Chiều 10/3, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) đã họp và cho ý kiến về báo cáo của Chính phủ về tổng kết, đánh giá tổng thể tình hình thực hiện Nghị quyết số 66/2013/QH13 ngày 29/11/2013 về điều chỉnh một số nội dung và giải pháp nhằm tiếp tục thực hiện có hiệu quả chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh theo Nghị quyết số 38/2004/QH11 đến năm 2020-2021 và kế hoạch triển khai dự án đường Hồ Chí Minh giai đoạn tiếp theo.

Đề xuất chuyển các dự án đoạn Đoan Hùng - Chợ Bến sang đầu tư công

Theo tờ trình của Chính phủ, đường Hồ Chí Minh là công trình quan trọng quốc gia, có ý nghĩa to lớn về chính trị, phát triển kinh tế - xã hội. Đảng và Nhà nước đã rất quan tâm và bố trí nguồn lực để triển khai dự án từ năm 2000 đến nay.

Tuy nhiên, do khó khăn trong cân đối nguồn lực nên từ năm 2011 đến hết năm 2015 mặc dù đã được phê duyệt dự án đầu tư nhưng có rất ít các dự án giao thông nói chung và dự án đường Hồ Chí Minh nói riêng được triển khai đầu tư.

Trong bối cảnh quy mô nền kinh tế chưa đủ lớn, khả năng nguồn lực có hạn nên đến hết năm 2020 chưa cân đối bố trí đủ nguồn vốn để nối thông toàn tuyến như mục tiêu của Nghị quyết số 66/2013/QH13.

Trong kế hoạch đầu tư công trung hạn 2021 - 2025 cũng chỉ mới cân đối được 11.791 tỷ đồng, vẫn còn thiếu 10.770 tỷ đồng để đầu tư 3 dự án còn lại, đặc biệt là 2 dự án có ý nghĩa giáo dục truyền thống, lịch sử, góp phần tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội là đoạn Chợ Chu - Ngã ba Trung Sơn và đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận.

Để đến năm 2025 hoàn thành đầu tư các đoạn Chợ Chu - Ngã ba Trung Sơn và Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận nhằm nối thông tuyến đường Hồ Chí Minh, Chính phủ đề nghị cho phép sớm sử dụng nguồn vốn dự phòng chung kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021 - 2025 để đầu tư 2 dự án này, với tổng mức đầu tư 5.570 tỷ đồng cho đoạn đường 83,5 km. Đồng thời, đề nghị cho phép chuyển đổi hình thức đầu tư các dự án trong giai đoạn tiếp theo thuộc đoạn Đoan Hùng - Chợ Bến sang hình thức đầu tư công.

Xem xét báo cáo này, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường nhận thấy Chính phủ đã tích cực chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương có liên quan nỗ lực tổ chức triển khai thực hiện Nghị quyết. Công trình đường Hồ Chí Minh đã từng bước phát huy hiệu quả, góp phần phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng và an ninh, góp phần xóa đói, giảm nghèo.

Tuy nhiên, cho đến nay, dự án vẫn chưa hoàn thành nối thông toàn tuyến theo yêu cầu của Nghị quyết. “Dự án được triển khai rất chậm so với yêu cầu đặt ra. Trong 5 năm (2017-2021), chỉ triển khai được khoảng 8% tổng khối lượng”, báo cáo thẩm tra nêu.

Theo quy định tại khoản 5 Điều 2 của Nghị quyết, cơ cấu nguồn vốn và dự toán từng dự án thành phần do Chính phủ thẩm định, phê duyệt và báo cáo UBTVQH theo kế hoạch năm. Tuy nhiên, qua giám sát cơ quan thẩm tra thấy rằng, nhiệm vụ này chưa được thực hiện đầy đủ và cụ thể.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đề nghị Chính phủ xem xét, cân đối, bố trí nguồn vốn thích hợp và quyết tâm hoàn thành các dự án thành phần còn lại trong giai đoạn 2021-2025. Trong điều kiện ngân sách nhà nước khó khăn và phải dành nguồn lực cho các mục tiêu quan trọng khác, đề nghị Chính phủ tiếp tục nghiên cứu, có phương án cân đối nguồn dự phòng kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 và phạm vi vốn đầu tư công trung hạn bằng nguồn ngân sách nhà nước đã được phân bổ cho Bộ Giao thông vận tải để hoàn thành 3 dự án thành phần nói trên, thực hiện việc nối thông toàn tuyến.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải kết luận nội dung làm việc

Rút kinh nghiệm việc triển khai dự án không đúng tiến độ, yêu cầu

Qua xem xét, thảo luận, UBTVQH nhất trí đánh giá đây là tuyến đường hết sức quan trọng liên quan đến việc phát triển kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng. Việc cơ bản hoàn thành dự án đã đóng góp phần quan trọng vào yêu cầu phát triển của đất nước.

Bên cạnh đó, UBTVQH cũng đề nghị rút kinh nghiệm trong việc triển khai thực hiện dự án, không đáp ứng tiến độ và yêu cầu theo nghị quyết của Quốc hội, đến nay vẫn chưa đạt được mục tiêu thông toàn tuyến với quy mô tối thiểu 2 làn xe. Do vậy, cần phải xem xét tổng thể các nguyên nhân chủ quan, khách quan về trách nhiệm của địa phương, của Trung ương để đánh giá một cách toàn diện và tổng thể việc thực hiện dự án này.

UBTVQH thống nhất trình Quốc hội xem xét, thảo luận và quyết định về báo cáo tổng thể Nghị quyết 66 của Quốc hội tại kỳ họp tháng 5 năm 2022, dự kiến sẽ đưa vào thảo luận, có thể cùng thảo luận về kinh tế - xã hội hoặc thảo luận riêng.

Bên cạnh đó, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải đề nghị Chính phủ tiếp thu ý kiến thẩm tra và ý kiến tham gia của UBTVQH để hoàn chỉnh báo cáo theo hướng chỉ thực hiện tiếp các đoạn, tuyến đang dở dang và tổng kết kết thúc dự án thực hiện quyết toán dự án theo quy định.

“Chúng ta phải kết thúc dự án này theo đúng mục tiêu ban đầu. Hiện nay còn nhiều phương án nâng cấp thì các phương án nâng cấp sẽ được trình riêng. Chúng ta không thể lại bổ sung và nâng cấp dự án trong nghị quyết được. Cho nên chúng tôi đề nghị nếu hoàn thành dở dang thì phải tổng kết, báo cáo với Quốc hội”- Phó Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Đồng thời, UBTVQH đề nghị Chính phủ trước mắt rà soát, sắp xếp lại kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2021-2025 và nguồn vốn đầu tư công bố trí cho chương trình phục hồi và phát triển kinh tế, hoàn thiện thủ tục, hồ sơ và tập trung cao độ tổng hợp, không xé lẻ dự án, sớm đầu tư đoạn Chợ Chu - Ngã ba Trung Sơn nhằm kết nối giao thông với an toàn khu Định Hóa và Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận kết nối giao thông Đồng bằng sông Cửu Long nhằm cơ bản hoàn toàn tuyến đường Hồ Chí Minh.

Bên cạnh đó, cần chú ý đến công tác bảo dưỡng, chống xuống cấp của một số đoạn, các tồn tại, vướng mắc đang tồn tại tại các dự án PPP của các dự án các tuyến đã được đầu tư.