Sáng 24/8, tại TP. Hải Phòng, Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí (Hội Nhà báo Việt Nam) tổ chức Tọa đàm “Những điểm mới của Luật Báo chí và chế tài pháp lý: Nhận diện rủi ro, bảo vệ đạo đức nghề báo”.

Mở rộng không gian số

Phát biểu khai mạc tọa đàm, ông Nguyễn Đức Lợi - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam nhận định, báo chí đang hoạt động trong môi trường truyền thông có tốc độ biến đổi chưa từng có. Công nghệ số, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo (AI) và các nền tảng truyền thông mới đang làm thay đổi sâu sắc phương thức sản xuất, phân phối và tiếp nhận thông tin. Trong bối cảnh đó, yêu cầu đối với người làm báo không chỉ dừng ở sự nhanh nhạy, chính xác, hấp dẫn, mà còn phải đặt trên nền tảng tuân thủ pháp luật, trách nhiệm xã hội và chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp.

Ông Nguyễn Đức Lợi - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu tại Tọa đàm. Ảnh: Thanh Sơn

Thông tin về những điểm mới của Luật Báo chí 2025, ông Nguyễn Văn Hiếu - Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho biết, Luật đã mở rộng không gian hoạt động của cơ quan báo chí trên môi trường số. Theo đó, cơ quan báo chí được thiết lập kênh nội dung trên mạng xã hội và các nền tảng truyền thông số khác, nhưng phải bảo đảm dấu hiệu nhận biết thống nhất. Khi mở hoặc chấm dứt hoạt động kênh nội dung, cơ quan báo chí phải thực hiện việc thông báo với cơ quan quản lý nhà nước về báo chí theo thời hạn được quy định trong Luật .

Luật cũng quy định rõ hơn việc liên kết sản xuất kênh nội dung trên không gian mạng. Cơ quan báo chí có thể hợp tác với đối tác về kỹ thuật, nhân lực sản xuất hoặc khai thác thương mại, nhưng vẫn phải chịu trách nhiệm đối với nội dung được đăng tải trên kênh liên kết. Kênh này phải thể hiện rõ tên, logo của cơ quan báo chí và thông tin về hợp đồng liên kết.

Ông Nguyễn Văn Hiếu - Phó Cục trưởng Cục Báo chí (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) chia sẻ về những điểm mới của Luật Báo chí. Ảnh: Thanh Sơn

Một điểm mới khác được ông Nguyễn Văn Hiếu đề cập là bổ sung nguồn thu của cơ quan báo chí, trong đó có thu từ bản quyền đọc, nghe, xem và cho phép khai thác, sử dụng tác phẩm báo chí; hoạt động tài chính và phần vốn góp vào doanh nghiệp nếu có; cung cấp dịch vụ sự nghiệp công được giao nhiệm vụ, đặt hàng, đấu thầu; thực hiện nhiệm vụ, chương trình, đề án, dự án do cấp có thẩm quyền giao, phê duyệt; thu từ người có nhu cầu đăng bài nghiên cứu khoa học.

Nhận diện rủi ro pháp lý để bảo vệ người làm báo

Tại tọa đàm, các đại biểu, chuyên gia và đại diện cơ quan báo chí trao đổi, phân tích những nội dung trọng tâm của Luật Báo chí và các quy định pháp luật có liên quan đến hoạt động báo chí. Trong đó, tập trung làm rõ những điểm mới, nội dung sửa đổi, bổ sung của Luật Báo chí; các quy định về quản lý và cung cấp thông tin; trách nhiệm pháp lý của người đứng đầu cơ quan báo chí; vấn đề bảo hộ bản quyền tác giả, quyền liên quan trong hoạt động báo chí; cũng như cơ chế pháp lý bảo vệ nhà báo khi tác nghiệp đúng quy định.

Quang cảnh Tọa đàm. Ảnh: Thanh Sơn

Trong môi trường số, một sai sót nhỏ có thể nhanh chóng trở thành vấn đề lớn khi nội dung bị sao chép, cắt ghép và phát tán trên nhiều nền tảng. Bà Trần Thị Thoa - Phó Giám đốc Báo và Phát thanh, Truyền hình Hưng Yên cho rằng, với báo chí số, “nút xuất bản” không còn là điểm kết thúc của quy trình nội dung. Sau khi được đăng tải, tác phẩm tiếp tục được bình luận, chia sẻ, trích dẫn, cắt ghép và phát tán trên những nền tảng mà tòa soạn không hoàn toàn kiểm soát được.

Liên quan đến vấn đề bản quyền, bà Phạm Thị Kim Oanh - Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho biết, tình trạng xâm phạm bản quyền báo chí hiện diễn ra dưới nhiều hình thức, từ sao chép nguyên văn, “xào bài” đến cắt ghép video, livestream nội dung trên mạng xã hội. Việc sao chép, khai thác trái phép sản phẩm báo chí không chỉ ảnh hưởng đến quyền và lợi ích của cơ quan báo chí, mà còn làm cạn kiệt nguồn lực tài chính, thui chột động lực sáng tạo và làm giảm niềm tin của công chúng.

Bên cạnh việc sản phẩm báo chí bị sao chép trái phép còn có rủi ro bản quyền khi ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong hoạt động báo chí. Đáng chú ý, rủi ro này không chỉ đặt ra đối với cá nhân người làm báo. Tòa soạn có thể phải đối mặt với cáo buộc xâm phạm quyền tác giả, đồng thời bị tổn hại về uy tín.

“Vì vậy, người làm báo cần thận trọng khi sử dụng AI, đặc biệt trong kiểm chứng nguồn và kiểm soát nội dung do công cụ AI tổng hợp” - Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả nhấn mạnh.

Theo đó, mỗi tòa soạn cần xây dựng quy trình chặt chẽ từ thu thập, xác minh, biên tập đến xuất bản; phân định rõ trách nhiệm giữa phóng viên, biên tập viên và người đứng đầu; đồng thời thiết lập cơ chế giám sát, xử lý sai sót và cải chính kịp thời. Việc tuân thủ pháp luật cần song hành với thực hiện 10 điều Quy định đạo đức nghề nghiệp người làm báo Việt Nam và Quy tắc sử dụng mạng xã hội của người làm báo Việt Nam./.