Bảo hiểm tiền gửi bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền. Ảnh: Thương Hoài

PV: Luật Bảo hiểm tiền gửi (BHTG) - cơ sở pháp lý cao nhất về hoạt động BHTG tại Việt Nam, đã thực thi được tròn 10 năm. Ông nhận định như thế nào về kết quả đạt được trong triển khai luật những năm qua?

TS. Nguyễn Quốc Hùng: Đến nay đã hơn 10 năm người gửi tiền được bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình kể từ khi Luật BHTG có hiệu lực (1/1/2013). Mặc dù chưa phải chính thức chịu trách nhiệm thanh toán cho người gửi tiền khi xảy ra đổ vỡ, phá sản các ngân hàng, song BHTG Việt Nam đã chi trả tiền BHTG cho những người gửi tiền tại 39 quỹ tín dụng nhân dân (QTDND) bị giải thể, phá sản.

Quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tại các quỹ này được đảm bảo chi trả kịp thời, tạo niềm tin cho người gửi tiền tại các QTDND nói riêng và các tổ chức tổ chức tín dụng (TCTD) nói chung.

Trong quá trình triển khai Luật BHTG, chính sách này đã thể hiện rõ vai trò của mình thông qua việc giám sát từ xa và kiểm tra các tổ chức tham gia BHTG. Khi kiểm tra giám sát, nếu phát hiện sai phạm, ảnh hưởng đến an toàn hệ thống đã kịp thời báo cáo Ngân hàng Nhà nước (NHNN) để thanh tra chấn chỉnh kịp thời.

Điều đó đã hạn chế được rủi ro trong hoạt động của tổ chức tham gia BHTG, hạn chế hiện tượng đổ vỡ, mất thanh khoản tại các TCTD.

TS. Nguyễn Quốc Hùng

Bên cạnh đó, BHTG Việt Nam thường xuyên tuyên truyền chính sách, pháp luật về BHTG nhằm nâng cao niềm tin công chúng, góp phần đảm bảo an toàn hệ thống các TCTD. Nhờ vậy, người dân yên tâm tin tưởng gửi tiền tại các tổ chức tham gia BHTG.

Điều đó giúp cho nguồn lực tài chính của BHTG tăng trưởng ổn định qua từng năm, đủ khả năng phản ứng kịp thời nếu cần chi trả cho người gửi tiền, hỗ trợ TCTD gặp sự cố và sẵn sàng thực hiện các nhiệm vụ khác mà Chính phủ, NHNN giao để góp phần tham gia có hiệu quả vào quá trình cơ cấu lại các TCTD yếu kém.

PV: Bên cạnh những thành quả đạt được, Luật BHTG cũng bộc lộ bất cập trong quá trình triển khai vào thực tiễn. Theo ông, những bất cập đó bao gồm các vấn đề nào?

TS. Nguyễn Quốc Hùng: Mặc dù đạt được kết quả khá ấn tượng sau 10 năm triển khai Luật BHTG, song đến nay đã bộc lộ một số bất cập, hạn chế, thể hiện ở một số điểm sau:

Thứ nhất, Luật BHTG quy định chưa rõ hoặc có quy định nhưng không thống nhất với luật khác như: về thời điểm phát sinh nghĩa vụ trả tiền bảo hiểm, miễn phí BHTG; về tiền gửi không được bảo hiểm; về các kênh đầu tư; về cơ chế tài chính của tổ chức BHTG...

Thứ hai, Luật BHTG chưa được sửa đổi, bổ sung kịp thời so với Luật Các TCTD năm 2017 dẫn tới việc một số quy định trong Luật Các TCTD đã được sửa đổi, song tại Luật BHTG lại không có dẫn tới khó khăn trong quá trình tham gia tái cơ cấu, hỗ trợ các TCTD phục hồi cũng như quá trình kiểm soát đặc biệt.

Thứ ba, các cơ chế chính sách pháp luật liên quan chưa đồng bộ và không thống nhất đã gây hạn chế, khó khăn cho tổ chức BHTG trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người gửi tiền cũng thư tham gia sâu hơn vào quá trình hỗ trợ, tái cơ cấu các TCTD yếu kém…

PV: Quốc hội, Chính phủ gần đây có nhiều chỉ đạo NHNN liên quan đến việc cần sớm sửa đổi Luật BHTG giai đoạn 2022 - 2025 để nâng cao vai trò của BHTG Việt Nam trong tái cơ cấu hệ thống các TCTD. Điều này được thể hiện như thế nào, thưa ông?

TS. Nguyễn Quốc Hùng: Theo tôi, đến nay bàn về việc sửa đổi Luật BHTG là hết sức cần thiết nhằm bảo vệ tốt hơn quyền lợi của người gửi tiền, nâng cao vai trò của BHTGVN và phù hợp với thực tiễn. Điều này được thể hiện rất rõ tại các văn bản chỉ đạo của Chính phủ, Quốc hội như:

Tại Quyết định số 986/QĐ-TTg ngày 8/8/2018 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt Chiến lược phát triển ngành Ngân hàng Việt Nam đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, đã đề cập đến việc sửa đổi Luật BHTG.

Chỉ thị 06/CT-TTg ngày 12/3/2019 Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo khẩn trương nghiên cứu đề xuất việc sửa đổi Luật BHTG để sử dụng nguồn tiền kết dư phí BHTG xử lý các TCTD yếu kém.

Tại Quyết định 1660/QĐ-TTg ngày 30/12/2022 về việc phê duyệt chiến lược phát triển BHTG đến năm 2025, định hướng đến năm 2030, Thủ tướng cũng yêu cầu nghiên cứu sửa Luật BHTG…

Tại Nghị quyết số 62/2022/QH15, Quốc hội cũng yêu cầu rà soát, sủa đổi các luật về TCTD, NHNN, trong đó có Luật BHTG.

PV: Một trong những điểm mới của dự thảo Luật Các TCTD sửa đổi là việc làm mới quy trình can thiệp sớm đối với TCTD, trong đó bổ sung sự tham gia của BHTGVN vào quá trình này. Điều này có ý nghĩ gì, thưa ông?

TS. Nguyễn Quốc Hùng: Tôi cho rằng, Luật TCTD sửa đổi đề cập đến việc để BHTG Việt Nam cùng tham gia vào quá trình can thiệp sớm đối với các TCTD là cần thiết, vừa tận dụng được nguồn lực, vừa thể hiện vai trò và trách nhiệm của BHTGVN đối với người gửi tiền cũng như tổ chức tham gia BHTG.

PV: Xin cảm ơn ông!