Tại Hội nghị chuyên đề về phòng, chống gian lận và mua bán hóa đơn trái phép, lãnh đạo Cục Thuế đã nhấn mạnh tầm quan trọng đặc biệt của công tác quản lý hóa đơn trong giai đoạn hiện nay.
Theo Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh, phòng, chống gian lận hóa đơn không chỉ nhằm mục tiêu bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước, mà còn góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế, bảo đảm sự công bằng trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế và củng cố một môi trường kinh doanh minh bạch.
 |
| Công chức thuế hỗ trợ hộ kinh doanh xuất hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đúng quy định. Ảnh: Đức Thanh |
Phó Cục trưởng Đặng Ngọc Minh nhấn mạnh, hệ thống hóa đơn điện tử được triển khai từ năm 2021 đến nay đã tạo ra bước ngoặt lớn, đặt nền tảng quan trọng cho việc đổi mới phương thức quản lý thuế. Hiện nay, kho dữ liệu khổng lồ bao gồm dữ liệu đăng ký thuế, kê khai, nộp thuế, hoàn thuế và tình trạng hoạt động của người nộp thuế, kết hợp cùng dữ liệu hóa đơn điện tử, đang trở thành nguồn thông tin chiến lược giúp cơ quan thuế phân tích giao dịch, đối chiếu thông tin và nhận diện rủi ro một cách nhanh chóng.
Kết hợp phòng ngừa, hỗ trợ tuân thủ với phát hiện, xử lý kịp thời vi phạmPhòng, chống gian lận hóa đơn không chỉ nhằm bảo vệ nguồn thu ngân sách nhà nước, mà còn góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế, bảo đảm công bằng trong thực hiện nghĩa vụ thuế và xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải kết hợp chặt chẽ giữa phòng ngừa, hỗ trợ tuân thủ với phát hiện, xử lý kịp thời các hành vi vi phạm pháp luật. Ông Đặng Ngọc Minh - Phó Cục trưởng Cục Thuế, Bộ Tài chính |
Đặc biệt, sự ra đời của Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý vững chắc cho công tác quản lý thuế trên nền tảng số. Luật mới tạo điều kiện thuận lợi để kết nối, chia sẻ dữ liệu và tăng cường phối hợp liên ngành giữa các cơ quan chức năng.
Tuy nhiên, theo đại diện Cục Thuế, sự bùng nổ của thương mại điện tử, kinh tế nền tảng và các giao dịch thanh toán trực tuyến xuyên biên giới cũng tạo không gian cho các phương thức gian lận hóa đơn thế hệ mới.
Ông Nguyễn Tiến Trung - Trưởng Ban Kiểm tra (Cục Thuế) cho biết, tội phạm hóa đơn hiện nay không còn hoạt động đơn lẻ, mà hình thành các mạng lưới doanh nghiệp liên kết chặt chẽ về con người, địa chỉ, tài khoản, dòng tiền và hàng hóa trung gian.
Thời gian qua, ngành Thuế đã phối hợp với các cơ quan chức năng triệt phá nhiều đường dây doanh nghiệp “ma” buôn bán hóa đơn quy mô lớn. Điển hình, năm 2025, đã triệt phá vụ án Nguyễn Minh Tuấn và Lê Long Hậu thành lập 237 doanh nghiệp “ma”, mua bán trên 12.000 hóa đơn với số tiền thuế vi phạm hơn 175 tỷ đồng.
Năm 2026, triệt phá 2 vụ án lớn, gồm vụ Đào Minh Thọ thành lập 108 doanh nghiệp “ma”, mua bán 56.030 hóa đơn với tổng giá trị trước thuế gần 6.000 tỷ đồng; vụ Phạm Ngọc Tuấn thành lập 14 doanh nghiệp “ma”, bán 1.447 hóa đơn, thu lợi bất chính hơn 2,4 tỷ đồng.
Để phòng, chống gian lận và mua bán hóa đơn trái phép, Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh yêu cầu toàn ngành nghiên cứu, thực hiện 5 nhóm nhiệm vụ trọng tâm.
Thứ nhất, chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý rủi ro từ gốc. Công tác phòng ngừa phải được tiến hành thường xuyên, lồng ghép trong mọi khâu, từ đăng ký thuế, sử dụng hóa đơn, kê khai, nộp thuế đến hoàn thuế. Các đơn vị cần chủ động khai thác triệt để dữ liệu đang quản lý, theo dõi sát diễn biến hoạt động của doanh nghiệp, người nộp thuế nhằm nhận diện sớm dấu hiệu bất thường. Khi phát hiện rủi ro, cần phân công xử lý và theo dõi sát từ diễn biến đến kết quả, không dừng lại ở mức lập danh sách cảnh báo.
Chuyển hóa dữ liệu thành những hành động nghiệp vụ cụ thểTheo lãnh đạo Cục Thuế, nền tảng dữ liệu lớn mang đến nhiều thuận lợi trong quản lý, song vấn đề cốt lõi là phải chuyển hóa dữ liệu thành những hành động nghiệp vụ cụ thể. Theo đó, thay vì chỉ xem xét từng hóa đơn hay từng người nộp thuế một cách đơn lẻ, cần đặt các thông tin vào trong mối quan hệ giao dịch tổng thể để nhìn nhận đúng bản chất hoạt động kinh tế và phát hiện kịp thời những dấu hiệu bất thường. |
Song song với đó, công tác tuyên truyền, hướng dẫn người dân, doanh nghiệp và hộ kinh doanh hiểu rõ trách nhiệm pháp lý khi sử dụng hóa đơn cần được đẩy mạnh, giúp người nộp thuế tuân thủ và thực hiện đúng quy định ngay từ bước khởi đầu.
Thứ hai, đổi mới phương pháp phân tích, kiểm tra thuế dựa trên dữ liệu lớn. Cơ quan thuế cần kết hợp linh hoạt dữ liệu hóa đơn với thông tin kê khai, nộp thuế, hoàn thuế và các nguồn thông tin hợp pháp khác để đánh giá rủi ro. Đối với các giao dịch có dấu hiệu liên kết phức tạp, việc phân tích phải được mở rộng theo chuỗi và mạng lưới nhằm xác định chính xác các chủ thể và mối quan hệ cần tập trung xác minh.
Đồng thời, cần nghiên cứu, hoàn thiện mô hình kiểm tra thuế theo mạng lưới dựa trên dữ liệu lớn, qua đó chọn đúng trọng tâm, tối ưu hóa nguồn lực và hạn chế tối đa sự phiền hà, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp.
Thứ ba, tăng cường phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị, địa phương và cơ quan chức năng. Đối với những vụ việc có giao dịch liên quan đến nhiều địa bàn, cần xác định rõ đầu mối chủ trì, trách nhiệm phối hợp và phương thức trao đổi kết quả. Thông tin phải được cung cấp kịp thời, thống nhất, bảo đảm việc xác minh có tính liên tục, tránh trùng lặp yêu cầu hoặc thiếu sự kết nối giữa các đơn vị.
Đặc biệt, sự phối hợp nhịp nhàng giữa cơ quan thuế với lực lượng Công an, cơ quan đăng ký kinh doanh, Hải quan và các tổ chức tín dụng sẽ tạo nên sức mạnh tổng hợp trong việc đấu tranh với tội phạm kinh tế. Những bài học kinh nghiệm từ các vụ án, vụ việc đã xử lý cần được đúc rút để hoàn thiện quy trình nghiệp vụ và nâng cao năng lực phòng ngừa chung.
Thứ tư, xử lý nghiêm minh các vi phạm, đồng thời bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người nộp thuế. Đối với những hành vi cố ý gian lận, mua bán hóa đơn trái phép có tổ chức, phải kiên quyết xử lý nghiêm theo đúng quy định pháp luật.
Tuy nhiên, lãnh đạo Cục Thuế cũng lưu ý, các cảnh báo rủi ro chỉ là căn cứ để phân tích, xác minh, chứ chưa phải kết luận vi phạm. Vì vậy, tuyệt đối không được quy kết trách nhiệm hay áp đặt sai phạm khi chưa làm rõ bản chất và chứng cứ. Quá trình giải quyết phải đảm bảo tính khách quan, tôn trọng quyền giải trình của người nộp thuế, giữ vững tinh thần công tâm, trách nhiệm và phục vụ.
Thứ năm, hoàn thiện chính sách, quy trình quản lý và nâng cao năng lực đội ngũ. Từ thực tiễn triển khai, các đơn vị cần chủ động rà soát, phân định rõ những bất cập thuộc về văn bản pháp luật, quy trình nghiệp vụ hay khâu tổ chức thực hiện để có kiến nghị xác đáng. Việc hoàn thiện chính sách phải gắn liền với mục tiêu cải cách thủ tục hành chính, không làm phát sinh gánh nặng không cần thiết cho người nộp thuế.
Bên cạnh đó, việc đầu tư hạ tầng công nghệ cần đi đôi với công tác bồi dưỡng nghiệp vụ chuyên sâu, nâng cao kỹ năng phân tích dữ liệu và bản lĩnh chính trị cho đội ngũ công chức thuế. Người đứng đầu các đơn vị phải chịu trách nhiệm về kỷ luật, kỷ cương và tính liêm chính trong thực thi công vụ.
