Cầu nối biên giới

Với 3 cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, La Lay và Cha Lo, Quảng Trị là một trong những địa phương có hoạt động thương mại cửa khẩu tăng mạnh thời gian qua. Tại cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, năm 2025 ghi nhận thu ngân sách nhà nước đạt 462,2 tỷ đồng. Từ ngày 1/1 - 30/6/2026, thu ngân sách nhà nước tại đây đạt 378,86 tỷ đồng, tăng 68,22% so với cùng kỳ năm trước.

Với cửa khẩu quốc tế La Lay, năm 2025, thu ngân sách nhà nước đạt 525,25 tỷ đồng. Trong 6 tháng đầu năm 2026, hoạt động xuất nhập khẩu, xuất nhập cảnh, quá cảnh hàng hóa, phương tiện vận tải qua cửa khẩu này tăng trưởng ổn định, với tổng số tờ khai hàng hóa xuất nhập khẩu đạt 1.248 tờ khai, kim ngạch hàng hóa xuất nhập khẩu đạt 137,69 triệu USD.

Hàng hóa chờ thông quan tại cửa khẩu Lao Bảo, Quảng Trị. Ảnh: Nguyễn Thanh Hiếu

Cũng tại Quảng Trị, trị giá hàng hóa xuất nhập khẩu qua cửa khẩu quốc tế Cha Lo trong 6 tháng đầu năm 2026 tăng 29% so với cùng kỳ năm trước; lượng phương tiện xuất nhập cảnh tăng 30%. Hàng hóa quá cảnh tiếp tục chiếm tỷ trọng lớn, khoảng 75% số lượng tờ khai, 73% khối lượng và 66% trị giá hàng hóa qua cửa khẩu.

Cách cửa khẩu La Lay gần 200 km, cửa khẩu Cầu Treo (Hà Tĩnh) trong 6 tháng đầu năm 2026 thu hút 412 doanh nghiệp làm thủ tục (tăng 22,25%); đón 106.816 lượt phương tiện xuất nhập cảnh (tăng 7,9%). Thu ngân sách tại cửa khẩu đạt 103,4 tỷ đồng (bằng 50,08% chỉ tiêu năm). Các mặt hàng qua cửa khẩu chủ yếu là quặng sắt, tinh bột sắn, thóc gạo, sắn lát, gỗ các loại, hàng tiêu dùng...

Tại Đà Nẵng, cửa khẩu Nam Giang ghi nhận tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 đạt 234,73 triệu USD, tăng 105,7% so với năm 2024. Các mặt hàng chủ yếu gồm gỗ, sắn lát khô, tinh bột sắn, bia lon, vật liệu xây dựng và máy móc phục vụ các công trình thủy điện tại khu vực biên giới.

Giữ nhịp tăng chậm hơn các cửa khẩu trên, tại Nghệ An, cửa khẩu Thanh Thủy mới được phép thực hiện hoạt động mua bán, trao đổi hàng hóa qua biên giới từ năm 2024. Nguyên nhân do hạ tầng kết nối giữa Lào - Việt Nam chưa được đầu tư tương xứng.

Và dòng chảy giao thương

Để tạo dòng chảy giao thương thông suốt, từ Nghệ An đến Đà Nẵng đều có những dự án hạ tầng quy mô lớn đang được đầu tư hoặc trong kế hoạch đầu tư. Với Quảng Trị là cao tốc Cam Lộ - Lao Bảo, một trong những dự án chiến lược được ưu tiên đầu tư “đón đầu” Hiệp định xuyên biên giới Lao Bảo - Densavan đang được xây dựng.

Dự án có chiều dài khoảng 56 km, 4 làn xe, vận tốc thiết kế 100 km/h, tổng mức đầu tư dự kiến gần 14.000 tỷ đồng theo phương thức đối tác công - tư (PPP). Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến cho hay, dự án đã hoàn thành các bước nghiên cứu, thủ tục đầu tư. Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cũng đã họp với các bộ, ngành Trung ương và tỉnh Quảng Trị yêu cầu triển khai dự án từ năm 2027.

Bên cạnh cao tốc Cam Lộ - Lao Bảo, dự án đường nối cửa khẩu quốc tế La Lay - Mỹ Thủy cũng đã được tỉnh Quảng Trị đề xuất đầu tư theo phương thức PPP nhằm nâng cao năng lực vận tải, tăng cường giao thương theo tuyến hành lang kinh tế Đông - Tây.

Theo Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến, trên địa bàn Quảng Trị, tuyến cao tốc Vũng Áng (Hà Tĩnh) - Cha Lo (Quảng Trị) đã được Chính phủ giao Bộ Xây dựng, Ban Quản lý dự án 85 lập Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, thời gian thực hiện nghiên cứu từ năm 2026 - 2027, phương thức đầu tư PPP, có hỗ trợ vốn nhà nước. Khi được đầu tư hoàn thành, đây sẽ là trục vận tải quốc tế ngắn nhất từ các nước Lào, Thái Lan ra biển Đông qua cảng Vũng Áng, thúc đẩy phát triển thương mại, du lịch, dịch vụ logistics.

Từ cửa khẩu về cảng biển, dự án cao tốc Vinh - Thanh Thủy (Nghệ An), sau khi được khởi công vào ngày 19/5/2026, đang tiến hành giải phóng mặt bằng, di dời hạ tầng điện, tiến tới thi công đồng loạt trong tháng 9/2026. Cao tốc này dài 60 km, quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh, vận tốc thiết kế 80 - 100 km/h, tổng mức đầu tư khoảng 23.940 tỷ đồng, góp phần từng bước hình thành trục cao tốc Hà Nội (Việt Nam) - Viêng Chăn (Lào). Dự án sẽ rút ngắn thời gian di chuyển từ cửa khẩu Thanh Thủy tới các đô thị và cảng biển Nghệ An, tăng kết nối giữa Bắc Trung Bộ Việt Nam với Lào và Thái Lan.

Còn tại Hà Tĩnh, địa phương này cũng đã phê duyệt chủ trương đầu tư 155 tỷ đồng cho dự án Nâng cấp, cải tạo Nhà liên hợp cửa khẩu quốc tế Cầu Treo kết hợp Quốc môn và hạ tầng kỹ thuật khu vực cửa khẩu, thời gian thực hiện từ 2026 - 2028. Mục tiêu dự án nhằm xây dựng khu vực cửa khẩu quốc tế Cầu Treo theo hướng hiện đại, đồng bộ, nâng cao hiệu quả khai thác tuyến hành lang kinh tế Cầu Treo - Vũng Áng, thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu, dịch vụ logistics và giao lưu nhân dân./.