 |
| Lạm phát cao và nguy cơ tăng lãi suất sẽ là những thách thức mà ông Kevin Warsh phải đối mặt trong nhiệm kỳ đầu tiên trên cương vị Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Ảnh: Graeme Sloan/Bloomberg |
Ngày 17/6 theo giờ địa phương, ông Kevin Warsh bước vào cuộc họp đầu tiên trên cương vị Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) trong một tình thế khó xử. Năm ngoái, ông đã tranh luận ủng hộ việc cắt giảm lãi suất và được chọn để thực hiện điều đó. Nhưng cuộc thảo luận tại Fed hiện đã chuyển hướng ngược lại, hướng tới việc tăng lãi suất, chứ không phải giảm lãi suất.
Khi Tổng thống Donald Trump bổ nhiệm ông Warsh vào tháng Giêng, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) dường như đang hướng tới việc giảm lãi suất, cùng các khoản thế chấp và cho vay rẻ hơn đi kèm. Các nhà đầu tư kỳ vọng sẽ có một vài đợt cắt giảm lãi suất trong năm nay, ngoài ba đợt vào cuối năm 2025, một phần do thị trường việc làm không ổn định khiến các quan chức lo ngại lãi suất cao đang gây hại nhiều hơn lợi. Trong khi đó, lạm phát dường như có thể tiếp tục giảm xuống mục tiêu 2% của Fed một khi tác động của thuế quan giảm dần.
Bốn tháng sau, hầu hết những điều đó đều không còn đúng. Việc tuyển dụng đã tăng trở lại, lạm phát đang tăng thay vì giảm. Hiện tại, lạm phát đang ở mức trên 3%.
Những yếu tố dẫn đến sự thay đổi này không phải là những gì Fed đã dự định. Việc phát triển trí tuệ nhân tạo (AI), vốn từng được kỳ vọng sẽ kiềm chế lạm phát bằng cách nâng cao năng suất, giờ đây lại giống như một nguồn gây lạm phát khi làm căng thẳng nguồn cung chip, điện và vật liệu để xây dựng trung tâm dữ liệu theo cách giống như một sự bùng nổ hơn là một sự suy thoái. Cổ phiếu công nghệ tăng vọt càng làm tăng thêm áp lực, khiến các nhà đầu tư cảm thấy dư dả tiền bạc và chi tiêu thoải mái.
Cùng với đó, cuộc chiến tại Iran đã đẩy giá xăng và hàng hóa tăng cao. Một thỏa thuận để mở lại eo biển Hormuz sẽ làm giảm bớt áp lực, nhưng chậm chạp, khiến nền kinh tế thay đổi hoàn toàn so với trước chiến tranh. Lý do để cắt giảm chi tiêu cũng biến mất theo đó.
Ngày 17/6 theo giờ địa phương, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) được dự đoán sẽ giữ nguyên lãi suất chuẩn ở mức từ 3,5% đến 3,75%. Sự thay đổi sẽ thể hiện ở hai điều mà Ủy ban hoạch định lãi suất của Fed dự kiến sẽ đưa ra. Thứ nhất là cách diễn đạt trong tuyên bố của họ. Trong nhiều tháng qua, tuyên bố này đã ngầm phát đi một tín hiệu về “thiên hướng nới lỏng”, ngụ ý rằng việc điều chỉnh lãi suất có thể là tăng hoặc giảm. Quan điểm đó dự kiến sẽ được đưa ra, thừa nhận việc cắt giảm lãi suất hiện nay ít có khả năng xảy ra hơn so với việc tăng lãi suất.
Thứ hai là bảng dự báo lãi suất hàng quý mà các quan chức đệ trình, gọi là “biểu đồ chấm”, cho thấy vào tháng 3 có hàng chục dự báo ít nhất một lần cắt giảm lãi suất trong năm nay. Lần này, phần lớn dự kiến sẽ giữ nguyên mức lãi suất cho đến cuối năm, và câu hỏi đặt ra là có bao nhiêu dự báo sẽ tăng lãi suất.
Ông Warsh từ lâu đã chỉ trích việc Fed dựa quá nhiều vào “hướng dẫn dự báo”, bao gồm cả các công cụ như biểu đồ chấm điểm. Ông có thể làm giảm hiệu quả của việc này bằng cách từ chối đưa ra dự báo của riêng mình và có thể loại bỏ những gợi ý như vậy khỏi tuyên bố chính thức. Dù bằng cách nào, ông cũng có thể coi những thay đổi này không phải là bước chuyển hướng sang lãi suất cao hơn, mà chỉ là những điều chỉnh nhỏ cho một Fed mà ông muốn ít lên tiếng hơn.
Sự khác biệt đó ít quan trọng đối với các nhà đầu tư, những người sẽ hiểu nội dung theo bất kỳ cách nào, hơn là đối với một tổng thống muốn giảm lãi suất.
Các quan chức Fed được chia thành hai phe: “bồ câu” - những người lo ngại hơn về thị trường việc làm và có xu hướng cắt giảm chi tiêu; và “diều hâu” - những người lo ngại hơn về lạm phát và có xu hướng tăng lãi suất. Câu chuyện của vài tháng qua là sự chuyển biến từ phe bồ câu sang phe diều hâu.
 |
| Chi phí nhiên liệu tăng cao đã góp phần gây ra lạm phát kể từ khi Mỹ bắt đầu cuộc chiến với Iran. Ảnh: Graeme Sloan/Bloomberg News |
Không ai thể hiện rõ hơn sự thay đổi là Thống đốc Fed Christopher Waller. Năm ngoái, ông lo ngại thị trường việc làm là rủi ro lớn hơn và đã bỏ phiếu, trái với hầu hết các đồng nghiệp, để cắt giảm lãi suất vào tháng Giêng.
Ông ấy nói hồi tháng trước rằng dữ liệu gần đây “đã khiến tôi thay đổi quan điểm”. Giờ đây, ông ấy đã sẵn sàng từ bỏ quan điểm cho rằng chính sách tiền tệ nên được nới lỏng.
Mặc dù ông cho rằng chính sách hiện tại vẫn còn hạn chế và giá dầu có thể giảm, ông nói rằng ông “không thể loại trừ khả năng tăng lãi suất trong tương lai”.
Nếu ông Waller cho thấy phe bồ câu đã dịch chuyển xa đến mức nào, thì bà Lisa Cook lại cho thấy phe trung dung cũng vậy. Thống đốc Fed, một người không phải là diều hâu, đã nói tháng trước rằng việc giữ lãi suất ổn định vẫn là quyết định đúng đắn và kịch bản cơ bản của bà vẫn là lạm phát sẽ tự giảm.
Tuy nhiên, bà ấy đã nói rằng “sẵn sàng tăng lãi suất” nếu tình trạng giảm lạm phát “không diễn ra kịp thời”. Mối lo ngại là sau 5 năm lạm phát vượt mục tiêu, điều này sẽ ảnh hưởng đến cách các doanh nghiệp và người lao động định giá và trả lương.
Một số người theo chủ nghĩa diều hâu trong ủy ban đã phản đối việc cắt giảm lãi suất mà Fed thực hiện vào cuối năm ngoái, cảnh báo rằng lý do để nới lỏng chính sách tiền tệ đã trở nên yếu ớt. Vào tháng Tư, họ lại tiếp tục thúc đẩy. Beth Hammack của Cleveland, Lorie Logan của Dallas và Neel Kashkari của Minneapolis đã bỏ phiếu chống lại tuyên bố chính thức của Fed, không phải vì họ phản đối việc giữ nguyên lãi suất, mà vì tuyên bố vẫn ám chỉ rằng động thái tiếp theo nhiều khả năng sẽ là cắt giảm lãi suất. Họ muốn loại bỏ sự ám chỉ đó, một tín hiệu cho thấy việc tăng lãi suất giờ đây cũng có thể xảy ra.
Dữ liệu kể từ đó đã càng ủng hộ quan điểm này hơn. Họ không chỉ phản đối việc cắt giảm lãi suất mà còn công khai nói về việc tăng lãi suất. Tháng này, Hammack cho biết hiện tại việc giữ nguyên lãi suất là hợp lý, “nhưng nếu xu hướng gần đây tiếp tục, thì việc hành động có thể sẽ sớm trở nên cần thiết”. Logan còn đi xa hơn. Bà nói: “Tôi ngày càng lo ngại rằng lãi suất cao hơn có thể là cần thiết vào cuối năm nay”.
Cốt lõi của lập luận này là chính sách có thể không kìm hãm nền kinh tế nhiều như dự đoán. Khi lạm phát tăng trong năm nay, lãi suất điều chỉnh theo lạm phát hay còn gọi là lãi suất thực đã giảm, khiến Fed ít thắt chặt chính sách hơn. Nếu đúng như vậy, việc đơn giản giữ lãi suất ổn định cũng có thể là một hình thức nới lỏng chính sách tiền tệ.
Mối lo ngại này lan rộng khắp ủy ban, và thị trường việc làm ổn định đã cho phép các quan chức tập trung sự chú ý vào khía cạnh đang gặp trục trặc trong nhiệm vụ kép của Fed. “Hiện tại chúng ta đang đối mặt với một vấn đề lạm phát khá nghiêm trọng, nhưng thị trường việc làm nhìn chung vẫn ổn định”, Chủ tịch Fed Chicago, Austan Goolsbee, cho biết tháng trước.
Kết quả là: Hầu như không còn ai trong ủy ban ủng hộ việc cắt giảm lãi suất. Tất cả những điều đó khiến ông Warsh phải chủ trì cuộc họp đầu tiên của mình trong bối cảnh tín hiệu mạnh mẽ nhất trong nhiều năm cho thấy động thái tiếp theo của Fed có thể là tăng lãi suất - thông qua một cách thức dự báo mà ông từ lâu đã coi thường, được đưa ra bởi một ủy ban mà ông không lựa chọn, theo hướng mà tổng thống đã bổ nhiệm ông không muốn.
