Những biến động về chính sách thương mại và thuế quan dường như không cản đường tăng tốc của xuất khẩu. Việt Nam vẫn được các nhà nhập khẩu Mỹ đánh giá là một trong những nguồn cung chiến lược nhờ năng lực sản xuất đa dạng, chi phí cạnh tranh và khả năng tham gia ngày càng sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu.
Ông Đỗ Ngọc Hưng - Tham tán thương mại, Trưởng Cơ quan Thương vụ Việt Nam tại Mỹ cho biết, 6 tháng đầu năm 2026, kim ngạch thương mại hai chiều Việt Nam - Mỹ đạt khoảng 132,4 tỷ USD, đưa Việt Nam trở thành một trong những đối tác thương mại lớn của Mỹ.
 |
| 7 tháng năm 2026, xuất khẩu dệt may sang thị trường Mỹ đạt khoảng 10,5 tỷ USD. Ảnh: An Thư |
Theo ông Hưng, xu hướng đa dạng hóa nguồn cung trên toàn cầu đang mở ra cơ hội lớn cho các nhà cung ứng nội địa, song các đơn hàng không tự động dịch chuyển về Việt Nam. Để chinh phục được khách hàng là cả một quá trình dài, từ xây dựng năng lực, nâng chất lượng sản phẩm, tới linh hoạt thích ứng, tuân thủ các quy định, tiêu chuẩn mới từ các nhà mua hàng toàn cầu…
Thực tế từ ngành dệt may, trong 7 tháng năm 2026, xuất khẩu dệt may đạt hơn 27 tỷ USD, trong đó thị trường Mỹ đóng góp khoảng 10,5 tỷ USD. Đáng chú ý, toàn ngành xuất siêu hơn 11 tỷ USD, tăng khoảng 10% so với cùng kỳ. Để tạo ra mức thặng dư này, doanh nghiệp không chỉ tập trung mở rộng xuất khẩu, mà còn từng bước tăng tỷ lệ cung ứng trong nước, phát triển hệ thống nhà cung cấp và tận dụng hiệu quả các lợi thế từ chuỗi cung ứng.
TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh cho rằng, xu hướng các thị trường nhập khẩu dựng lên nhiều rào cản thương mại sẽ tiếp tục diễn ra. Các yêu cầu mới về tiêu chuẩn sản xuất, môi trường, lao động và chất lượng hàng hóa buộc doanh nghiệp xuất khẩu phải thay đổi để đón bắt xu hướng tiêu dùng và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao.
“Việt Nam là nền kinh tế hướng mạnh vào xuất khẩu, chúng ta vẫn phải “chơi” với những thị trường siết tiêu chuẩn, tăng bảo hộ. Vấn đề mấu chốt là chuẩn bị đủ tiềm lực để đáp ứng, tối ưu hóa lợi ích từ các mối quan hệ này” - TS. Võ Trí Thành nhấn mạnh.
Cơ hội xuất khẩu lớn sang Mỹ đang đi cùng những yêu cầu ngày càng khắt khe hơn. Ông Vũ Tú Thành - Quyền Giám đốc điều hành khu vực ASEAN, kiêm Trưởng đại diện tại Việt Nam của Hội đồng Kinh doanh Mỹ - ASEAN cho rằng, doanh nghiệp Việt Nam đang phải đối mặt với một loạt thách thức trong quan hệ thương mại với Mỹ, từ rủi ro về xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp, sự phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu đến yêu cầu ngày càng cao về ESG, giảm phát thải, sử dụng năng lượng sạch và minh bạch chuỗi cung ứng. Cùng với đó là sức ép cạnh tranh ngày càng lớn từ các quốc gia trong khu vực.
Một vấn đề khác cũng đang được quan tâm là mức độ mất cân đối trong thương mại hai chiều. Việt Nam hiện là đối tác có mức thặng dư thương mại hàng hóa lớn nhất với Mỹ. Rủi ro đối với doanh nghiệp Việt Nam càng đáng chú ý khi Mỹ đang tăng cường kiểm soát gian lận xuất xứ và chuyển tải bất hợp pháp.
| Theo đánh giá của Bộ Công thương, trong bối cảnh châu Mỹ và Mỹ gia tăng sử dụng các biện pháp thuế quan, kiểm soát xuất xứ và tiêu chuẩn kỹ thuật, trao đổi thương mại giữa Việt Nam và khu vực này vẫn duy trì xu hướng tăng, nhưng tính ổn định giảm rõ rệt. Vì vậy, triển vọng thời gian tới vẫn duy trì quy mô lớn, nhưng mức tăng sẽ thận trọng hơn, với trọng tâm là giữ thị phần thay vì tăng nhanh kim ngạch. |
Mới đây, Văn phòng Chính sách thương mại và sản xuất Nhà Trắng công bố báo cáo đặc biệt về tình trạng chuyển tải bất hợp pháp, cảnh báo việc hàng hóa có xuất xứ từ các quốc gia chịu mức thuế cao được đưa qua nước trung gian trước khi nhập khẩu vào Mỹ nhằm lẩn tránh thuế quan.
Báo cáo chia 40 quốc gia và vùng lãnh thổ có nguy cơ cao thành 3 nhóm, dựa trên quy mô nền kinh tế, mức độ tích hợp với chuỗi cung ứng của Trung Quốc và những lợi thế đặc thù của từng thị trường.
Việt Nam thuộc nhóm 2 cùng Brazil, Indonesia, Malaysia, Thổ Nhĩ Kỳ và Thái Lan, là các nền kinh tế có quy mô lớn và mức độ tích hợp đáng kể với chuỗi cung ứng liên quan đến Trung Quốc. Đây là tín hiệu cho thấy, hàng hóa và chuỗi cung ứng của Việt Nam sẽ tiếp tục nằm trong diện được cơ quan chức năng Mỹ quan tâm, nhất là đối với những ngành sử dụng tỷ lệ lớn nguyên liệu, linh kiện nhập khẩu.
Cùng với đó, Mỹ đang tăng cường các công cụ thực thi, trong đó có hệ thống giám sát ứng dụng trí tuệ nhân tạo nhằm phát hiện những dấu hiệu bất thường trong thương mại và sai lệch xuất xứ.
Các chuyên gia thương mại lưu ý, khái niệm “hàng hóa có liên hệ với Trung Quốc” tương đối rộng, có thể tạo ra rủi ro đối với nhiều ngành xuất khẩu. Hoạt động kiểm tra cũng đang có xu hướng chuyển từ việc xem xét chứng từ truyền thống sang phân tích dữ liệu thương mại, dữ liệu sản xuất và toàn bộ chuỗi cung ứng.
Điều này đặt ra yêu cầu doanh nghiệp phải chứng minh được năng lực sản xuất thực chất, nguồn nguyên liệu, các công đoạn sản xuất và giá trị gia tăng được tạo ra tại Việt Nam.
Theo bà Ann Hà - Giám đốc điều hành Defenova Global Connect, Việt Nam có cơ hội tăng cường nhập khẩu công nghệ, thiết bị và giải pháp từ Mỹ trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu dịch chuyển theo xu hướng “friend-shoring” (dịch chuyển chuỗi cung ứng đến các quốc gia thân thiện).
“Các lĩnh vực nhập khẩu từ Mỹ có tiềm năng gồm bán dẫn, điện tử, máy móc, hàng không, nông nghiệp công nghệ cao, số hóa và an ninh mạng. Việc tiếp cận công nghệ tiên tiến giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng và đáp ứng yêu cầu tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, nhất là của các tập đoàn Mỹ” - bà Ann Hà phân tích.
