Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin đón Trưởng đoàn các nước thành viên ASEAN. Ảnh: VGP

Tham dự phiên họp toàn thể có Tổng thống Liên bang Nga Vladimir Putin, Tổng Thư ký ASEAN Kao Kim Hourn, Trưởng đoàn các nước thành viên ASEAN.

Hội nghị Cấp cao kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga có ý nghĩa quan trọng nhằm thúc đẩy quan hệ Đối tác chiến lược ASEAN - Nga, củng cố cam kết chính trị, làm mới động lực hợp tác và xác định phương hướng chiến lược cho quan hệ ASEAN - Nga giai đoạn tới trên cả ba trụ cột chính trị - an ninh, kinh tế và văn hóa - xã hội.

Việc Thủ tướng Chính phủ tham dự Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga khẳng định vị trí quan trọng chiến lược của hợp tác ASEAN - Nga đối với Việt Nam, cho thấy mong muốn của Việt Nam trong phát huy vai trò “cầu nối” thúc đẩy quan hệ Đối tác Chiến lược ASEAN - Nga phát triển thực chất, hiệu quả, tương xứng với tiềm năng và có bước tiến mới nhân dịp kỷ niệm 35 năm quan hệ.

Việt Nam sẽ cùng các nước thúc đẩy cách tiếp cận thực chất, cân bằng và hướng tới kết quả cụ thể trong hợp tác ASEAN - Nga. Ngoài ra, Việt Nam cũng mong muốn góp phần mở rộng không gian hợp tác giữa ASEAN với khu vực Á - Âu.

Quan hệ ASEAN - Nga khởi đầu từ tháng 7/1991, khi Phó Thủ tướng Liên bang Nga tham dự Phiên khai mạc Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 24 tại Kuala Lumpur với tư cách khách mời của Chính phủ Malaysia. Trên cơ sở các tiếp xúc ban đầu, Nga chính thức trở thành Đối tác Đối thoại đầy đủ của ASEAN tại Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 29 tại Jakarta vào tháng 7/1996, mở ra khuôn khổ hợp tác chính thức giữa hai bên.

Bước phát triển quan trọng trong thể chế hóa quan hệ là Hội nghị Cấp cao ASEAN - Nga lần thứ nhất, tổ chức ngày 13/12/2005 tại Kuala Lumpur. Tại Hội nghị, hai bên ký Tuyên bố chung về Quan hệ Đối tác Tiến bộ và Toàn diện, xác lập định hướng hợp tác trên các lĩnh vực chính trị - an ninh, kinh tế và phát triển; đồng thời thông qua Chương trình Hành động Toàn diện ASEAN - Nga giai đoạn 2005 - 2015 nhằm cụ thể hóa các mục tiêu hợp tác.

Quan hệ hai bên tiếp tục được củng cố tại Hội nghị Cấp cao ASEAN - Nga lần thứ hai, tổ chức ngày 30/11/2010 tại Hà Nội. Hội nghị tái khẳng định cam kết làm sâu sắc hơn quan hệ Đối tác Tiến bộ và Toàn diện, đồng thời tăng cường phối hợp trong cấu trúc khu vực đang định hình tại châu Á - Thái Bình Dương. Đây cũng là dấu mốc thể hiện vai trò tích cực của Việt Nam trong thúc đẩy quan hệ ASEAN - Nga và sự tham gia của Nga vào các cơ chế do ASEAN dẫn dắt, nổi bật là Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) và Hội nghị Bộ trưởng Quốc phòng mở rộng (ADMM+).

Nhân dịp kỷ niệm 20 năm quan hệ đối thoại, ASEAN và Nga tổ chức Hội nghị Cấp cao kỷ niệm tại Sochi năm 2016 với chủ đề “Hướng tới Quan hệ Đối tác Chiến lược vì lợi ích chung”. Tại đây, các lãnh đạo thông qua Tuyên bố Sochi, định hướng phát triển quan hệ trong giai đoạn tiếp theo.

Bước ngoặt quan trọng của quan hệ ASEAN - Nga là Hội nghị Cấp cao lần thứ ba tại Singapore vào tháng 11/2018, khi hai bên nhất trí nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược. Hội nghị cũng thông qua Tuyên bố về hợp tác trong lĩnh vực an ninh và sử dụng công nghệ thông tin - truyền thông, đồng thời chứng kiến việc ký Bản ghi nhớ giữa ASEAN và Ủy ban Kinh tế Á - Âu về hợp tác kinh tế, qua đó mở rộng kết nối giữa ASEAN với không gian Á - Âu.

Năm 2021, Hội nghị Cấp cao ASEAN - Nga lần thứ tư được tổ chức nhân dịp kỷ niệm 30 năm quan hệ, nhằm tiếp tục củng cố và làm sâu sắc hơn Quan hệ Đối tác Chiến lược. Các lãnh đạo đã thông qua Tuyên bố chung về xây dựng một khu vực hòa bình, ổn định và bền vững, cùng Tuyên bố ASEAN - Nga về hợp tác phòng, chống buôn bán trái phép ma túy.

Hiện nay, hợp tác ASEAN - Nga được triển khai trong khuôn khổ Kế hoạch Hành động Toàn diện giai đoạn 2021 - 2025 nhằm thực hiện Quan hệ Đối tác Chiến lược, kế thừa Kế hoạch Hành động giai đoạn 2016 - 2020 và nền tảng quan hệ được xây dựng từ năm 1991.

Các hoạt động hợp tác cũng được hỗ trợ thông qua Quỹ Tài chính Đối tác Đối thoại ASEAN - Nga, thành lập năm 2007. Nga cử Đại sứ đầu tiên tại ASEAN vào năm 2009 sau khi Hiến chương ASEAN có hiệu lực. Năm 2017 chính thức lập Phái đoàn Nga tại ASEAN qua đó tăng cường hơn nữa cơ chế phối hợp và đối thoại chính sách với ASEAN./.