Chia sẻ tại phiên thảo luận tại Tọa đàm “Kết nối doanh nghiệp Việt trong chuỗi cung ứng toàn cầu” do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức ngày 8/10, ông Jackson Woo - Tổng Giám đốc SGS Việt Nam cho rằng, để nâng cấp vị trí trong chuỗi cung ứng, yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp không chỉ nằm ở giá thành hay khả năng sản xuất, mà trước hết là niềm tin.
 |
| Ông Jackson Woo - Tổng Giám đốc SGS Việt Nam. Ảnh: Đức Thanh |
“Việt Nam không nên chỉ xem FDI thuần túy là nguồn vốn đầu tư. Thay vào đó, cần sử dụng FDI như một chất xúc tác để thúc đẩy năng lực của chuỗi cung ứng trong nước, qua đó đưa các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam tham gia sâu hơn vào mạng lưới toàn cầu” - ông Jackson Woo nói.
Theo Tổng Giám đốc SGS Việt Nam, doanh nghiệp Việt muốn trở thành nhà cung ứng cho các tập đoàn toàn cầu trước hết phải chứng minh khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế. Đây cũng là lĩnh vực mà các tổ chức thử nghiệm, giám định và chứng nhận (TIC) có thể hỗ trợ doanh nghiệp thông qua đào tạo, đánh giá và chứng nhận.
“Câu hỏi quan trọng nhất là làm thế nào để xây dựng được niềm tin với khách hàng toàn cầu?” - ông Jackson Woo đặt vấn đề.
Hiện phần lớn khách hàng của SGS tại Việt Nam là các doanh nghiệp FDI, trong đó có những nhà cung ứng cấp 1, cấp 2, thậm chí cấp 3 cho các tập đoàn lớn trên thế giới. Ông Jackson Woo cho biết, các nhà mua hàng toàn cầu lựa chọn những nhà cung ứng này bởi họ đã chứng minh được khả năng đáp ứng các yêu cầu và tiêu chuẩn quốc tế.
Theo ông, tiêu chuẩn quốc tế là sự tổng hợp của những kiến thức, kinh nghiệm và thông lệ tốt nhất được áp dụng trên thế giới. Việc áp dụng tiêu chuẩn vào sản xuất và quản trị giúp doanh nghiệp chứng minh năng lực với nhà mua hàng.
Không chỉ chất lượng sản phẩm, doanh nghiệp còn phải đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao về ESG (môi trường - xã hội - quản trị), phát triển bền vững, an toàn lao động, quản lý hóa chất và trách nhiệm xã hội. Đây ngày càng trở thành những điều kiện quan trọng để sản phẩm được chấp nhận tại các thị trường xuất khẩu.
Từ thực tế hỗ trợ doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ, bà Trương Thị Chí Bình - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Công nghiệp hỗ trợ Việt Nam (VASI) cho rằng, nhận thức của doanh nghiệp về tiêu chuẩn và niềm tin đã thay đổi tích cực. Tiêu chuẩn quốc tế giúp doanh nghiệp chứng minh năng lực và tạo cơ sở để khách hàng đánh giá mức độ sẵn sàng tham gia chuỗi cung ứng.
 |
| Bà Trương Thị Chí Bình - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký VASI. Ảnh: Đức Thanh |
Bà Bình cho biết, khoảng 10 năm trước, khi hỗ trợ những doanh nghiệp đầu tiên xây dựng tiêu chuẩn IATF 16949 trong ngành ô tô, thị trường còn rất nhỏ. Nhiều doanh nghiệp từng đặt câu hỏi làm tiêu chuẩn để làm gì khi sản phẩm chủ yếu mới bán trong nước. Tuy nhiên, sau khoảng 2 năm, những doanh nghiệp này đã nhận thấy rõ giá trị của việc đạt tiêu chuẩn.
“Tiêu chuẩn giống như một hộ chiếu. Khi doanh nghiệp đã đạt được tiêu chuẩn quốc tế, khách hàng nhìn vào đó cũng biết doanh nghiệp đã có một đẳng cấp nhất định” - bà Bình nói.
Từ kinh nghiệm này, VASI tiếp tục khuyến khích doanh nghiệp chủ động xây dựng những tiêu chuẩn cao hơn, trong đó có AS 9100 trong lĩnh vực hàng không. Theo bà Bình, doanh nghiệp cần đi trước một bước, thay vì chờ khách hàng yêu cầu mới bắt đầu xây dựng tiêu chuẩn. Nếu chờ đến lúc đó, doanh nghiệp có thể mất 1 - 2 năm để đáp ứng và bỏ lỡ cơ hội tham gia chuỗi cung ứng.
Tuy nhiên, nâng chuẩn không chỉ là câu chuyện của nhận thức. Doanh nghiệp phải có nhà xưởng, máy móc, công nghệ và nguồn lực tài chính để đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao.
“Chúng ta không chỉ thiếu về chất lượng, mà còn thiếu về số lượng doanh nghiệp có năng lực” - bà Bình thẳng thắn nhìn nhận.
Theo bà, nếu muốn có hàng nghìn doanh nghiệp Việt Nam đủ khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng, trước hết, phải tạo điều kiện để doanh nghiệp tồn tại, đầu tư và nâng cấp. Bài toán đặt ra không chỉ là doanh nghiệp có muốn nâng cấp hay không, mà còn là có đủ sức đầu tư hay không, từ nhà xưởng, máy móc đến nhân sự chất lượng cao.
Từ góc độ nhân sự, bà Nguyễn Thu Hà - Giám đốc tuyển dụng nhân sự cấp cao toàn quốc và phát triển kinh doanh Talentnet tại Hà Nội cho rằng, nhiều doanh nghiệp hiện đã chủ động hơn trong việc xây dựng nguồn nhân lực cho tương lai, thay vì chỉ tuyển dụng khi phát sinh nhu cầu.
 |
| Bà Nguyễn Thu Hà - Giám đốc tuyển dụng nhân sự cấp cao toàn quốc và phát triển kinh doanh Talentnet tại Hà Nội. Ảnh: Đức Thanh |
Bà dẫn chứng, trước xu hướng phát triển mạnh của AI, một số tập đoàn lớn như Vingroup đã triển khai các chương trình đào tạo nhân sự AI, hỗ trợ kinh phí để người học được đào tạo trong lĩnh vực này. Theo bà, đây là cách doanh nghiệp chủ động chuẩn bị nguồn nhân lực cho những lĩnh vực sẽ đóng vai trò quan trọng trong tương lai.
Kinh nghiệm quốc tế cũng cho thấy vai trò của chính sách thu hút nhân tài. Trung Quốc từng triển khai các chương trình quy mô lớn để thu hút chuyên gia, nhà khoa học và người Hoa ở nước ngoài trở về nước. Việt Nam có thể nghiên cứu những mô hình phù hợp, đồng thời tạo môi trường làm việc đủ hấp dẫn để nhân tài gắn bó lâu dài.
Theo ông Jackson Woo, bên cạnh tiêu chuẩn, doanh nghiệp muốn tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu phải chú trọng minh bạch và khả năng chứng minh tuân thủ. Các nhà mua hàng quốc tế có hệ thống đánh giá chặt chẽ về chất lượng, an toàn, quản lý hóa chất, trách nhiệm xã hội...
“Ngay cả khi doanh nghiệp đưa ra mức giá rất cạnh tranh, nếu không đáp ứng các tiêu chuẩn chất lượng và yêu cầu cơ bản, họ vẫn không đủ điều kiện trở thành nhà cung ứng” - ông Jackson Woo nói. Vì vậy, doanh nghiệp cần duy trì chất lượng ổn định, áp dụng các hệ thống quản lý, chứng nhận và kiểm định độc lập để tạo dựng niềm tin.
Theo ông Jackson Woo, FDI cũng đang được nhìn nhận theo hướng không chỉ mang lại vốn, mà còn trở thành chất xúc tác thúc đẩy doanh nghiệp trong nước nâng cao công nghệ, tiêu chuẩn, quản trị và năng lực sản xuất. Khi đáp ứng tốt các yêu cầu về tiêu chuẩn, minh bạch và tuân thủ, doanh nghiệp Việt Nam sẽ có thêm cơ sở để nâng cấp vị trí trong chuỗi cung ứng toàn cầu./.
