọng, xảy ra tại nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, hiệu quả phòng ngừa tham nhũng chưa cao.

Đáng chú ý, số vụ giết người thân trong gia đình tăng mạnh với thủ đoạn dã man, tàn ác, gây bức xúc trong dư luận xã hội. Tội phạm ma túy tiếp tục tăng cả về số vụ và số bị can và số lượng thu giữ; số lượng người nghiện ma túy lớn; tiềm ẩn nhiều nguy cơ gây vi phạm pháp luật …

Về công tác phát hiện, xử lý vi phạm pháp luật và tội phạm trên một số lĩnh vực chưa đáp ứng yêu cầu, tỷ lệ phát hiện tội trộm cắp, cướp giật còn thấp; vi phạm pháp luật và tội phạm về lĩnh vực tài chính ngân hàng, môi trường, vệ sinh an toàn thực phẩm, tội phạm sử dụng công nghệ cao đang diễn biến phức tạp nhưng số vụ phát hiện còn ít; số vụ phát hiện tham nhũng chưa tương xứng với tình hình trong thực tế và tiếp tục giảm cả số vụ và số bị can.

Trong xử lý vi phạm hành chính, số vụ vi phạm nghiêm trọng nhiều nhưng số vụ bị kiến nghị xử lý hình sự còn rất ít, chỉ chiếm 0,1%; một số trường hợp có biểu hiện lạm dụng xử lý vi phạm hành chính và tiềm ẩn nguy cơ bỏ lọt tội phạm. Công tác điều tra, thu thập chứng cứ và áp dụng pháp luật, chất lượng điều tra một số trường hợp còn hạn chế. Đáng lưu ý, còn để xảy ra một số vụ oan sai, hình sự hóa quan hệ hành chính.

Tổng kiểm tra các trường hợp hành chính hoá quan hệ hình sự

Sau các nội dung đánh giá trên, UBTP đã đưa ra một loạt kiến nghị với Chính phủ, TANDTC, VKSNDTC. Cụ thể, đề nghị Chính phủ kiểm tra rà soát các dự án kinh tế có nguy cơ gây ô nhiễm môi trường trong tất cả các khâu từ lập báo cáo đánh giá tác động môi trường cho đến thẩm định, thực hiện trên thực tế, nhất là các dự án ven sông, ven biển, các dự án mà báo chí và cử tri phản ánh. Trong thời gian tới đề nghị Chính phủ hết sức cân nhắc, thận trọng phê duyệt các dự án tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường.

Bên cạnh yêu cầu chống oan sai, Chính phủ, TANDTC, VKSNDTC cần chú trọng kiểm soát chống bỏ lọt tội phạm, qua giải quyết tố giác tội phạm, qua việc đình chỉ, miễn trách nhiệm hình sự. Đồng thời, để đánh giá đúng thực trạng hành chính hoá các quan hệ hình sự, đề nghị Chính phủ cho tổng kiểm tra các quyết định xử lý hành chính trên phạm vi cả nước để đánh giá bao nhiêu trường hợp hành chính hóa quan hệ hình sự.

UBTP cũng đề nghị Chính phủ chủ trì phối hợp với TANDTC, VKSNDTC đánh giá nguyên nhân của loại tội phạm giết người với tính chất dã man, tàn ác đang gây lo lắng trong xã hội để có giải pháp ngăn chặn. Hiện nay, đã có những qui định mới về đảm bảo quyền con người, quyền công dân trong tố tụng hình sự như nguyên tắc suy đoán vô tội, ghi âm, ghi hình… UBTP đề nghị VKSNDTC chỉ đạo kiểm tra trên cả nước về việc chuẩn bị này và đề nghị Bộ Công an chỉ đạo tổng kiểm tra trong 3 năm về tình trạng lạm dụng tạm giam, báo cáo Quốc hội trong năm 2017.

Với án hành chính, đề nghị Chánh án TANDTC có giải pháp đột phá để khắc phục hạn chế về án hành chính, nhất là về đất đai, giải phóng mặt bằng. Chính phủ có biện pháp giải quyết dứt điểm các vụ thi hành án phức tạp, kéo dài, có giải pháp giải quyết vướng mắc về thi hành án liên quan đến lĩnh vực tín dụng, ngân hàng…/.

H.Y