Chiều 7/8, thảo luận tại hội trường về dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027, các đại biểu Quốc hội đồng tình, đánh giá cao tinh thần chủ động, trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo và cơ quan chủ trì thẩm tra trong việc chuẩn bị, cập nhật, bổ sung hồ sơ, tài liệu và tổ chức thẩm tra theo quy định của pháp luật.
 |
| Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên điều hành phiên họp. Ảnh: Đức Thanh |
Hầu hết ý kiến thống nhất về sự cần thiết ban hành Nghị quyết quy định cơ chế, chính sách đặc thù để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực hiện các dự án, công trình phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027, góp phần bảo đảm tiến độ, đáp ứng yêu cầu tổ chức thành công sự kiện đối ngoại đặc biệt quan trọng của đất nước.
Bên cạnh đó, các đại biểu cũng đề nghị dự thảo phải bảo đảm nguyên tắc vừa tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn, vừa giữ vững kỷ cương, sự nghiêm minh của pháp luật; không hợp pháp hóa sai phạm có tính vụ lợi và không loại trừ trách nhiệm của tập thể, cá nhân có sai phạm vì mục đích vụ lợi.
Phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và nguyên tắc thực hiện phải được xác định rõ hơn; công khai danh mục hoặc tiêu chí xác định các dự án, công trình thuộc phạm vi áp dụng. Cơ chế đặc thù chỉ áp dụng đối với những dự án, công trình phục vụ tổ chức Hội nghị cấp cao APEC 2027 và đã được cấp có thẩm quyền cho chủ trương; không mở rộng phạm vi áp dụng hoặc tạo tiền lệ trong xử lý các trường hợp tương tự.
Thay mặt cơ quan soạn thảo giải trình các vấn đề đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn đã tập trung làm rõ phạm vi và điều kiện áp dụng Nghị quyết, thời hạn áp dụng cùng cơ chế hậu kiểm đối với các dự án, công trình.
Về phạm vi và điều kiện áp dụng Nghị quyết, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Điều 3 của dự thảo đã quy định rất rõ các dự án, công trình thuộc phạm vi áp dụng.
Đó là các dự án, công trình thi công để phục vụ Hội nghị cấp cao APEC tại Phú Quốc đã thi công từ tháng 3/2025 đến ngày 18/5/2026; các công trình thuộc danh mục dự án thanh toán cho dự án BT Trung tâm Hội nghị cấp cao APEC; các công trình khai thác khoáng sản và thu hồi khoáng sản để phục vụ trực tiếp cho công trình.
Danh mục các dự án đã được quy định cụ thể tại Quyết định số 948/QĐ-TTg ngày 17/5/2025 của Thủ tướng Chính phủ. “Trên cơ sở những điều kiện như vậy, sẽ giao cho UBND tỉnh An Giang quyết định cơ chế, chính sách đặc thù cụ thể cho từng dự án, vì mỗi dự án có một khó khăn, vướng mắc riêng” - Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn giải trình.
Theo Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn, quy định này phù hợp với chủ trương của Đảng và Nhà nước về đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, với tinh thần: “Địa phương quyết, địa phương làm và địa phương chịu trách nhiệm”. Nguyên tắc này đã được quy định cụ thể tại Điều 1 và Điều 3 của dự thảo Nghị quyết để địa phương chủ động triển khai thực hiện.
Đối với thời hạn áp dụng Nghị quyết, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội theo hướng không quy định thời hạn. Theo Bộ trưởng, việc không quy định thời hạn nhằm bảo đảm căn cứ pháp lý để xử lý trách nhiệm về sau đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan.
“Nếu quy định thời hạn 5 năm mà sau 5 năm mới xử lý sẽ không còn căn cứ pháp lý nữa, vì thế chúng tôi tiếp thu ý kiến rất hợp lý này của đại biểu Quốc hội” - Bộ trưởng cho hay.
 |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu tại Quốc hội. Ảnh: Đức Thanh |
Về cơ chế hậu kiểm, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định, dự thảo Nghị quyết quy định cơ chế miễn, giảm một số quy trình, thủ tục đối với các công trình, dự án đã triển khai, như quy hoạch về đất đai, khai thác khoáng sản, thủ tục đầu tư và thủ tục xây dựng. Tuy nhiên, điều này “không có nghĩa là buông lỏng quản lý” mà là thực hiện cơ chế chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Theo Bộ trưởng, đây đều là những công trình nằm tại địa điểm rất đặc biệt và phục vụ một sự kiện đặc biệt. Hội nghị cấp cao APEC là sự kiện chính trị, ngoại giao đặc biệt, góp phần khẳng định vai trò, vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. “Đây là công trình có tính biểu tượng như vậy, nên chất lượng không thể thấp, mà phải cao hơn bình thường” - Bộ trưởng nêu rõ.
Vì vậy, các điều kiện về chất lượng, an toàn, phòng cháy, chữa cháy, cảnh quan, môi trường đều phải được đặt ra ở mức cao hơn để khẳng định vai trò, vị thế của Việt Nam. Các cơ quan chức năng phải kiểm tra, giám sát chặt chẽ những nội dung này.
Việc chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm không phải là giảm nhẹ yêu cầu quản lý, chất lượng và an toàn công trình, mà nhằm xử lý những thủ tục không thể thực hiện hồi tố đối với các công trình đã được triển khai. Bởi có những thủ tục không thể hồi tố được, “ví dụ xây gần xong rồi mới bảo thi tuyển kiến trúc theo quy định của Luật Kiến trúc thì rất khó”, Bộ trưởng nêu ví dụ.
Bộ trưởng cũng thông tin thêm, các hãng kiến trúc hàng đầu thế giới tham gia thiết kế những công trình lớn thường có khối lượng công việc rất lớn. Qua nhiều lần trực tiếp làm việc, các đơn vị này cho rằng, nếu bắt buộc họ phải thi tuyển hoặc tham gia đấu thầu, thì sẽ ảnh hưởng đến uy tín của họ. Trên thực tế, muốn các hãng kiến trúc hàng đầu tham gia, chủ đầu tư phải chủ động mời và chờ đợi. Do đó, việc áp dụng một số quy định pháp luật phải phù hợp với từng bối cảnh cụ thể.
Kết luận phiên thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên đề nghị Chính phủ chỉ đạo cơ quan chủ trì soạn thảo phối hợp chặt chẽ với các cơ quan liên quan, khẩn trương nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ, giải trình thấu đáo các ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội và báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế và Tài chính; hoàn thiện dự thảo Nghị quyết, báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến trước khi trình Quốc hội xem xét, thông qua vào cuối kỳ họp./.
