Nền tảng để Việt Nam thu hút dòng vốn đầu tư thế hệ mới

Sau gần 40 năm đổi mới, Việt Nam đã thu hút trên 500 tỷ USD vốn FDI đăng ký, với hơn 330 tỷ USD vốn thực hiện; khu vực FDI hiện đóng góp khoảng 20% GDP, trên 70% kim ngạch xuất khẩu, khoảng 50% giá trị sản xuất công nghiệp và tạo việc làm trực tiếp cho hơn 5 triệu lao động. Đây là những thành quả rất quan trọng, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải nâng cao chất lượng dòng vốn để đáp ứng mục tiêu tăng trưởng dựa trên năng suất, khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thực tiễn cũng cho thấy, Việt Nam đang có nền tảng rất thuận lợi để bước sang giai đoạn thu hút FDI chất lượng cao.

Đánh giá Nghị quyết số 10-NQ/TW tạo động lực mới cho môi trường đầu tư tại Việt Nam, ThS. Lê Thị Mai Liên - Trưởng ban Kinh tế vĩ mô và dự báo (Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính) cho rằng, trong bối cảnh cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng gay gắt, cùng với việc thuế tối thiểu toàn cầu được triển khai và các tập đoàn đa quốc gia chuyển sang ưu tiên chất lượng chuỗi cung ứng, những lợi thế truyền thống không còn đủ để tạo sự khác biệt. Nghị quyết số 10 -NQ/TW đã đưa ra định hướng rất rõ ràng: Việt Nam sẽ cạnh tranh bằng chất lượng thể chế, chất lượng nguồn nhân lực, năng lực đổi mới sáng tạo, hạ tầng hiện đại và môi trường đầu tư ổn định, minh bạch.

Đây chính là động lực mới quan trọng nhất và được thể hiện ở khía cạnh tạo niềm tin cho nhà đầu tư chiến lược. Nghị quyết khẳng định chủ trương nhất quán về bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của nhà đầu tư, bảo đảm môi trường đầu tư ổn định, đồng thời xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ số, trung tâm R&D, công nghệ sinh học, năng lượng xanh, logistics hiện đại... Điều này giúp các tập đoàn đa quốc gia có cơ sở để xây dựng kế hoạch đầu tư dài hạn tại Việt Nam.

Nghị quyết số 10-NQ/TW không chỉ tạo thêm động lực cho môi trường đầu tư mà còn nâng cấp mô hình thu hút FDI của Việt Nam từ “lợi thế chi phí” sang “lợi thế chất lượng”. Ảnh: Đức Thanh.

Đồng thời, nâng cao chất lượng dòng vốn FDI, với trọng tâm là hiệu quả đầu tư, chuyển giao công nghệ, đổi mới sáng tạo, liên kết với doanh nghiệp trong nước và phát triển bền vững. Cùng với đó, tăng sức cạnh tranh quốc gia trong cuộc đua thu hút FDI chất lượng cao. Nghị quyết giúp Việt Nam định vị rõ hơn là điểm đến của các dự án công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và phát triển xanh.

“Có thể nói, Nghị quyết số 10-NQ/TW không chỉ tạo thêm động lực cho môi trường đầu tư mà còn nâng cấp mô hình thu hút FDI của Việt Nam từ “lợi thế chi phí” sang “lợi thế chất lượng”. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để Việt Nam thu hút dòng vốn đầu tư thế hệ mới, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hướng tới mục tiêu tăng trưởng nhanh, bền vững trong giai đoạn tới” - bà Liên nhấn mạnh.

Củng cố mạnh mẽ niềm tin của các doanh nghiệp FDI

Còn theo TS. Lê Duy Bình - Giám đốc Economica Việt Nam, Nghị quyết số 10-NQ/TW thể hiện một tư duy mới trong việc nhìn nhận khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài. Mục tiêu không chỉ là thu hút thêm vốn FDI, mà là nâng cao chất lượng đóng góp của khu vực này đối với nền kinh tế Việt Nam. Nếu trước đây Việt Nam chủ yếu quan tâm đến quy mô vốn đầu tư thì nay phải quan tâm nhiều hơn đến chất lượng và khả năng lan tỏa của dòng vốn đó. Việc thu hút các dự án bán dẫn, trung tâm dữ liệu, công nghệ số, năng lượng sạch hay sản xuất thiết bị công nghệ cao không chỉ tạo thêm việc làm mà còn giúp nâng năng suất tổng hợp của nền kinh tế. Đây chính là một trong những điều kiện quan trọng để duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong dài hạn.

Tuy nhiên, TS. Lê Duy Bình cho rằng, yếu tố quyết định vẫn là năng lực nội sinh của doanh nghiệp Việt Nam. Vấn đề cốt lõi là doanh nghiệp phải đầu tư cho nghiên cứu - phát triển, làm chủ công nghệ và tham gia mạnh hơn vào công nghiệp hỗ trợ. Không chỉ sản xuất sản phẩm hoàn chỉnh, doanh nghiệp Việt Nam cần sản xuất được linh kiện, chi tiết để tham gia chuỗi giá trị của các ngành công nghệ cao.

Theo đó, khi nâng được hàm lượng công nghệ và tỷ lệ nội địa hóa, xuất khẩu của Việt Nam sẽ không chỉ tăng về quy mô mà còn tăng về chất lượng. Giá trị gia tăng ở lại trong nền kinh tế sẽ cao hơn, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam sẽ được cải thiện và vị thế của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu cũng sẽ được nâng lên.

Ở góc độ nhà đầu tư, ông Ashish Joshi - Tổng Giám đốc Suntory PepsiCo Việt Nam cho hay, Nghị quyết số 10-NQ/TW thực sự là một làn gió mới, củng cố mạnh mẽ niềm tin của các doanh nghiệp FDI nhờ vào các định hướng rõ ràng về tự chủ, thúc đẩy kinh tế tư nhân và thu hút đầu tư chất lượng cao. Đối với Suntory PepsiCo Việt Nam, việc đồng hành cùng mục tiêu của Chính phủ Việt Nam không chỉ là trách nhiệm xã hội, mà là chiến lược cốt lõi để bảo vệ chuỗi cung ứng dài hạn.

Để hiện thực hóa điều này, vừa qua, Suntory PepsiCo Việt Nam khánh thành nhà máy 300 triệu USD tại Tây Ninh. Tại nhà máy, các yếu tố bền vững đã được đưa vào ngay từ giai đoạn thiết kế với tiêu chuẩn LEED Gold, sử dụng năng lượng sinh khối cho 100% nhu cầu sản xuất, kết hợp điện mặt trời, tối ưu hóa sử dụng nước, tái sử dụng nước sau xử lý cho một số hoạt động nội bộ và hướng tới mục tiêu không chôn lấp chất thải. Nhà máy cũng được thiết kế để có thể sản xuất các sản phẩm sử dụng bao bì 100% nhựa tái chế (rPET), góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

“Theo tinh thần của Nghị quyết, Suntory PepsiCo Việt Nam mong muốn tiếp tục đóng góp không chỉ bằng nguồn vốn đầu tư mà còn bằng công nghệ, kinh nghiệm quản trị và các mô hình phát triển bền vững có thể tạo ra giá trị lâu dài cho nền kinh tế Việt Nam” - ông Ashish Joshi chia sẻ.