Tiền kỹ thuật số - xu thế của tương lai?

Bài 3: Tính pháp lý của tiền ảo, tài sản ảo dưới góc độ pháp luật Việt Nam

Ngô Chí Tùng
(TBTCO) - Từ điển Tiếng Việt định nghĩa từ “ảo” là “không có thật” hoặc “giống như thật nhưng không có thật”. Chính vì vậy, trong cách nghĩ của nhiều người vẫn coi tiền ảo, tài sản ảo là một thứ gì đó không thật, dễ bị mắc lừa. Nhưng như chúng tôi đã phân tích, tiền ảo, tài sản ảo, tài sản mã hóa… là một thực thể tồn tại thật trên không gian mạng. Vậy nó có thể được coi là tài sản hay không? Tính pháp lý của nó như thế nào để có thể trở thành một phương thức thanh toán hay một đơn vị tiền tệ?
aa

Bất kỳ một loại tiền tệ nào được đảm bảo bởi một đơn vị phát hành cho dù đó là chính phủ các nước hay các tổ chức ngân hàng, tổ chức kinh tế đều được xem là tiền tệ tập trung. Tính tập trung của loại tiền này được thể hiện ở chỗ nếu đơn vị phát hành bị phá sản thì đồng tiền đó mất giá trị. Chúng ta có thể thấy sự phá sản của chính phủ Zimbabwe vào những năm 2008 đã khiến cho đồng tiền của họ gần như không còn giá trị. Để đảm bảo cho giá trị của đồng tiền phát hành luôn giữ một giá trị ổn định, hầu hết các chính phủ hoặc những tổ chức phát hành tiền thường sử dụng phương thức neo đồng tiền của mình bằng một bản giá trị vật chất, phi tập trung khác ví dụ như vàng chẳng hạn. Vì vậy từ cổ xưa đến nay, vàng với lý tính của nó đã được coi là một loại tiền tệ vật chất phi tập trung có giá trị toàn cầu.

Bài 3: Tính pháp lý của tiền ảo, tài sản ảo dưới góc độ pháp luật Việt Nam

Từ lý luận trên, nếu một loại thông tin điện tử quý hiếm như tiền ảo, tiền mã hóa, tài sản ảo tồn tại trên không gian mạng cũng hoàn toàn có thể trở nên có giá trị toàn cầu, không phụ thuộc vào sự thừa nhận hay bảo đảm của một đơn vị phát hành giống như vàng vậy. Vậy tiền ảo, tài sản ảo, tài sản mã hóa.. có quý hiếm như vàng không? Câu trả lời là nó rất quý hiếm ở chỗ nó không hề dễ kiếm, mà cần phải sử dụng sức mạnh điện toán và năng lượng điện để tìm. Bên cạnh đó, còn tồn tại những loại tiền mã hóa như bằng chứng cổ phần sở hữu giá trị kinh tế thông qua việc nắm quyền định đoạt đối với các giao dịch khác hoặc cổ phần ưu đãi biểu quyết. Điều đó có thể thấy, tiền mã hóa, tài sản mã hóa có giá trị kinh tế, được giao dịch.

Dựa trên quy định của Bộ luật Dân sự 2015 thì nó hoàn toàn đáp ứng yêu cầu trở thành tài sản bởi các căn cứ sau:

Theo Điều 105 Bộ Luật dân sự 2015 thì: “Tài sản là vật, tiền, giấy tờ có giá và quyền tài sản. Tài sản bao gồm bất động sản và động sản. Bất động sản và động sản có thể là tài sản hiện có và tài sản hình thành trong tương lai”.

Cũng theo quy định của Bộ luật dân sự 2015 thì vật là đối tượng của thế giới vật chất đáp ứng được nhu cầu của con người, vật với tính chất là tài sản phải nằm trong sự chiếm hữu của con người, có đặc trưng giá trị và trở thành đối tượng của giao lưu dân sự. Như vậy, có thể thấy tiền mã hóa, tiền ảo, tài sản ảo là chuỗi những ký tự quý hiếm, có giá trị kinh tế, được giao dịch. Với những thuộc tính ấy, rõ ràng tiền ảo, tài sản ảo, tài sản mã hóa hoàn toàn có thể được công nhận là tài sản theo Điều 105 của Bộ luật dân sự.

Câu hỏi đặt ra tiếp là, tiền ảo, tiền mã hóa... có trở thành đơn vị tiền tệ hay không? Câu trả lời là hoàn toàn có thể được, bởi theo lý luận chung thì tiền là vật ngang giá, do chính phủ hoặc tổ chức phát hành để trao đổi hàng hóa, dịch vụ, được cộng đồng chấp nhận và được đảm bảo bởi các giá trị tài sản khác. Như những bài trước chúng tôi đã đề cập, tiền ảo, tiền mã hóa là một dạng thông tin đặc biệt, có giá trị kinh tế, nó được tạo ra bởi một hệ thống máy tính, gần như không thể bị phá hủy (nó chỉ bị phá hủy khi hệ thống internet toàn cầu biến mất hoàn toàn) được sử dụng như một phương thức lưu trữ có giá trị và có thể giao dịch được. Trên thực tế nó đã trở thành một phương tiện dùng để giao dịch, thanh toán hoặc một phương thức đầu cơ, bất luận luật pháp của từng nước có thừa nhận hay không.

Cần xây dựng khung pháp lý về tài sản ảo, tiền ảo

Mới đây, Phó Thủ tướng Lê Minh Khái có ý kiến chỉ đạo các bộ: Tài chính, Tư pháp, Thông tin và Truyền thông, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đối với việc xây dựng khung pháp lý về tài sản ảo, tiền ảo. Phó Thủ tướng giao Bộ Tài chính chủ trì làm việc, trao đổi thống nhất với Bộ Tư pháp, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các cơ quan liên quan để xác định cụ thể các văn bản quy phạm pháp luật cần sửa đổi, bổ sung, ban hành mới gắn với cơ quan chủ trì và thời gian thực hiện cụ thể nhằm hoàn thiện khung khổ pháp lý để quản lý, xử lý đối với các loại tài sản ảo, tiền ảo, tài sản mã hóa, tiền mã hóa. Trong Chiến lược phát triển Chính phủ điện tử hướng tới Chính phủ số giai đoạn 2021-2025, định hướng đến năm 2030 được phê duyệt ngày 15/6/2021, Thủ tướng Chính phủ đã giao Ngân hàng Nhà nước chủ trì nghiên cứu, xây dựng và thí điểm sử dụng tiền ảo dựa trên công nghệ chuỗi khối (blockchain), với thời gian thực hiện là năm 2021-2023.

Ngô Chí Tùng

Đọc thêm

Cần cấu trúc tài chính và dự án "đủ độ chín" để huy động nguồn lực cho chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam

Cần cấu trúc tài chính và dự án "đủ độ chín" để huy động nguồn lực cho chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam

(TBTCO) - Chuyển dịch năng lượng đòi hỏi tầm nhìn dài hạn và nguồn lực lớn. Tuy nhiên, thách thức đối với quá trình chuyển dịch năng lượng tại Việt Nam hiện nay không nằm ở việc tìm kiếm nguồn vốn, mà là có các dự án “đủ độ chín” để hấp thụ nguồn vốn, xây dựng cơ chế chia sẻ rủi ro hài hòa, kết nối chính xác công cụ tài chính với từng dự án…
Gỡ điểm nghẽn cho hàng nghìn dự án tồn đọng

Gỡ điểm nghẽn cho hàng nghìn dự án tồn đọng

(TBTCO) - Hơn 3.200 dự án tồn đọng, kéo dài đã được xử lý, không còn khó khăn, vướng mắc; trong đó 842 dự án đã hoàn thành, đưa vào sử dụng. Với các dự án còn lại, các bộ, ngành, địa phương đang tiếp tục xử lý theo thẩm quyền hoặc đề xuất cơ chế, chính sách để tháo gỡ.
Mở rộng cơ hội hợp tác tài chính và thu hút vốn đầu tư bền vững giữa Việt Nam và Canada

Mở rộng cơ hội hợp tác tài chính và thu hút vốn đầu tư bền vững giữa Việt Nam và Canada

(TBTCO) - Ngày 25/9 (giờ địa phương), tại Thủ đô Ottawa, Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, tại thủ đô Ottawa, Bộ trưởng Bộ Tài chính Việt Nam Ngô Văn Tuấn đã có cuộc gặp xã giao Bộ trưởng Tài chính Canada François-Philippe Champagne; làm việc với Lãnh đạo Cơ quan Phát triển Tài chính Canada (FinDev Canada).
Triển khai chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công: Bộ Tài chính yêu cầu dữ liệu phải chính xác

Triển khai chấm điểm giải ngân vốn đầu tư công: Bộ Tài chính yêu cầu dữ liệu phải chính xác

(TBTCO) - Sau 2 tháng chấm điểm thử, Bộ Tài chính đề nghị các bộ, cơ quan trung ương và địa phương triển khai phương án chấm điểm thực hiện giải ngân kế hoạch vốn đầu tư công theo Quyết định 1129/QĐ-TTg. Bộ Tài chính yêu cầu các bộ, cơ quan trung ương và địa phương chịu trách nhiệm về số liệu đăng ký giải ngân, bảo đảm dữ liệu cập nhật trên Hệ thống cơ sở dữ liệu tài chính đầy đủ, chính xác, thống nhất và sát với khả năng thực tế.
Hà Nội đề nghị kiểm toán trước các dự án trọng điểm

Hà Nội đề nghị kiểm toán trước các dự án trọng điểm

(TBTCO) - Hà Nội đề nghị Kiểm toán Nhà nước tăng cường phối hợp, hỗ trợ kiểm toán trước một số dự án trọng điểm, trong đó có 7 tuyến đường sắt đô thị đang triển khai và các dự án lớn thực hiện theo phương thức BT, nhằm góp phần bảo đảm nguồn lực tài chính, đất đai của Nhà nước được sử dụng hiệu quả, đúng quy định.
Đưa tài sản trí tuệ thành nguồn vốn: Cần cơ chế để chính sách đi vào thực tế

Đưa tài sản trí tuệ thành nguồn vốn: Cần cơ chế để chính sách đi vào thực tế

(TBTCO) - Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đề xuất cho phép sử dụng tài sản trí tuệ để góp vốn, làm tài sản bảo đảm trong quan hệ tín dụng, cùng nhiều chính sách phát triển thị trường và thu hút đầu tư. Tuy nhiên, để cơ chế này đi vào thực tế, cần giải được bài toán định giá và làm rõ điều kiện bảo lãnh tín dụng.
Động lực bứt phá từ dữ liệu thời gian thực và trí tuệ nhân tạo

Động lực bứt phá từ dữ liệu thời gian thực và trí tuệ nhân tạo

(TBTCO) - Hội thảo - Triển lãm về Tài chính số trong quản lý ngân sách nhà nước năm 2026 - Vietnam Digital Finance 2026 (VDF-2026) với chủ đề "Xây dựng hệ sinh thái tài chính số thông minh, an toàn, kết nối và bền vững" diễn ra ngày 24/9/2026 đánh dấu một bước chuyển mình chiến lược của ngành Tài chính: dịch chuyển trọng tâm từ việc xây dựng nền tảng hạ tầng sang khai thác sâu dữ liệu và công nghệ để tạo ra giá trị thực chất cho nền kinh tế, người dân và doanh nghiệp.
Kho bạc Nhà nước: Từ số hóa quy trình đến quản trị bằng dữ liệu

Kho bạc Nhà nước: Từ số hóa quy trình đến quản trị bằng dữ liệu

(TBTCO) - Từ tạo lập hồ sơ điện tử trong thanh toán ngân sách, kết nối dữ liệu đến xây dựng Hệ thống thông tin ngân sách và kế toán nhà nước số (VDBAS), Kho bạc Nhà nước đang chuyển dần cách vận hành từ xử lý từng giao dịch sang khai thác dữ liệu để quản lý, điều hành. Đây là bước chuyển quan trọng trên hành trình xây dựng kho bạc số.
Xem thêm