Doanh nghiệp hưởng lợi từ cải cách thuế, hải quan và chuyển đổi số

Theo ông Phạm Quang Long - Giám đốc kinh doanh và phát triển thị trường Công ty Allied Movers (Hoa Kỳ) tại Việt Nam, chất lượng cải cách không nên chỉ được nhìn qua số lượng văn bản mới, mà phải được đo bằng những thay đổi doanh nghiệp thực sự cảm nhận trong hoạt động hàng ngày.

Trong lĩnh vực logistics và dịch vụ di chuyển quốc tế, doanh nghiệp thường xuyên phải xử lý các công việc liên quan đến thuế, hải quan và ngân hàng. Vì vậy, ông Long cho rằng, có thể nhìn nhận hiệu quả cải cách từ những câu hỏi rất thực tế: với cùng một bộ hồ sơ, doanh nghiệp phải in bao nhiêu giấy tờ, đi lại bao nhiêu lần và phải chờ bao lâu?

Cộng đồng doanh nghiệp FDI kỳ vọng, những cải cách về thể chế tiếp tục tạo ra hành lang pháp lý minh bạch, ổn định và có khả năng cạnh tranh cao hơn. Ảnh: Đức Thanh

Từ thực tế hoạt động của doanh nghiệp, ông Long đánh giá, thay đổi rõ nhất thời gian qua là lĩnh vực thuế và hải quan. Theo số liệu thống kê, đến cuối tháng 6/2026, có khoảng 99,4% doanh nghiệp đã thực hiện khai thuế điện tử; phần lớn thủ tục khai báo hải quan cũng đã được đưa lên môi trường số. Với những hồ sơ thông thường, doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ và theo dõi tiến độ ngay tại văn phòng, thay vì phải trực tiếp đi lại nhiều lần, tiết kiệm đáng kể về thời gian và chi phí.

Những cải thiện trong thủ tục thuế, hải quan, hóa đơn điện tử và việc mở rộng các dịch vụ công trực tuyến cũng là điều được ông Trần Thanh Quyết - Giám đốc điều hành Hiệp hội Doanh nghiệp Italia tại Việt Nam (ICHAM) ghi nhận. Ông Quyết cho biết, những thay đổi này giúp giảm thời gian xử lý hồ sơ, hạn chế thủ tục trực tiếp và từng bước giảm chi phí hành chính cho doanh nghiệp.

Đề cập môi trường đầu tư dưới góc nhìn của doanh nghiệp FDI, ông Nguyễn Văn Toàn - Phó Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp FDI đánh giá, Bộ Tài chính đã tạo ra những tác động rõ nét đến môi trường đầu tư, kinh doanh trên cả phương diện cải cách thể chế và thực thi. Những cải cách về thủ tục hành chính, thuế điện tử, hóa đơn điện tử, hải quan điện tử, cơ chế một cửa quốc gia... đã giúp tiết kiệm nguồn nhân lực, thời gian, chi phí đi lại và chi phí tuân thủ của doanh nghiệp.

Ông Toàn nhìn nhận, việc Bộ Tài chính triển khai các hành động liên quan đến Nghị quyết số 10-NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài và sửa Luật Đầu tư là những đóng góp quan trọng vào quá trình xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh. Cùng với đó, việc phát triển hạ tầng số, đặc biệt trong lĩnh vực thuế và hải quan, cho thấy vai trò tiên phong của ngành Tài chính trong ứng dụng chuyển đổi số vào quản lý nhà nước.

Từ số hóa thủ tục đến liên thông dữ liệu, thống nhất thực thi

Đánh giá cao những kết quả đạt được, doanh nghiệp FDI bày tỏ mong muốn, cải cách trong giai đoạn tới bước sang một cấp độ mới: không chỉ đưa thủ tục lên môi trường số, mà phải đơn giản hóa toàn bộ quy trình trên nền tảng số, dữ liệu được kết nối, thông tin chỉ cần cung cấp một lần và chính sách được thực thi thống nhất.

Theo ông Trần Thanh Quyết, nếu doanh nghiệp vẫn phải cung cấp lại cùng một loại thông tin cho nhiều cơ quan, hoặc quy trình trực tuyến vẫn cần nhiều bước xử lý thủ công phía sau, thì hiệu quả của chuyển đổi số chưa được phát huy đầy đủ. Do đó, doanh nghiệp mong muốn các hệ thống có khả năng liên thông tốt hơn, dữ liệu được chia sẻ hiệu quả hơn giữa các cơ quan, hướng dẫn rõ ràng hơn và có cơ chế hỗ trợ nhanh khi phát sinh vướng mắc.

Đồng quan điểm, ông Phạm Quang Long đánh giá, Việt Nam đã làm tốt phần đầu của quá trình chuyển đổi số khi đưa nhiều thủ tục và giao dịch lên môi trường điện tử. Tuy nhiên, phần khó hơn là làm cho các hệ thống thực sự kết nối với nhau.

Bên cạnh đó, ông Long cũng chỉ rõ, các hồ sơ không đi theo quy trình chuẩn, liên quan đến mã hàng đặc thù hoặc cần cách hiểu khác nhau về quy định là những trường hợp mà hệ thống điện tử chưa thể tự giải quyết. Doanh nghiệp mong muốn, hồ sơ cùng loại được hiểu và xử lý thống nhất, tránh tình trạng mỗi nơi yêu cầu một cách khác nhau hoặc dữ liệu giữa các cơ quan chưa kết nối khiến doanh nghiệp phải bổ sung giấy tờ.

Bên cạnh thủ tục hành chính và chuyển đổi số, cộng đồng doanh nghiệp FDI cũng kỳ vọng, những cải cách về thể chế tiếp tục tạo ra hành lang pháp lý minh bạch, ổn định và có khả năng cạnh tranh cao hơn. Ông Trần Thanh Quyết cho rằng, đối với doanh nghiệp FDI, thủ tục nhanh hơn là chưa đủ; điều quan trọng không kém là quy định phải có tính nhất quán và khả năng thực thi có thể dự đoán được. Vì vậy, doanh nghiệp kiến nghị tiếp tục đơn giản hóa quy định, thống nhất cách hiểu và áp dụng, đồng thời, cơ quan quản lý nhà nước tăng cường trao đổi với cộng đồng doanh nghiệp trước khi triển khai những thay đổi lớn về chính sách.