PV: Thưa ông, Đề án Cải cách tổng thể thị trường tài chính đến năm 2045 đặt mục tiêu phát triển thị trường vốn trở thành kênh cung ứng vốn trung, dài hạn quan trọng của nền kinh tế. Theo ông, định hướng này sẽ góp phần nâng cao vai trò của thị trường trái phiếu trong cơ cấu huy động vốn của nền kinh tế như thế nào?

Ông Phùng Xuân Minh

Ông Phùng Xuân Minh: Đề án đã xác định rõ định hướng phát triển thị trường trái phiếu theo hướng mở rộng quy mô, nâng cao tính minh bạch, đa dạng hóa sản phẩm và tăng cường vai trò cung ứng vốn trung, dài hạn. Theo tôi, điều quan trọng nhất là định hướng từng bước xây dựng cơ cấu thị trường tài chính cân bằng hơn, trong đó thị trường vốn giữ vai trò chủ yếu là kênh cung ứng vốn trung, dài hạn cho nền kinh tế.

Hiện nay, tín dụng ngân hàng vẫn là kênh dẫn vốn chủ yếu của nền kinh tế, trong khi nguồn vốn huy động của các tổ chức tín dụng phần lớn có kỳ hạn ngắn và trung hạn. Việc sử dụng nguồn vốn này để đáp ứng nhu cầu đầu tư của các dự án có thời gian thu hồi vốn kéo dài luôn đặt ra yêu cầu quản trị chặt chẽ về cơ cấu kỳ hạn. Vì vậy, việc phát triển thị trường trái phiếu không chỉ nhằm mở rộng thêm một kênh huy động vốn, mà còn góp phần tạo sự cân bằng hơn giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn.

Đối với các dự án hạ tầng, năng lượng, khu công nghiệp hay chuyển đổi xanh, nhu cầu vốn thường có quy mô lớn và thời gian đầu tư kéo dài nhiều năm. Thị trường trái phiếu sẽ tạo điều kiện để Chính phủ, chính quyền địa phương và doanh nghiệp huy động nguồn vốn phù hợp hơn với chu kỳ đầu tư của từng dự án, qua đó giảm áp lực cung ứng vốn trung, dài hạn đối với hệ thống ngân hàng và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực trong nền kinh tế.

Đến cuối năm 2025, quy mô thị trường trái phiếu đạt khoảng 3,83 triệu tỷ đồng, tương đương 33,3% GDP năm 2024.

Trên nền tảng đó, Đề án đặt mục tiêu nâng dư nợ thị trường trái phiếu lên khoảng 60% GDP vào năm 2045. Theo tôi, ý nghĩa của mục tiêu này không chỉ nằm ở việc mở rộng quy mô thị trường mà còn hướng tới nâng cao vai trò của thị trường vốn trong cung ứng nguồn vốn trung, dài hạn, góp phần tạo nền tảng tài chính bền vững cho tăng trưởng.

Các dự án hạ tầng khu công nghiệp thường có nhu cầu vốn lớn và thời gian đầu tư kéo dài nhiều năm. Ảnh: An Thư

PV: Không chỉ mở rộng quy mô thị trường, Đề án còn định hướng phát triển các sản phẩm trái phiếu như trái phiếu xanh, trái phiếu hạ tầng và trái phiếu PPP. Theo ông, những định hướng này sẽ tạo động lực như thế nào cho quá trình huy động nguồn lực phục vụ phát triển hạ tầng, chuyển đổi xanh và tăng trưởng bền vững?

Ông Phùng Xuân Minh: Theo tôi, điểm nổi bật của Đề án là định hướng phát triển các sản phẩm trái phiếu gắn trực tiếp với nhu cầu huy động vốn của những lĩnh vực có quy mô đầu tư lớn và thời gian thu hồi vốn dài như hạ tầng, chuyển đổi năng lượng và tăng trưởng xanh. Đây đều là những lĩnh vực khó có thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước hoặc tín dụng ngân hàng để đáp ứng nhu cầu vốn trong dài hạn.

Việc đa dạng hóa các sản phẩm trái phiếu sẽ góp phần mở rộng khả năng huy động nguồn lực từ khu vực tư nhân và các nhà đầu tư dài hạn, đồng thời tạo điều kiện để dòng vốn được phân bổ hiệu quả hơn vào các lĩnh vực ưu tiên của nền kinh tế. Đây cũng là bước phát triển phù hợp với xu hướng quốc tế, khi thị trường vốn ngày càng đóng vai trò quan trọng trong tài trợ các dự án phát triển bền vững.

Tuy nhiên, để các sản phẩm này phát huy hiệu quả, điều quan trọng nhất vẫn là xây dựng niềm tin của nhà đầu tư thông qua khuôn khổ pháp lý minh bạch và cơ chế giám sát chặt chẽ. Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg đã tạo cơ sở pháp lý cho việc xác nhận các dự án thuộc danh mục phân loại xanh, góp phần nâng cao tính minh bạch trong quá trình huy động và sử dụng vốn. Trong khi đó, Nghị định số 200/2026/NĐ-CP tiếp tục khẳng định nguyên tắc doanh nghiệp tự vay, tự trả và tự chịu trách nhiệm về hiệu quả sử dụng vốn cũng như khả năng thanh toán nợ, qua đó nâng cao trách nhiệm của tổ chức phát hành và tăng cường kỷ luật thị trường.

Cùng với việc hoàn thiện cơ chế công bố thông tin, giám sát dòng tiền và nâng cao chất lượng xếp hạng tín nhiệm, các chính sách này sẽ tạo điều kiện thu hút hiệu quả hơn dòng vốn trung, dài hạn vào các dự án hạ tầng, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững.

PV: Bên cạnh việc phát triển các sản phẩm mới, Đề án cũng nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện hạ tầng dữ liệu, cơ chế định giá và hệ thống thông tin của thị trường. Theo ông, những giải pháp này sẽ tác động như thế nào đến tính minh bạch, hiệu quả vận hành và sức hấp dẫn của thị trường trái phiếu trong dài hạn?

Ông Phùng Xuân Minh: Theo tôi, quy mô và chất lượng của thị trường trái phiếu cần phát triển song hành. Một thị trường có quy mô lớn nhưng thiếu minh bạch hoặc chưa phản ánh đầy đủ rủi ro tín dụng sẽ khó thu hút các nhà đầu tư dài hạn và làm giảm hiệu quả phân bổ nguồn vốn. Vì vậy, cùng với việc mở rộng quy mô phát hành, hoàn thiện hạ tầng dữ liệu, nâng cao chất lượng thông tin và tăng cường khả năng định giá rủi ro sẽ là những yếu tố quan trọng đối với sự phát triển bền vững của thị trường.

Theo định hướng của Đề án, việc phát triển các tổ chức định giá trái phiếu, hoàn thiện cổng thông tin trái phiếu doanh nghiệp tập trung và xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, giám sát và minh bạch hóa thị trường. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và cập nhật đầy đủ, nhà đầu tư sẽ có điều kiện tiếp cận toàn diện hơn các thông tin về mục đích phát hành, tình hình sử dụng vốn, lịch sử thanh toán, tài sản bảo đảm cũng như kết quả xếp hạng tín nhiệm của tổ chức phát hành.

Điều quan trọng hơn là khi chất lượng thông tin được cải thiện, việc định giá trái phiếu sẽ từng bước phản ánh đầy đủ hơn mức độ rủi ro tín dụng của từng doanh nghiệp. Điều này giúp doanh nghiệp có nền tảng tài chính lành mạnh, quản trị minh bạch và sử dụng vốn hiệu quả có điều kiện tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý hơn, đồng thời tạo thêm cơ sở để nhà đầu tư đánh giá và quản trị rủi ro.

Đối với các sản phẩm như trái phiếu xanh, trái phiếu hạ tầng và trái phiếu cho dự án theo hình thức đối tác công tư (PPP), yêu cầu về minh bạch dòng tiền, hiệu quả sử dụng vốn và giám sát sau phát hành càng có ý nghĩa quan trọng. Khi các nền tảng về dữ liệu, thông tin, định giá và quản trị thị trường được hoàn thiện đồng bộ, thị trường trái phiếu sẽ không chỉ mở rộng về quy mô mà còn nâng cao chất lượng vận hành, qua đó thực hiện tốt hơn vai trò huy động và phân bổ nguồn vốn trung, dài hạn, góp phần hiện thực hóa các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội trong dài hạn.

PV: Xin cảm ơn ông!