Từ tham gia đến dẫn dắt ASEAN

Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) được Việt Nam khởi xướng với mong muốn tạo dựng “một không gian đối thoại cởi mở, thực chất và hướng tới tương lai”, quy tụ các nhà hoạch định chính sách, giới nghiên cứu, cộng đồng doanh nghiệp cùng các đối tác trong và ngoài khu vực để trao đổi ý tưởng, chia sẻ sáng kiến và đóng góp cho tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm”, AFF 2026 diễn ra trong 2 ngày từ ngày 9 - 10/6, tại Hà Nội đã khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm của Việt Nam trong thúc đẩy hợp tác khu vực.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng (giữa) dự phiên khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026. Ảnh: Đức Thanh

Chia sẻ với báo chí, Tổng thư ký ASEAN Kao Kim Hourn nhấn mạnh, Việt Nam đã khởi xướng Diễn đàn Tương lai ASEAN ba năm trước. Ông khẳng định: “Đây là một đóng góp rất quan trọng cho việc xây dựng cộng đồng ASEAN, bằng cách quy tụ các nhà lãnh đạo, nhà hoạch định chính sách, các nhà tư tưởng, các chuyên gia và các viện nghiên cứu, cũng như đại diện giới trẻ ASEAN để cùng thảo luận về tương lai của ASEAN cũng như trên toàn thế giới. Sáng kiến này rất quan trọng trong việc huy động tất cả các ý tưởng mới và các khuyến nghị mới”.

Tổng Thư ký ASEAN khẳng định, Việt Nam luôn là một thành viên quan trọng, tích cực và mang tính xây dựng kể từ khi gia nhập ASEAN vào năm 1995. Trong hơn 30 năm qua, Việt Nam đã có nhiều đóng góp cho hòa bình, ổn định, thịnh vượng, hội nhập khu vực và tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.

Theo ông Kao Kim Hourn, việc Việt Nam chủ động đề xuất và duy trì AFF không chỉ thể hiện tinh thần trách nhiệm của một thành viên tích cực mà còn cho thấy sự chuyển biến trong vai trò của Việt Nam trong ASEAN, từ tham gia và đóng góp sang chủ động đề xuất sáng kiến, dẫn dắt đối thoại và tham gia định hình chương trình nghị sự chiến lược của hiệp hội. Những đóng góp đó tiếp tục khẳng định vị thế ngày càng cao của Việt Nam trong ASEAN, đồng thời góp phần tăng cường đoàn kết, thúc đẩy hợp tác và nâng cao vai trò của ASEAN trong bối cảnh khu vực và thế giới đang trải qua những biến động sâu sắc.

Kết nối đối tác, định hình tương lai khu vực

Diễn đàn AFF năm nay đề cập đến nhiều chủ đề đáng chú ý trong khu vực và trên thế giới như: tự cường và đoàn kết trong một thế giới đang thay đổi; kiến tạo hệ sinh thái công nghệ tài chính khu vực; thúc đẩy các sáng kiến của ASEAN về phòng ngừa xung đột, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, tăng cường an ninh năng lượng, những mô hình phát triển mới trong bối cảnh chuyển dịch toàn cầu. Những trao đổi trong AFF 2026 mang tính thực chất và sáng tạo để có thể báo cáo lên các nhà lãnh đạo ASEAN cân nhắc.

Diễn đàn đã trở thành một nền tảng ngày càng quan trọng để thúc đẩy những nỗ lực chung nhằm xây dựng Cộng đồng ASEAN và củng cố quan hệ của ASEAN với các đối tác quốc tế quan trọng nằm ngoài khu vực.

Bà Mari Pangestu - nguyên Bộ trưởng Thương mại Indonesia, Đặc phái viên của Tổng thống Indonesia về Thương mại Quốc tế và Hợp tác Đa phương nhấn mạnh thông điệp đổi mới mạnh mẽ “Tư duy giá trị” được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu khi tiếp trưởng đoàn các nước, chuyên gia, học giả và đại diện tổ chức quốc tế tham dự Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026.

Đại sứ Australia tại ASEAN, bà Tiffany McDonald cho biết: “Các nhà lãnh đạo ASEAN, các bộ trưởng ngoại giao đã có mặt trong lễ khai mạc Diễn đàn Tương lai ASEAN là minh chứng về chất lượng các cuộc thảo luận. Dưới sự lãnh đạo của Việt Nam, diễn đàn đã tạo ra một không gian cho tất cả những ai có cam kết và đầu tư vào sự thành công của ASEAN có thể đến và thảo luận”.

Bà Seema Malhotra - Quốc vụ khanh Bộ Ngoại giao Vương quốc Anh cho rằng, kể từ khi thành lập, ASEAN đã là điểm neo giữ cho hòa bình và an ninh khu vực. Quan hệ đối tác của Vương quốc Anh được xây dựng trên nền tảng ủng hộ vai trò trung tâm của ASEAN và Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Bà chia sẻ: “Đây là thời điểm quan hệ đối tác ASEAN - Vương quốc Anh quan trọng hơn bao giờ hết và tôi vui mừng khi thấy nó đang ngày càng sâu sắc hơn về chiều sâu, sự tin tưởng và những gì chúng ta đặt ra cho nhau. Tôi ghi nhận vai trò lãnh đạo của Việt Nam trong việc tổ chức diễn đàn này và định hình cuộc tranh luận quốc tế rộng lớn hơn, bao gồm bài phát biểu quan trọng gần đây tại Đối thoại Shangri-La của Tổng Bí thư Tô Lâm. Chúng tôi biết ơn sự ủng hộ mạnh mẽ của Việt Nam với tư cách là nước điều phối quan hệ của chúng tôi trong ASEAN”.

Sau hai ngày làm việc với nhiều phiên thảo luận chuyên sâu và đối thoại cởi mở, Diễn đàn Tương lai ASEAN 2026 một lần nữa khẳng định vai trò ngày càng nổi bật của Việt Nam trong việc thúc đẩy các sáng kiến hợp tác khu vực và đóng góp vào tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN đoàn kết, tự cường và thích ứng. Không chỉ là nơi kết nối, diễn đàn còn mở ra những ý tưởng mới, những giải pháp thiết thực trong bối cảnh môi trường quốc tế đang biến động nhanh chóng.

Đại sứ EU tại Việt Nam Julien Guerrier tin tưởng, với nền tảng vững chắc từ sự thành công của Diễn đàn năm nay, các kênh trao đổi giữa EU và ASEAN sẽ ngày càng được mở rộng, đóng góp vào mục tiêu phát triển bền vững và hòa bình cho cả hai châu lục.