Chiều 22/8, theo chương trình mới được điều chỉnh, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra dự án Nghị quyết về việc di chuyển các di tích trong phạm vi thực hiện Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh và Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân.
Theo tờ trình của Chính phủ, việc triển khai Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và các dự án, công trình liên quan phải bảo đảm tiến độ, hiệu quả, chất lượng; kịp thời phục vụ Năm APEC 2027.
 |
| Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh trình bày tờ trình. Ảnh: Quochoi.vn |
Đối với Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân, Chính phủ cho biết đây là dự án nằm trong hệ thống quy hoạch tổng thể của Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, đóng vai trò quan trọng trong bảo đảm an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, cứu hộ, cứu nạn khu vực phía Bắc và vùng Thủ đô Hà Nội.
Dự án có mối liên hệ với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình và tuyến đường kết nối sân bay với Thủ đô Hà Nội về vị trí, quy hoạch, mục tiêu, chức năng, hạ tầng và khai thác; có tính liên kết, phụ thuộc, bổ trợ lẫn nhau, cần được hoàn thành đồng bộ để phục vụ Hội nghị APEC năm 2027.
Trong khi đó, hệ thống pháp luật Việt Nam và Công ước về bảo vệ di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới năm 1972 của UNESCO không quy định về di chuyển di tích. Nghị quyết số 256/2025/QH15 về chủ trương đầu tư Dự án xây dựng Cảng hàng không quốc tế Gia Bình mới cho phép tỉnh Bắc Ninh di chuyển các di tích lịch sử – văn hóa trong quá trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư và thực hiện dự án sân bay.
Vì vậy, để có mặt bằng triển khai các dự án liên quan, bảo đảm tiến độ đồng bộ với Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, Chính phủ xác định việc ban hành cơ chế, chính sách đặc thù trong trường hợp này “có tính chất cá biệt, cần thiết và cấp bách”.
Dự thảo Nghị quyết quy định việc di chuyển toàn bộ 3 di tích đã được Chủ tịch UBND tỉnh Bắc Ninh xếp hạng di tích cấp tỉnh, gồm đền Tân Trăn tại xã Lâm Thao; đình Đông Côi tại phường Thuận Thành và đình Tam Sơn tại xã Lương Tài.
Đình Đông Côi và đình Tam Sơn nằm trong phạm vi Dự án đầu tư xây dựng tuyến đường kết nối Cảng hàng không quốc tế Gia Bình với Thủ đô Hà Nội, đoạn qua địa bàn tỉnh Bắc Ninh; đền Tân Trăn nằm trong ranh giới Dự án xây dựng Doanh trại Trung đoàn không quân Công an nhân dân.
Việc di chuyển được đề xuất áp dụng theo Điều 2 Nghị quyết số 256/2025/QH15. Đây là trường hợp cá biệt, chỉ áp dụng đối với các di tích thuộc phạm vi thực hiện hai dự án, không áp dụng với các di tích khác; được thực hiện khi không còn biện pháp thay thế nào để bảo tồn tại chỗ.
Dự thảo giao UBND tỉnh Bắc Ninh quyết định việc di chuyển, xác định số lượng và phương án di chuyển toàn bộ các di tích. UBND tỉnh chịu trách nhiệm toàn diện trong quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di tích.
 |
| Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh trình bày báo cáo thẩm tra. Ảnh: Quochoi.vn |
Thẩm tra dự án Nghị quyết, Ủy ban Văn hóa và Xã hội tán thành sự cần thiết, mục đích và quan điểm xây dựng Nghị quyết với những lý do được Chính phủ nêu trong Tờ trình.
Về nội dung chính sách, Ủy ban Văn hóa và Xã hội nhất trí với việc di chuyển đình Đông Côi tại phường Thuận Thành và đình Tam Sơn tại xã Lương Tài.
Đối với đền Tân Trăn, cơ quan thẩm tra cho rằng ngoài sự điều chỉnh của Luật Di sản văn hóa, di tích này còn chịu sự điều chỉnh của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo. Việc di dời công trình tín ngưỡng phải bảo đảm phù hợp với quy định của pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo.
Vì vậy, Ủy ban đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát kỹ thực trạng và các vấn đề liên quan, trước mắt chưa xem xét đưa nội dung di chuyển đền Tân Trăn vào Nghị quyết.
Ủy ban cũng đề nghị nghiên cứu quy định Nghị quyết có hiệu lực từ ngày 20/9/2026 để thống nhất với thời điểm Nghị quyết của Quốc hội về thành lập thành phố Bắc Ninh trực thuộc Trung ương.
Sáng 23/8, Quốc hội sẽ thảo luận tại hội trường về nội dung này.
