Sáng 2/11, sau khi Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã giải trình về những vấn đề các đại biểu quan tâm.

Sửa đổi Luật để đáp ứng yêu cầu tăng trưởng

Trước hết, về phạm vi, đối tượng điều chỉnh và lý do Luật Đầu tư phải sửa đổi, bổ sung nhiều lần, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, trước đây, việc sửa đổi chủ yếu tập trung loại trừ các điều kiện, thủ tục kinh doanh. Lần này, việc sửa đổi luật có mục tiêu là nhằm không ngừng hoàn thiện môi trường đầu tư, thu hút vốn đầu tư và khơi thông nguồn lực để đạt mục tiêu tăng trưởng trong từng thời kỳ.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại Quốc hội. Ảnh: Đức Thanh

Bộ trưởng phân tích, trong giai đoạn hiện nay, yêu cầu đặt ra là phải tăng trưởng từ 10% trở lên. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội cần gấp khoảng 2,21 lần so với giai đoạn 2021 - 2025; riêng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) giải ngân thực tế phải đạt bình quân 30 - 40 tỷ USD/năm.

Cùng với yêu cầu huy động nguồn lực, việc sửa đổi luật nhằm kịp thời thể chế hóa các nghị quyết của Đảng, cụ thể là Nghị quyết số 10-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài, Nghị quyết số 21-NQ/TW về quan điểm, định hướng sửa đổi Luật Đất đai và Nghị quyết số 27-NQ/TW về phát triển các vùng và tổ chức không gian phát triển quốc gia trong giai đoạn mới. Đây là những Nghị quyết hết sức quan trọng trong điều kiện mới, Bộ trưởng nêu rõ.

Một lý do quan trọng nữa là sự cạnh tranh vô cùng khốc liệt giữa các quốc gia trong khu vực và trên thế giới nhằm thu hút FDI. Dẫn thực tế cạnh tranh thu hút đầu tư của các quốc gia, Bộ trưởng cho biết, nhiều nước trong khu vực đều có các chương trình thu hút đầu tư, chẳng hạn, Malaysia thiết lập nhiều hành lang lớn để thu hút đầu tư vào các lĩnh vực như điện tử, máy tính, điện thoại, chip bán dẫn, chuyển đổi số.

Ngoài khu vực, cạnh tranh trực tiếp với Việt Nam là Ấn Độ, nước có tham vọng trở thành trung tâm sản xuất điện thoại di động của thế giới và đã ban hành chính sách hỗ trợ trực tiếp cho sản phẩm sản xuất tại nước này.

“Để cạnh tranh thu hút các nguồn lực này, chúng ta buộc phải sửa đổi, hoàn thiện môi trường đầu tư và đưa ra các chính sách ưu đãi đầu tư” - Bộ trưởng nêu rõ.

Toàn cảnh phiên họp Quốc hội tại hội trường sáng 2/11. Ảnh: Đức Thanh

Ưu đãi gắn với kết quả thực hiện cam kết

Từ những yêu cầu trên, Bộ trưởng cho biết, dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư quy định rõ chính sách ưu đãi đầu tư đặc biệt nhằm thu hút đầu tư vào những ngành, nghề, lĩnh vực ưu tiên như đổi mới sáng tạo, chuyển giao khoa học công nghệ, chuyển đổi số. Đặc biệt, các chính sách tập trung vào chất lượng thu hút đầu tư, gắn với sản xuất trong nước và đưa ra tiêu chí sự tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị của doanh nghiệp đầu tư nước ngoài.

Bên cạnh thu hút theo quy mô, thời gian và lĩnh vực ưu đãi, dự thảo đặc biệt nhấn mạnh việc kiểm soát trên cơ sở kết quả đầu ra. Đây cũng là nội dung được nhiều đại biểu Quốc hội quan tâm góp ý tại phiên thảo luận. Bộ trưởng khẳng định sẽ tiếp thu ý kiến đại biểu, để việc hỗ trợ đầu tư phải gắn liền với kết quả đầu ra, phải kiểm tra, giám sát và lượng hóa được. Đồng thời, quy định điều kiện chấm dứt, thu hồi ưu đãi khi nhà đầu tư không đáp ứng các yêu cầu, cam kết, nhằm giảm thiểu khiếu kiện và tranh chấp đầu tư quốc tế phức tạp.

Về Quỹ Hỗ trợ đầu tư quốc gia, Bộ trưởng cho biết, Quỹ được triển khai trên cơ sở Nghị quyết số 110/2023/QH15 năm 2023 và Luật Đầu tư sửa đổi năm 2025. Đến nay, bước đầu hoạt động của quỹ đã đi vào ổn định và có hiệu quả. Hằng năm, dự toán bổ sung cho quỹ được xây dựng theo đúng quy trình ngân sách. Chính phủ quyết định mức đầu tư tổng thể, địa phương ra quyết định hỗ trợ và cơ quan quản lý quỹ cấp tiền.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại Quốc hội. Ảnh: Đức Thanh.

Để bảo đảm việc sử dụng quỹ chặt chẽ, hiệu quả, Bộ trưởng đề nghị quy định thực hiện kiểm toán nhà nước hằng năm đối với hoạt động của Quỹ và định kỳ thanh tra, bảo đảm hoạt động của quỹ thực chất, hiệu quả, đúng quy trình.

Đối với những ý kiến về mối quan hệ giữa Luật Đầu tư với các luật khác, Bộ trưởng bày tỏ đồng tình với đề nghị cần phải tổng kết, xem xét lại phạm vi, đối tượng của Luật Đầu tư. Trong đó, cần phân định rõ giữa điều kiện đầu tư kinh doanh và điều kiện tiếp cận, gia nhập thị trường, bảo đảm Luật Đầu tư phù hợp với các luật khác và bảo đảm tính ổn định lâu dài.

Về điều kiện tiếp cận thị trường, Bộ trưởng cho biết, đối với các quy định khi nới lỏng điều kiện tiếp cận thị trường thuộc thẩm quyền của Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ sẽ tổng hợp, báo cáo Quốc hội sửa đổi, bổ sung theo quy trình rút gọn, nhằm bảo đảm đúng thẩm quyền và thời gian thực hiện tốt nhất./.