Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam đánh giá, thị trường trong nước có thể trở thành trụ cột bổ sung cho xuất khẩu, giúp doanh nghiệp duy trì công suất, việc làm và dòng tiền trong bối cảnh thị trường thế giới còn nhiều biến động.
Theo ông Ngô Sỹ Hoài - Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam, chi tiêu bình quân cho sản phẩm gỗ và nội thất được ước tính khoảng 50 USD/người/năm. Trong kịch bản GDP tăng trưởng hai con số, chi tiêu cho sản phẩm gỗ có thể tăng 7 - 9%/năm, cao hơn mức tăng cầu bình quân thế giới khoảng 6%.
Từ quy mô khoảng 5 tỷ USD năm 2025, thị trường gỗ nội địa được dự báo có thể đạt 7 - 7,7 tỷ USD vào năm 2030, tương ứng mức tăng trưởng khoảng 7 - 9%/năm. Đây là kịch bản giả định, không phải dự báo chính thức. Với quy mô hơn 100 triệu dân, thị trường trong nước có thể trở thành một động lực tăng trưởng quan trọng của ngành gỗ Việt Nam.
 |
| Nhà máy sản xuất gỗ của Công ty cổ phần Đầu tư Woodsland tại Mê Linh (Hà Nội). Ảnh: Đức Thanh |
Thực tế, một số doanh nghiệp đã chủ động chuyển hướng, xem thị trường nội địa là một không gian để xây dựng thương hiệu và phát triển.
Ông Nguyễn Minh Cương - Tổng Giám đốc Công ty Gỗ Minh Long cho biết, sau khoảng 13 năm nghiên cứu các thị trường châu Âu, Ấn Độ, Trung Quốc và Hoa Kỳ, Minh Long chuyển hướng, hiện khoảng 95% hoạt động dành cho thị trường trong nước, xuất khẩu chiếm khoảng 3 - 5%. Doanh nghiệp định hướng phát triển nội thất gắn với cách người Việt sống, văn hóa, gia phong và bản sắc từng gia đình.
Theo ông Cương, lợi thế của ngành nội thất Việt Nam cần được xây dựng trên bản sắc, văn hóa, trí tuệ và con người Việt Nam. Khi hiểu và phục vụ tốt người tiêu dùng trong nước, doanh nghiệp có nền tảng để tạo ra sản phẩm có giá trị cao hơn và vươn ra thị trường quốc tế...
Những dấu hiệu trên thể hiện nhận thức về vai trò của thị trường nội địa đối với ngành gỗ đang thay đổi.
Dù có sức cầu lớn, các chuyên gia nhận định, thị trường nội địa vẫn còn nhiều khoảng trống về chất lượng, nguồn gốc và truy xuất sản phẩm... Bên cạnh đó, cạnh tranh cũng ngày càng rõ hơn khi nguồn cung sản phẩm từ Trung Quốc lớn và đa dạng, tiếp cận người tiêu dùng Việt Nam qua bán hàng trực tuyến và các kênh phân phối trong nước. Vì vậy, đây là lúc doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động hơn trong việc tổ chức và phát triển thị trường trong nước.
Theo các chuyên gia, phát triển thị trường nội địa trước hết cần hướng tới xây dựng một thị trường hợp pháp, chất lượng và bền vững, với các chuẩn mực rõ ràng về nguồn nguyên liệu và sản phẩm.
Ông Tô Xuân Phúc - Giám đốc Chương trình Chính sách thương mại lâm sản (Tổ chức Forest Trends) nhận định, phát triển thị trường nội địa cần đi song song hai hướng: xây dựng chính sách, tiêu chuẩn và triển khai các mô hình thực tế. Các mô hình thí điểm sẽ tạo thêm dữ liệu, kinh nghiệm để quá trình xây dựng chính sách sát với thực tiễn hơn.
Ông Phúc cho rằng, ngành gỗ Việt Nam đã chứng minh được năng lực trên thị trường quốc tế. Vấn đề đặt ra là làm thế nào để những chuẩn mực về chất lượng, nguồn gốc và tính bền vững từng giúp sản phẩm gỗ Việt Nam chinh phục thị trường quốc tế được áp dụng ngày càng đầy đủ tại thị trường trong nước. Đó cũng là cách để thị trường nội địa không chỉ là nơi tiêu thụ sản phẩm, mà trở thành một động lực mới giúp doanh nghiệp hiểu người Việt, nâng giá trị sản phẩm và phát triển bền vững hơn.
Không những vậy, chính sách mua sắm công đang được nhìn nhận như một “đòn bẩy” có thể tạo cầu mới cho thị trường gỗ nội địa. Đây cũng là hướng được các chuyên gia đặt ra với sáng kiến thúc đẩy mua sắm công bàn ghế học sinh hợp pháp, chất lượng, an toàn, sử dụng gỗ rừng trồng trong nước.
Về phía ngành gỗ, Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam xác định bên cạnh mở rộng xuất khẩu, các doanh nghiệp sẽ chủ động cung cấp đồ gỗ, vật liệu gỗ và sản phẩm nội thất cho các dự án nhà ở xã hội, trường học, bệnh viện, công sở, khách sạn, khu du lịch và các dự án hạ tầng đang được đẩy nhanh tiến độ đầu tư.
Cùng với đó, ngành gỗ định hướng nâng giá trị gia tăng thay vì chỉ tăng sản lượng; phát triển sản phẩm có thiết kế, thương hiệu và hàm lượng chế biến sâu cao hơn; tăng sử dụng gỗ rừng trồng trong nước, gỗ có chứng chỉ và nguồn gỗ nhập khẩu hợp pháp; số hóa hồ sơ truy xuất nguồn gốc và tăng liên kết với chủ rừng, hợp tác xã, hộ trồng rừng và các làng nghề.
Doanh nghiệp cần chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang thiết kế, chất lượng, dịch vụ, thương hiệu và minh bạch nguồn gốc, qua đó nâng giá trị và sức cạnh tranh trên “sân nhà” và trong chuỗi ngành gỗ.
